Кіріспе
Американдық футбол жаттықтырушысы (1923–2001)
Джон Харви Маккей (5 шілде 1923 – 10 маусым 2001) – американдық футбол жаттықтырушысы. Ол 1960 жылдан 1975 жылға дейін Оңтүстік Калифорния университетінің (USC) бас жаттықтырушысы, ал 1976 жылдан 1984 жылға дейін Ұлттық футбол лигасының «Тампа Бей Буканерс» командасының бас жаттықтырушысы болды. USC-де өткізген он алты маусымда Маккей 72.6 көрсеткішін жинады және тоғыз AAWU/Pac 8 конференциясының титулын жеңіп алды. Оның командалары «Роуз Боул» турниріне сегіз рет қатысып, бес рет жеңіске жетті. Оның төрт командасы ұлттық чемпиондық атақтарды жеңіп алды (1962, 1967, 1972, 1974). 1975 жылғы сәтсіз маусымнан кейін Маккей «Тампа-Бей Буканерс» командасының бірінші бас жаттықтырушысы ретінде NFL-ге көшті. 1976 және 1977 жылдары «Тампа Бей» алғашқы 26 ойында жеңіліске ұшырады, бірақ 1970-ші жылдардың соңына қарай жақсарды. Маккейдің басшылығымен «Бакс» үш рет плей-оффқа қатысты, соның ішінде 1979 жылы NFC Чемпионатының финалына өтті. 1988 жылы Маккей колледж футболының Даңқ залына жаттықтырушы ретінде енгізілді. 2014 жылдың 1 қаңтарында Маккей «Роуз Боул» ойынының 100 жылдығын тойлау кезінде «Роуз Боул» ойынының ғасыр жаттықтырушысы атанды; оның ұлы 2014 жылғы «Роуз» шеруіне қатысты.
Балалық шағы, әскери қызмет, спорттық мансап
Маккей Батыс Вирджиния штатында, Мононгалия округінің қазір құрылмайтын Эвереттвилл қаласында дүниеге келді, және ол католик дінінде тәрбиеленді. Ол шотланд-ирландтық Джон және Гертруда Маккейдің бес баласының үшіншісі болды. Оның әкесі – көмір шахтасының бастығы, ол Джон 13 жасқа толғанда қайтыс болды. Ол Шиннстонда өсті және 1941 жылы Шиннстон орта мектебін бітірді. Уэйк Форест университетінен футболға стипендия алған Маккей оқуға түсіп жатқанда, анасы жесір болып қалғандықтан ауырып қалды. Ол Батыс Вирджинияға қайтып, бір жыл көмір шахтасында электрик көмекшісі болып жұмыс істеді, содан кейін 1942 жылы АҚШ Әуе күштеріне қабылданды. Маккей B-29 бомбалаушы ұшақтарында артқы пулеметші болып қызмет етті және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы әскери операцияларға қатысты.
Орегон
Соғыстан кейін ол 1946 жылы 23 жасында Пурдью университетінің колледжіне түсті, содан кейін 1947 жылы Орегон университетіне ауысты. Ол екі оқу орнында да футбол ойнады, жартылай қорғаушы ретінде. Пурдьюде ол бұрынғы NFL чемпионы Сесил Исбеллдің жетекшілігімен Боб Демос және Эд Кодимен бірге ойнады, сондай-ақ Эд Элерспен ойын уақытын бөлісті. Орегон Вебфутс командасында Норм Ван Броклинмен бірге өнер көрсетті. 1948 жылғы Вебфутс тұрақты маусымда 9-1 есебімен, ал Тынық мұхиты жағалауында 7-0 есебімен жеңіс оді, Калифорниямен бірге чемпион атанды. Маусым ішінде екі команда кездеспегендіктен, Роуз-Боулға қатысу құқығын университет президенттері шешті, дауысқа түскенде Калифорния жеңіске жетті, бірақ дауыс нәтижесі жарияланбады. Дәстүрді бұзып, PCC чемпиондарға да боул ойындарында қатысуға рұқсат берді. Вебфутс Далластағы Cotton Bowl-ға шақыруды қабылдады, бірақ туған жерінен шыққан SMU командасынан 21-13 есебімен жеңілді. Ван Броклин 1949 жылы Лос-Анджелес Рамс командасының NFL драфтында таңдалды; Маккей 1949 жылы Вебфутс шабуылын өз қолына алды және екі нүктелі тұрысынан жүгіруші ретінде ойынды басқарды. Болашақ NFL Даңқы залдық ойыншысыз Вебфутс 4-6 есебімен (PCC-де 2-5) жеңіліске ұшырады. 1950 жылы Маккейсіз Орегон 1-9 есебімен және конференцияда жеңіссіз болды, оның ішінде UCLA және нашар Айдахо командаларынан жеңіліс көріп, екі командадан да гол соқпады. Вебфутс маусым бойы барлығы 97 ұпай жинады және ойындарының жартысында он ұпайдан да аз жинады.
