Кіріспе

Пит Зварт (Piet Zwart; 1885 жылдың 28 мамыры – 1977 жылдың 24 қыркүйегі) – голландиялық фотограф, типограф және өнеркәсіптік дизайнер.

Ерте өмір

Пит Зварт 1885 жылғы 28 мамырда Заандийк қаласында дүниеге келген. Ол архитектор мамандығын алған, ал 36 жасында графикалық дизайн жобаларын бастады. Архитекторлық білімі аясында жиһаз және интерьерлерді жобалауды да үйренді. Ол форманың, түстің және сызықтың қағидаларына негізделген De Stijl қозғалысының ықпалында болды, бірақ кейін функционалды дизайн стиліне көшті. 1920 жылдардың басында Зварт еден жабын өндіруші Laga компаниясынан алғашқы типографиялық тапсырыстарын алды. Зварт типография және баспа ісінде формалды білімі болмағандықтан, дәстүрлі кәсіби тәжірибелердің қағидалары мен әдістерімен шектелмеді. Зварт типографияны 20 ғасырдың маңызды мәдени күші деп есептеді.

Білім

Зварт 1902-1907 жылдары Амстердамның Rijksschool voor Kunstnijverheid (Амстердамның Ұлттық қолданбалы өнер мектебі) -не оқуға түсті, кейіннен ол Амстердамның Hogeschool voor de Kunsten (Амстердам өнер университетінің) құрамына қосылды. Ол сурет салу мен сәулет өнерін қоса алғанда, өнерге қатысты түрлі пәндерді зерттеді және ағылшын өнер және қолөнер қозғалысының қағидаларымен танысты. 1908 жылдан бастап Лиувардендегі Industrie en Huishoudschool voor Meisjes (Қыздарға арналған өнеркәсіптік және үй шаруашылығы мектебі) -де сурет салу және өнер тарихы сабақтарын оқытты. 1913 жылы Вурбургке көшіп барып, 1913 жылдан 1914 жылға дейін Дельфт Техникалық университетінде оқыды. 1930 жылы Пит Зварттан "ПТТ кітабын" жобалауды сұрады. Кітап мектеп оқушыларына голланд пошта қызметін пайдалануды үйретуге арналған. Зварт мұны "олардың қызығушылығын ояту және өзіне сенімділіктерін арттыру" жолы деп қарастырды. Кітаптың түстері жарқын болуы және қызықтырақ жазылуы тиіс еді. Ол кітап үшін екі басты кейіпкер жасады: "Пошта" және "J Self". Ол қағаздан қиылған қуыршақтарды суретке түсіріп, содан соң оларды пастель, сия және түсті қарындашпен өңдеді. Сонымен қатар, ол әртүрлі өлшемдегі және қалыңдықтағы әр түрлі шрифттерді пайдаланды. Дик Элферс кітапты иллюстрациялауға оған көмектесті. Кітап 1938 жылы жарық көрді. 1942 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Зварттың дизайнерлік мансабы тоқтады, оны жаулап алған неміс әскерлері тұтқындады. Ол 800 басқа да көрнекті тұлғалармен бірге тұтқын лагерінде ұсталды. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1945 жылы ол босатылды. Ол мансабын жаңадан бастады, осы кезден бастап негізінен өнеркәсіптік дизайнға назар аударды.

