Кіріспе

Түрік құпия қызметінің агенты Абдулла Чатлы (1 маусым 1956 жыл – 3 қараша 1996 жыл) – Түрік құпия қызметінің агенты, сондай-ақ Ұлттық барлау ұйымы (МИТ) үшін жалдамалы кісі өлтіруші. Ол 1970-жылдары Ұлттық қозғалыс партиясының (МХП) жастар ұйымы – "Сұр қасқырлар" тобын басқарды. Оның мемлекеттік шенеуніктермен бірге көлікте келе жатып Сусурлұқ апатқа ұшырауы, мемлекеттің ұйымдасқан қылмысқа қатысқандығын көрсетті, бұл оқиға Сусурлұқ жанжалы ретінде белгілі болды. Ол мемлекет үшін кісі өлтіруші болып жұмыс істеді және Күрдстан жұмысшы партиясының (ПКК) және Арменияны азат ету армиясының (АСАЛА) мүшелері деп күдіктелгендерді өлтіруге қатысты.

Мансап

Чатлы түрік отбасында Невшехирде дүниеге келді. Ол Орталық Анатолиядағы кішкентай провинция – Невшехирде өсті. Чатлы өте оңшыл МХП партиясының және түрік ультраұлтшылдарының көзқарастарымен жақсы таныс еді.

1978-1984 жылдар

Чатлы Халюк Кырджи және басқа да бірнеше МХП мүшелерімен бірге 1978 жылғы 9 қазанда Түркия Жұмысшылар партиясы (ТІП) мүшелері болған жеті университет студентінің қаны төгілген Бахчелиевлер қырғынына жауапты болды. Ол сондай-ақ 1979 жылғы 1 ақпанда Стамбулда солшыл газет редакторы Абди Ипекчиниң өлтірілуіне Мехмет Али Агцаға көмектескен деген айып тағылды. 1982 жылғы ақпанда Швейцарияда героинмен ұсталды, бірақ қамаудан қашып кетті. 1998 жылы "Monde diplomatique" журналы Абдулла Чатлының "Сұр қасқырлар" үшін "3 миллион неміс маркасы" көлемінде кісі өлтіруге қастандық ұйымдастырғанын хабарлады. 1985 жылы Римде Чатлы судьяға "Германияның барлау қызметі БНД онымен байланысқа шығып, егер ол Папаға жасалған қастандыққа Ресей және Болгария қызметтерін айыптаса, оған үлкен ақша сыйлақ беретінін уәде еткенін" айтты.

1984-1996 жылдар

Түрік құпия қызметі (МИТ) Чатлыға героинмен төледі, ал ол 1984 жылғы 24 қазанда Парижде есірткі тасымалы үшін тұтқындалды. Ол жеті жылға бас бостандығынан айырылды және 1988 жылы Швейцарияға өткізілді, онда ол есірткі сатуда айыпталып іздестірілді. Бірақ ол Бостадел түрмесінен қашып кетті.

Түркия премьер-министрі Тансу Чиллер 1993 жылғы 4 қазанда: "Біз ПКК-ның қысым жасауына ұшыраған кәсіпкерлер мен өнер иелерінің тізімін білеміз және олардың мүшелерін жауапқа тартамыз" деп мәлімдеді. 1994 жылғы 14 қаңтардан бастап, полиция көліктерінде жүрген, форма киген жасақтар шамамен жүзге жуық адамды ұрлап, Анкарадан Стамбулға дейінгі жолда өлтірді. Чатлы "Чиллер тізімінде" бар адамдардан ақша талап етіп, олардың есімдерін тізімнен шығаруға уәде берді. Оның құрбандарының бірі Бехчет Кантурк он миллион доллар төлеуге тиіс болды, ал казино королі Омер Лютфу Топал оған тағы он жеті миллион доллар қосты. Бірақ ол ақшаны алғаннан кейін, оларды ұрлап, өлтіріп, кейде алдымен азаптады. Сондай-ақ, Омер Лютфу Топалды өлтіруге қолданылған пулеметтердің бірінің барабанынан Чатлының саусақ іздері табылды. 1996 жылы Чатлы телебизнесмен Мехмет Али Япракты ұрлап алып, төрт миллион неміс маркасы көлемінде құн төлеуді талап етті.

Өлім

Чатлы 1996 жылғы 3 қарашада Балыкесир провинциясының Сусурлук қаласында болған автомобиль апатында қаза тапты. Апатта Стамбул полиция академиясының директоры Хюсейн Кокадаг және Абдулла Чатлының қарындасы Гонча Ус та көз жұмды. Ішкі істер министрі Мехмет Агар оның көптеген ресми құжаттарына, оның ішінде қару ұстауға рұқсатқа қол қойған. Чатлы қайтыс болғаннан кейін Агар бастапқыда Чатлының түрік билігі тарапынан ұсталғанын және сотқа берілгенін мәлімдеді, бірақ олар үш күн бойы бір қонақүйде болғаны және Агар да сол қонақүйде болғаны анықталғаннан кейін бұл мәлімдемесінен бас тарды. Оның қабірінде жыл сайын еске алу шаралары өтеді, онда «Сұр қасқырлар» ұйымының мүшелері де қатысады. 1975 жылғы 22 мамырда олардың Гөкчен есімді қызы дүниеге келді, қазір ол саясат және халықаралық қатынастар саласында докторлық диссертациясын қорғап жатыр. Кейіннен оның Селсен есімді тағы бір қызы болды.

Абдулла Чатлы шығармашылығында

Брюс Стерлингтің 2000 жылғы "Zeitgeist" романында Чатлының кейіп-қалыбымен жазылған маңызды кейіпкер ("Мехмет Озбей") бар.