Көмекші жаттықтырушы
1950 жылы Орегон университетін бітіргеннен кейін Маккей жаттықтырушы болуға шешім қабылдады. Ол тоғыз маусым бойы «Балықтар» командасының ассистенті болды, оның біреуі Джим Эйкеннің, ал сегізі 1951 жылы Питтсбург университетінен келген Лен Касанованың басшылығымен өтті. 1950-жылдарда жақсарып, 1957 жылы «Балықтар» конференцияда бірінші орынды бөлісіп, 1958 жылы «Роуз-Боулға» қатысты. 1958 жылғы маусымнан кейін Маккей үшінші жылдық бас жаттықтырушы Дон Кларктің ассистенті ретінде USC-ге оңтүстікке көшті. Осы кезде USC штабының көрнекті мүшесі шабуылдық желі жаттықтырушысы Ал Дэвис болды. «Трояндықтар» екі ұтылған маусымды артта қалдырды: 1957 жылы 1–9, ал 1958 жылы 4–5–1. Олар 1959 жылы алғашқы сегіз ойында жеңіске жетті, бірақ маусымды UCLA және Нотр-Дам командаларына жеңіліп аяқтады. Үш жыл бойы екі қарсыластың ешқайсысын жеңе алмағаннан кейін Кларк отставкаға кетті. Маккей 1960 жылғы маусымға «Трояндықтардың» бас жаттықтырушысы болып тағайындалды.
USC троялық
Бас бапкер ретінде алғашқы екі маусымында Маккейдің командалары көп табысқа жете алмады, 1960 жылы 4–6, ал 1961 жылы 4–5–1 нәтиже көрсетті. «Трояндықтар» тәртіптік жазада болды және ойыншыларды тартуда қиындықтарға тап болды; Маккей осы екі команданың ол көрген ең жайлы командалар екенін айтты. 1962 жылғы маусымға келгенде, Маккей университет президенті Норман Топпинг оны қызметтен босатуы мүмкін деп ойлады; түлектер Топпингке Маккейді жұмыстан босатуға қысым көрсетті, бірақ Топпинг қарсы тұрып, Маккейге тағы бір жыл берді, осылайша ол өзі тартқан ойыншылармен команда құрастыра алатын болды. Топпинг Маккейдің жақсы ойыншыларды тартқанына және команданың табысқа жететініне сенді. Топпинг ақиқатын дәлелдеді. 1962 жылы Маккей USC командасын 11–0 есебімен жеңіске жеткізді, соның ішінде «Роуз Боулда» №2 рейтингтегі Висконсин командасын 42–37 есебімен ұтып, ұлттық чемпионатқа қол жеткізді. Маккей бас бапкер болған кезеңде USC төрт ұлттық чемпионатты жеңіп алды (1962, 1967, 1972 және 1974), ал 1972 жылғы команда университет футболы тарихындағы ең жақсы командалардың бірі саналады. Бұл команда 12–0 есебімен жеңіске жетіп, 18-ші немесе одан жоғары рейтингтегі бес команданы орташа есеппен 22 ұпаймен ұтты. Олар екінші таймда ешқашан еңіреп қалған жоқ, ал ең қиын ойында Стэнфорд командасын 9 ұпаймен жеңді. Сол команданың құрамында Майк Рей, Пэт Хаден, Сэм Каннингэм, Энтони Дэвис, Линн Сванн, Чарль Янг, Гэри Джетер, Ричард Вуд және Чарльз Филлипс сияқты ойыншылар болды. Оның екі ойыншысы – Майк Гарретт (1965) және О. Дж. Симпсон (1968) – «Хейсман» жүлдесін жеңіп алды. Маккей «I» формациясын танымал етті және «Студенттік дене солға» және «Студенттік дене оңға» сияқты комбинациялармен күшті шабуылға баса назар аударды. 