Дизайн стилі

Зварт бұрышты перспективаны кеңістікті белсендіретіндей етіп, сонымен бірге оны иррационалды көрінетіндей манипуляциялады, осылайша қарапайым тіктөртбұрыш бөлмедегі көрушінің әсерін күшейтті. Дизайнер және заманауи типографияның пионері ретінде Зварт Nederlandse Kabelfabriek Delft (Делфттегі кабель фабрикасы) және голланд пошта, телеграф және телефон қызметі үшін жасаған жұмыстарымен танымал болды. Ол дәстүрлі типография ережелеріне бағынбады, бірақ коммерциялық жұмысында конструктивизм мен "De Stijl" қағидаларын қолданды. Оның туындыларын негізгі түстер, геометриялық пішіндер, қайталанатын сөз үлгілері және фотомонтаждың ерте қолданылуынан тануға болады. Соңғысы "Monografieën over filmkunst" (Фильм өнерінің монографиялары) сериясының әйгілі мұқаба дизайнында көрініс тапқан. Оның коммерциялық баспа жұмысына конструктивизм, дада және Де Стиль ықпал еткен, сонымен бірге оған ойыншылдық элемент қосылған. 1920 жылдары ол Делфт қаласында Nederlandsche Kabelfabriek (кабель өндірушілер) үшін жұмыс істей бастады. Компанияда жұмыс істеген кезде ол үлкен және кіші әріптермен, сызықтармен, шеңберлермен, экрандармен және еркін әріптер құрамымен тәжірибе жасады. Ол он жылдың ішінде 275 дизайн жасады, содан кейін интерьер дизайны, өнеркәсіптік дизайн және жиһаз дизайны салаларына көшті. Зварт өзін "типтек" деп атады – типографтың және сәулетшінің біріктірілген рөлі.

Еңбек жолы

Пит Зварт көбінесе графикалық дизайнымен танымал. Ол мансабын архитектор және суретші ретінде бастады және 1919 жылы Ян Вильс пен Берлажға жұмыс істеді. Ян Вильсте екі жыл жұмыс істегеннен кейін, ол бірнеше жыл голланд архитектор Берлажбен де жұмыс істеді.

NKF каталогы

1923 жылы Берлаж оны туыстарының бірімен таныстырды, Дельфт қаласындағы Nederlandsche Kabelfabriek (NKF) компаниясының директорымен. Ол 1920 жылдардың басында типографиямен тәжірибе жасаған, бірақ NKF-да жұмыс істеген кезде баспа ісінің терминологиясы мен әдістерін қаншалықты білмейтінін түсінді. Ол кіші және үлкен әріптердің арасындағы айырмашылықты білмейтін. NKF-дағы 18 жасар көмекшісі оған баспаның негізгі қағидаларын үйренуге көмектесті. Ол 10 жыл ішінде NKF компаниясы үшін барлығы 275 эскиз жасады, олардың көбісі типографиялық жұмыстар болды. Ол кіші және үлкен әріптермен, шеңберлер мен тіктөртбұрыштармен, көрнекі ойын-қалжыңдармен, қайталаумен және аллитерациямен тәжірибе жүргізді. 1933 жылы ол интерьер, өнеркәсіптік және жиһаз дизайнері болу үшін жұмысынан кетті.

Зварттың өнеркәсіптік дизайны

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Нидерландыда дизайн саласындағы белсенділік күрт өсіп, функционалдық мәселелерді шешу үшін жаңа тәсілдер қажет болды. 1938 жылы Зварттың жеке бөліктерден құралған жиналмалы асханасы голланд нарығына шығарылып, пайдалы заттарды жаппай өндіру арқылы туындаған шығармашылықты көрсете отырып, асхана интерьерін түбегейлі өзгертті. 1930 жылы Зварт Брюйнзель компаниясында жұмысқа орналасты. Бастапқыда ол компанияның жылдық күнтізбелерін және басқа да коммерциялық өнімдерін жасады. Ол компанияның басқа да салаларына да көмектесті. Зварт жаппай өндіруге арналған асхананы жобалаған алғашқы адам болды. Зварттың Брюйнзель модульді асханасы Германияда «Нидерланды: 1920-1940 жылдар аралығындағы өзара әрекеттесу» көрмесінде Гаага қалалық мұражайында (Haags Gemeentemuseum) қойылды. Бұл «рационалды асхананың» бір үлгісі еді.

Марапаттар

2000 жылы Зварт Голландия дизайнерлер қауымдастығынан "Ғасыр дизайнері" аталымын алды.