Кіріспе

1888–1980 жылдары өмір сүрген үнді тарихшысы және ғалымы, үнді физигі Рамеш Чандра Мажумдар (Р.С. Мажумдар; 4 желтоқсан 1888 – 11 ақпан 1980) – үнді тарихшысы және профессоры. Ол негізінен Үндістан тарихын зерттеген.

Ерте өмір және білім

Байдия әулетінен шыққан Мажумдар 1888 жылдың 4 желтоқсанында Британдық Үндістанның (қазіргі Бангладеш) Бенгал президенттігіндегі Гопалгандж қаласының Хандарпара ауылында Халадара Мажумдар мен Бидумухи отбасында дүниеге келген. Ол Дакка мен Калькуттадағы (қазіргі Колката) түрлі мектептерде оқыды, соңында 1905 жылы Каттактағы Равеншоу колледжіне қабылдау емтиханын тапсырды. 1907 жылы Сурендранат колледжін бірінші сыныптық стипендиямен Ф.А. деңгейінде аяқтады және Калькуттадағы Президент колледжіне оқуға түсті. 1909 және 1911 жылдары сәйкесінше, Б.А. (Құрмет) және М.А. (Тарих) дипломдарын алып бітірді. 1913 жылы ғылыми зерттеу жұмысы үшін Премчанд Ройчанд стипендиясын жеңіп алды, нәтижесінде «Андхра Кушан дәуірі» атты диссертациясын жазды. 1921 жылы жаңа құрылған Дакка университетінде тарих профессоры болды. Сондай-ақ, вице-канцлер болғанға дейін тарих кафедрасының меңгерушісі және гуманитарлық ғылымдар факультетінің деканы қызметін атқарды. 1924-1936 жылдары Джаганнат Холлдың проректоры болды. Кейін 1937 жылдан 1942 жылға дейін бес жыл бойы университет вице-канцлері қызметін атқарды. 1950 жылдан бастап Бенарес индуистік университетінің Индология колледжінің директоры болды. Үндістан тарихы конгресінің Бас президенті болып сайланды, сондай-ақ ЮНЕСКО құрған «Адамзаттың ғылыми және мәдени даму тарихы жөніндегі халықаралық комиссияның» (1950–1969) вице-президенті болды.

Шығармалары

Мажумдар ежелгі Үндістан туралы зерттеулерін бастады. Оңтүстік-Шығыс Азияға кең саяхаттар жасап, зерттеулер жүргізгеннен кейін, ол Чампа (1927), Суварнадвипа (1938) және Камбуджа Деса (1944) тарихтарын егжей-тегжейлі жазды. «Бхартия Видья Бхаван» ұйымының бастамасымен ол Үндістан тарихына арналған көп томдық еңбекті редакциялауды қолға алды. 1951 жылдан бастап, ол жиырма алты жыл бойы 11 томдық кітапта Веда дәуірінен Үндістанның тәуелсіздігіне дейінгі Үнді халқының тарихын сипаттады. 1955 жылы Мажумдар Нагпур университетінің Индология колледжін құрып, оның директоры болды. 1958–59 жылдары Чикаго университетінде және Пенсильвания университетінде Үндістан тарихынан сабақ берді. Ол сондай-ақ Азиялық қоғамның (1966–68) және Бангия Сахития Паришадтың (1968–69) президенті, сондай-ақ Калькуттаның шерифі (1967–68) болды. «Үнді халқының тарихы мен мәдениеті» атты соңғы томы 1977 жылы жарық көрген кезде ол сексен сегіз жасқа толған еді. Ол сонымен қатар Дакка университетінде жарық көрген Бенгалияның үш томдық тарихын редакциялады. Оның соңғы кітабы «Живанер Смиритдивипе» болды. «Азаттық қозғалысы» тақыбында жазу туралы ұсынысты 1948 жылы Р.С. Мажумдар жасады. 1952 жылы білім министрлігі Тарихты жинақтау үшін редакторлар кеңесін тағайындады. Мажумдар директор болып тағайындалды және материалдарды іріктеу, жинау және тарихтың жобасын дайындау жұмысы оған тапсырылды. Алайда, саясаткерлер мен ғалымдардан құралған кеңес үйлесімді жұмыс істеуі қиын болды. Бұл себепті 1955 жылдың соңында ол таратылған болуы мүмкін. Жоба бір жыл бойы күшінде болды, содан кейін үкімет жұмысты бір ғалымға тапсыруды шешті. Мажумдардың көңіліне қарамастан, білім министрлігінің таңдауы Тара Чандқа, тарихшыға, бірақ Білім министрлігінің бұрынғы хатшысына түсті. Содан кейін Мажумдар Үндістандағы Азаттық қозғалысының тарихына арналған үш томдық еңбекті тәуелсіз жазуға шешім қабылдады.

Үндістанның тәуелсіздік қозғалысына қатысты көзқарастар

Үндістан үкіметі Үндістанның азаттық күресінің тарихын жазу үшін редакциялық комитет құрғанда, ол комитеттің бас мүшесі болды. Алайда, сол кездегі Білім министрі Маулана Абуль Калам Азадбен Сепай көтерілісі (Sepoy Mutiny) мәселесіндегі келіспеушілік салдарынан ол мемлекеттік қызметтен кетіп, өзінің "Сепай көтерілісі және 1857 жылғы көтеріліс" атты кітабын жариялады. Оның пікірінше, Үндістанның азаттық күресінің бастауы ағылшын тілінде білім алған үнді орта таптарында жатыр, ал азаттық күресі 1905 жылғы Банга Бханга қозғалысымен (Banga Bhanga movement) басталды. Оның азаттық күреске қатысты көзқарастары "Үндістандағы азаттық қозғалысының тарихы" атты кітабында қамтылған. Ол Свами Вивекананда мен Рамакришна Парамахамсаны өте құрметтеді.