2021 жылға дейін ол мектеп тарихындағы ең көп жеңіс тіркеген бас футбол жаттықтырушысы болып табылады. 1966 жылдың 26 қарашасында Нотр-Дам университеті USC командасын 51–0 есебімен ұтып, бағдарлама тарихындағы ең ауыр жеңіліске ұшыратты. Ойыннан кейін Маккей «Ирландтықтарға» ешқашан жеңілмеймін деп серт берді деген қауесет тарады. Ол мұны айтқан жоқ, бірақ өмірінің соңына жақын берген сұхбатында «Олар бізді 51–0 есебімен ешқашан жеңе алмайды» дегенін нақтылады. Осы жеңілістен кейін Маккей Нотр-Дамға қарсы 6–1–2 есебімен ойнады, тек 1973 жылғы ирландтықтардың ұлттық чемпионат маусымында ғана жеңілді. Ол тіпті өскен кезінде ирландтық католик болғандықтан, Нотр-Дамның жанкүйері болғанын мойындады.
Тампа Бей Буканерс
NFL командаларынан түскен бірнеше ұсыныстан бас тартып, оның ішінде Кливленд Браунс, Нью-Ингленд Пэтриотс және Лос-Анджелес Рамс командаларынан кейін, Маккей 1976 жылы Тампа Бэйге «Bucs» командасының алғашқы бас жаттықтырушысы болу үшін тартылды. Оның осы шешіміне себеп бес еселенген жалақысы (барлығы 2 миллион доллар) және франшизаны бастапқыдан құру мүмкіндігі болды. Маккейдің «Buccaneers» командасындағы рекорды (оның барлық NFL мансабында) 44–88–1 болды. Осыған қарамастан, Маккей 2010 жылдың 5 желтоқсанында Тампа Бэйдің «Даңқ залына» енгізілді. NFL жаттықтырушысы ретінде Маккей даулы тұлға болды. Ол болжамсыз мінез-құлқымен, зор жылумен, сонымен қатар өткір сарказммен ерекшеленді. Ескі ойыншылар оның жабық болуы командамен байланыс орнатуына кедеріл келтіреді деп ойлады. Бас жаттықтырушылық қызметінің соңына қарай, ол ойынға дейін де, кейін де командаға сөз сөйлемегені үшін ойыншыларды ренжітті. Ол эмоционалдық жарылыстарға бейім болды, мысалы, ол кеңейтілген маусымда «Bucs» командасының ойыншысы Стив Сперриерді ысқырып қалған жанкүйерлерді «есі дұрыс емес» деп атады, содан кейін команданы сынаған журналистер мен қарсыластар ойыншыларына да осы сөзді қолданды. 1977 жылы маусымнан тыс жұмыстан босату толқыны бірнеше басшыларды Маккеймен жақын байланыстағы адамдармен алмастырды, бұл оның өзін оңай бас ие алатын командамен қоршауға тырысқанын күдік тудырды. 