Кіріспе
1944 жылы Вайком Мұхаммед Баширдің кітабы «Балякаласхахи» (;) – Вайком Мұхаммед Баширдің жазған махаббат трагедиясы. 1944 жылы жарық көрген бұл роман көптеген адамдар Баширдің ең үздік туындысы деп санайды. Оқиға бала кезінен бір-біріне ғашық болған Маджид пен Сухраның өмірінен өрбиді. Баширдің өзі мойындағандай, бұл оқиға көбінесе автобиографиялық сипатта.
the novel
Balyakalasakhi (; ) is a Malayalam romantic tragedy novel written by Vaikom Muhammad Basheer. Published in 1944, it is considered by many as Basheer's best work. The story revolves around Majeed and Suhra, who are in love with each other from childhood. By Basheer's own admission, the story is largely autobiographical.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Көршілердің балалық махаббаты жасөспірім шақтағы құмарлыққа айналады. Маджидтің әкесі бір кезде бай болған, сондықтан оны алыстағы қаладағы мектепке жібере алды, бірақ ол оқудан өте жақсы емес еді. Ал Сухраның әкесі екі жаққа да қиындық туғызды. Ол тіпті оқудан жақсы шыққан қызын да мектепке жібергісі келді. Бірақ әкесі қайтыс болғаннан кейін, оның одан әрі оқуға деген үміті үзілді. Маджид әкесіне Сухраның білім алуына қаржы бөлуді сұрайды, бірақ ол бұдан бас тартады. Маджид әкесімен болған шайқастан кейін үйден кетеді және үйге оралғанға дейін ұзақ уақыт бойы алыс жерлерді аралап жүр. Қайтып келгенде, ол отбасының бұрынғы байлығы жоғалып кеткенін, сүйікті Сухраның басқа біреуге үйленгенін көреді. Ол сүйіктісін жоғалтып, қайғыға батып, Сухра үйіне келеді. Ол бұрынғы өзінің көлеңкесі. Бұрынғы сұлу, күн сәулесі шашып тұрған, өмір сүру қабілеті жоғары Сухра қазір өмірден шаршап, күйеуінің қатыгездігіне ұшырап, махаббатсыз өмір сүріп жатыр. Маджид оған: "Сүхра, қайтпа!" - деп бұйырады. және ол қалады. Маджид тағы да үйден кетеді, бірақ бұл жолы ол жоспарлар құрып жатыр. Ол жұмыс іздеп, кедейліктен құтылу үшін Солтүстік Үндістанның бір қаласына барады. Ол сатушы болып жұмыс табады, бірақ бір күні велосипедпен жол апатына ұшырап, аяғынан айырады. Ауруханадан шыққаннан кейін бір күн өткен соң, оны жұмыстан босатылғаны туралы хабарлайды. Ол қайтадан жұмыс іздеп, әр үйдің есігін қағып, аяқ киімін шешіп, жұмыс іздеп шығады. Ол қонақ үйде ыдыс жуушы болып жұмыс істейді. Күн сайын ыдыс-аяқ жуғанда, ол үйде Сураның өзінен күтіп тұрғанын түсінеді. Ол үйіне қайтып, қарызын өтейтін ақша жинап, содан кейін ғана сүйікті әйелін алады. Анасы оған Сураның ауырып қалғанын, содан кейін Сураның өлгенін жазады.
Әдеби мәні және сын
Әңгіменің балалық шақ пен жасөспірімдікке арналған бірінші жартысы жағымды әрі әдемі айтылған. Екінші жартысы қиын да қайғыға толы. Дегенмен, ол өте кедейлікте өмір сүретін адамдардың болашаққа деген үмітін көрсетеді. Олар армандары мен құпия тілектерін жүректерінде сақтап, күнделікті өмірдің ауыр еңбегімен айналысады, күнкөріс үшін күреседі. Жеңіл повество стилі көңілділік ағымын жасырады. Ең қайғылы сәттерде де автор юмордан қол үзбейді. Ауыр трагедия оқырмандарды күлдіру үшін жасалғандай болып беріледі. Роман махаббаттың ең таза, шынайы түрі туралы айтады, бірақ осы махаббаттың өзі орындалмай қалады. Ғашықтар өмірдің қатал шындығымен бетпе-бет келеді, тозақтан өтеді, тіпті одан да қиын – ажырасуды бастан кешіреді, бірақ барлық құрбандықтары бекер болады. М. П. Пол кітабының алғы сөзінде айтқандай, "Живиттахил Ниннум Ору Аэду" – өмірден жыртылған, шеттерінен қан тамған бір бет. Роман көптеген үнді және әлемдік тілдерге аударылған, соның ішінде ағылшын тіліне Р. Е. Ашер мен Ачамма Коилпарапил Чандрасехаран аударған. Араб тіліндегі нұсқасы да былтыр жарық көрді, оны Сухайл Абдул Хаким Вафи аударған, Ливанның "Араб ғылыми баспасы" басып шығарған.
Умми Валя Онну
Башайыр есімімен байланыстырылатын «Балякаласахи» туындысындағы сөз тіркестерінің бірі – малаялам тілінде «Ummini Valya Onnu», яғни «біршама үлкен біреу». Мектепте оқып жүргенде Маджид жаңа математикалық заңдылық ашады: бір плюс бір – «біршама үлкен біреу» болуы керек. Мұғалім осы жаңалығы үшін жазалағанда Маджид қызығушылықпен қарайды, себебі ол екі өзеннің бірігіп, біршама үлкеніне айналғанын көрген болатын. Бұл Баширдің шығармашылықпен және субъективті түрде ойлау қабілетінің көрінісі деп санауға болады. Кейін ол жұмыс іздеп есік қағып жүргенде, математикадағы осындай дағдылар оған лайықты жалақы табуға көмектеспейді. Бұл сөз тіркесі әкімшілер мен әлеуметтік реформаторларға әлеуметтік конструктивізмді дамытуға түрткі болды.
Башир мен Маджид
Баширдің айтуынша, Балякаласхахи Маджид – ол өзі. Ол балалық шақтағы досы Сухараның өлімін еске түсірген қорқынышты түс көргеннен кейін кітапты жазуға кірісті. Ол кезде ол Калькуттада тұрды. Ауыр жұмыс күнінен кейін үйдің шатырында ұйықтауға әдеттенген. Бір түні ұйқыда қорқынышты нәрсе көріпті. Оянғанда, шатырдың шетінде тұрғанын, құлаудан бір қадамдай қалып қойғанын көрді. Ол кітапты ағылшын тілінде жаза бастады. Бірақ жазғанына өте наразы болып, оны жойды. Кейіннен ол әңгімені бастапқыдан жаңадан жазып, көптеген түзетулер арқылы жетілдірді. (Башир жазу ісінде көп еңбек етті. Оның стильінің қарапайымдылығы бекер емес. Оның жазған әр нәрсесі басылымға түспей тұрып, көп рет қайта өңделді және түзетілді.)
Киноға бейімделу
Балякаласхахи: 1967 жылы түсірілген фильм. Прем Назир Маджид рөлінде, ал Шила Сухара рөлінде ойнаған, режиссері – Сасикумар. Фильмнің сценарийін және диалогтарын Башир өзі жазған. Балякаласхахи: 2014 жылы түсірілген фильм, онда Маммутти Маджид рөлінде, Иша Талвар Сухара рөлінде ойнаған. Сценарийді жазып, режиссерлік жұмысын Прамод Пайяннур атқарған.