1976 жылғы маусымнан кейін және 1982 жылы Сан-Диего Чарджерс командасына бірнеше ойыншы жіберілген саудадан кейін, оның ашық пікір білдіретін ойыншыларға төзбеушілігі командаға көмектесе алатын ойыншыларды шеттетуіне себеп болды деген айыптаулар да орын алды. Кейбір ойыншылар Маккейдің ұлын Джонниді командада жақсы қабылдаушылар бар деп ойлағанда, бастапқы құрамға қойғанына наразылық білдірді, бұл қадамы үшін Маккей «жолымен келушілік» деп әзілдеп түсіндірді. Сыншылар Маккейдің өткір пікірлері ойыншыларға зиян келтіретінін жиі сұрады, ал кейбіреулері оның мінез-құлқын «кәсіби емес» деп сипаттады. Маккей ойыншыларды сынау үшін баспасөзді пайдаланғанымен белгілі болды, мысалы, ол жас жүгірушінің пас ұстау қабілетіне наразылық білдіріп, оны саркастикалық түрде «тамаша» деп атады. Ол келесі аптадағы ойыннан кейінгі баспасөз конференциясында «барлық ойыншылар керемет ойнады» деп бірнеше рет қайталап айтты, тіпті бұл ойын команданы плей-оффқа қатысудан шығарған жеңіліс болғанмен де. Керісінше, Маккей өз ойыншыларын қорғауға дайын болды. Ол Даг Уильямстың ақыл-ой қабілеті төмен екенін меңзеген нәсілшіл сипаттамаларды жариялағаны үшін БАҚ-ты сынады және оны «қорғаушы» емес, «қара қорғаушы» деп атады. Ол өз ойыншыларына расистік сөздер айтқан жанкүйерлерге қарсы айқайлағаннан кейін көпшілік алдында кешірім сұрауға мәжбүр болды. Сперриермен жеке қарым-қатынасына қарамастан, Маккей оны жанкүйерлердің сынауынан қорғады. Ол Нью-Йорк Джетс командасын ашуландырып, өзінің соңғы ойынында үлкен айыппұл төледі, онда ол жүгіруші Джеймс Уайлдер аға үшін NFL рекордын орнатуға тырысып, қорғанысқа жатып, Джетс командасына дотация жасауға бұйрық берді. 44 ойында .500-ден төмен көрсеткіштің арқасында Маккей 1983 жылы Берт Беллден асып, ең нашар нәтижелер рекордын орнатты, бұл рекордты 1988 жылы Марион Кэмпбеллден басып өткенге дейін сақтап қалды.
Отбасы және өлім
Маккей – бұрынғы «Buccaneers» командасының бас менеджері, қазіргі «Atlanta Falcons» клубының президенті Рич Маккейдің әкесі. Тағы бір ұлы, Дж. К. Маккей, оның командасында екі рет шабуылшы ретінде ойнады: алғаш 1972–1975 жылдары «Trojans» үшін, содан кейін 1976–1979 жылдары NFL-де «Buccaneers» үшін. Маккей мен оның әйелі Коркидің Мишель Маккей Бриз және Терри Маккей Флорио есімді екі қызы болды. Маккей 2001 жылдың 10 маусымында 77 жасында Флорида штатының Тампа қаласындағы Сент-Джозеф ауруханасында қант диабетіне байланысты туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды. Оның күлі Лос-Анджелес мемориалдық Колизей стадионының алаңына шашылды. Лос-Анджелес спортына қосқан үлесі үшін Колизей комиссиясы оны «Құрмет аллеясы» тақташасымен марапаттады.
Қиптер
Маккей көптеген пресс-конференциялардағы әзілді жауаптарымен танымал болды, оған Филадельфия Иглз жаттықтырушысы Дик Вермеил оны "Кез келген цитатаны ал" деп атады. Оның есімдері қалып қойған сөздері: 1966 жылы Нотр-Дамға 51:0 есебімен жеңілгеннен кейін: "Мен командама маңызды емес дедім. Қытайда 750 миллион адам бұл ойынның өткенін білмейді. Бірақ ертесі күні Қытайдан бір кісі қоңырау шалып: «Жаттықтырушы, не болды?» деп сұрады". «Мешіттегі бұрынғы жаттықтырушы Даффи Догерти әрқашан иті болған, себебі ол: «Жеңілгеннен кейін үйге келсең, ит сенің досың болады» дейтін. Менің әйелімнің иті болды, және бізді бір рет Нотр-Дам 51:0 есебімен жеңді. Үйге келсем, ол мені шақты». 1967 жылы О.Дж. Симпсонға 30-дан астам доп берілген ойыннан кейін Маккейден: «Неге сіз Симпсонға жиі доп бересіз?» деп сұрады. Ол: «Неге жоқ? Ол ауыр емес, және ол кәсіподаққа мүше емес». Өзінің ұлын, Дж.К.-ны USC-ге футбол ойнауға шақыру туралы: «Менің айқын артықшылығым болды. Мен оның анасымен ұйықтадым». 1968 жылы Нотр-Дам USC-тің көшбасшылығын теңестіргеннен кейін Маккейден төрелік туралы сұрады. Ол: «Мен таңғалмаймын. Төреші – Патрик Мёрфи деген жақсы католик кісі». «Тампа Бэй Буканерс» командасының алғашқы ресми емес ойынынан кейін ол сұраққа: «Біз блоктамадық, бірақ оны шешпеу арқылы өтедік» деп жауап берді. «Менің ойымша, бұл жердегіден ешқандай айырмашылық жоқ». Маккей сондай-ақ лиганың ойындар айналасында құрған үлкен драмасын түсінбеді, «NFL-де жеңілу мен колледжде жеңілудің арасында қандай айырмашылық бар? Жеңсең, ойын кестесіндегі ойынның жанына белгі қоясың, ал жеңілген кезде оған Х белгісін қоясың». «Буканерс» жеңілгеннен кейін Маккейден: «Профессионалдық лигада қалай, жаттықтырушы? Ерекше бірдеңе бар ма?» деп сұрады. Ол: «Жоқ, мені колледж лигасында 51:0 есебімен жеңді. Бұл бірдей нәрсе» деді. Ойын кезінде жасынан тұрған Маккей: «Ақжолды немесе жүгіруді тоқтата алмайсың, әйтпесе біз жақсы жағдайдамыз» деді. Командалық кездесуде Маккей ойыншыларға ойындар «қазбаларда» жеңіледі және жеңіледі деді. Содан кейін ол артта ұйықтап жатқан Говард Фестті байқады. Маккей: «ФЕСТ, ФЕСТ, ойын жеңіліп немесе жеңіліп қайда?» деп айқайлады. Фест: «Осы жерде, «Буканерс» командасының жаттықтырушысымен бірге» деп жауап берді. Бастапқы маусымдарда «Буканерс» жеңілгеннен кейін Маккейден оның шабуылдың «орындалуы» туралы не ойлағанын сұрады. Ол: «Мен оған жақтаспын» деді. (Бұл оқиға, әрине, аңызға айналды). «Капес – құлап кетті», – деді ол 1983 жылғы маусымның соңғы ойынында жеңіске жеткен далалық голды жібергеннен кейін «Буканерс» командасының қағысшысы Билл Капес туралы. 1977 жылғы маусымда «Буканерс» 33:14 есебімен Нью-Орлеан Сентс-ке қарсы алғашқы тұрақты маусым ойынында жеңіске жеткеннен кейін Маккей: «Үш-төрт ұшақ апаты және біз плей-оффтамыз» деді. Арнайы командалардың сәтсіздіктері NFC Central-те бірінші орын алудың орнына Миннесота Викингтерге жеңіліс әкелгеннен кейін, Маккей: «Мен адамдардың маған қарсы шулағандарынан шаршадым. Олар бұғаулай алмайтындарды әзілдеп тастаса екен деймін». Медиа Маккейдің НФЛ-дегі жаттықтырушылық қабілеті туралы қатал сын-пікірлер білдіргеннен кейін, Маккей: «Сіздер футбол мен бананның айырмашылығын білмейсіздер» деді. Келесі сұхбатта журналистер Маккейге банан қалдырды. Ол: «Сіздер футбол мен Мерседес Бенцтің айырмашылығын білмейсіздер» деп жауап берді.
Following the 51–0 loss to Notre Dame in 1966, "I told my team it doesn't matter. There are 750 million people in China who don't even know this game was played. The next day, a guy called me from China and asked, 'What happened, Coach?'" "[Former Michigan State Coach] Duffy Daugherty always had a dog because he said, 'When you come home after a defeat the dog will be your friend.' My wife had a dog and we got beat once by Notre Dame 51–0. I came home and it bit me." Following a game in 1967 in which O. J. Simpson received over 30 handoffs, McKay was asked "Why are you giving the ball to Simpson so often?" He replied, "Why not? It's not heavy, and he doesn't belong to a union." On recruiting his son, J. K., to play football at USC: "I had a rather distinct advantage. I slept with his mother." After a series of questionable calls helped Notre Dame tie top ranked USC in 1968, McKay was asked about the officiating. He answered "I'm not surprised. The referee is a fine Catholic fellow by the name of Patrick Murphy." After the Tampa Bay Buccaneers' first unofficial game, he responded to a question, "Well, we didn't block, but we made up for it by not tackling." When asked his opinion of the NFL, he said "I've seen what they do in the professional ranks and it's not anything different than what we do here." McKay also did not understand the huge amounts of drama the league built around games, stating "What's so different between losing in the NFL and losing in college? You win, you put a check mark next to the game on the schedule list, and when you lose, you put an X next to it." Following a Buccaneer loss, McKay was asked, "What's it like in the professional ranks, coach? Anything special?" He replied, "No I was beat 51–0 in the college ranks. It's the same thing." Standing on the sidelines during a game, McKay said, "Can't stop a pass, or a run otherwise we're in great shape." During a team meeting, McKay told his players that games are won and lost in "the trenches." He then spotted Howard Fest sleeping in the back. McKay yelled, "FEST FEST, where are games won and lost?" Fest replied, "Right here with the Buccaneers coach." Following a Buccaneers loss in their early seasons, McKay was asked what he thought of his offense's "execution." He replied, "I'm in favor of it." (This story is apparently apocryphal.) "Capece is kaput," referring to Buccaneers kicker Bill Capece after he missed a game winning field goal in the final game of the 1983 season. After the Buccaneers won their first regular season game against the New Orleans Saints during the 1977 season 33–14, McKay mused, "Three or four plane crashes and we're in the playoffs." After special teams failures caused a loss to the Minnesota Vikings instead of clinching first place in the NFC Central, McKay said "I'm sick and tired of people booing me. I wish they'd boo the people who can't block". After receiving harsh criticism from the media about McKay's coaching skills in the NFL, McKay replied "You guys don't know the difference between a football and a bunch of bananas." In the next interview, members of the media left bananas for McKay. He then replied, "You guys don't know the difference between a football and a Mercedes Benz."
NFL
Команда Жыл Регулярлы маусым Плей-оффЖеңісЖеңілісТең ойынЖеңіс %ҚорытындыЖеңісЖеңілісЖеңіс %НәтижесіTB19760140.0005-ші AFC West – – – –TB19772120.1435-ші NFC Central – – – –TB19785110.3125-ші NFC Central – – – –TB19791060.6251-ші NFC Central 1 1 .500 NFC Чемпионат ойынында Лос-Анджелес Рамс командасына ұтылды.TB19805101.3334-ші NFC Central – – – –TB1981970.5631-ші NFC Central 0 1 .000 NFC Дивизиондық ойынында Даллас Каубойынан жеңілді.TB1982540.5567-ші NFC 0 1 .000 NFC 1-ші раундында Даллас Каубойларына ұтылды.TB19832140.1255-ші NFC Central – – – –TB19846100.3753-ші NFC Central – – – –Жалпы саны44881.33313.250