Кіріспе

Фантастикалық өнер – кең және еркін анықталатын өнер жанры. Кейбір қазіргі фантастикалық өнер суретшінің өзінің немесе күшті әсер ететін галлюциногендік заттарға байланысты тәжірибесінен шабыт алады. Фантазия өнері термині осыған жақын, және көбінесе 20-ғасырдан бергі фантазия әдебиетінен шабыттанған немесе оны бейнелейтін өнер туындыларына қолданылады. Фантастикалық өнер дәстүрлі түрде сурет салу және иллюстрация саласында болған, бірақ 1970-жылдардан бері фотосуретте де жиі кездеседі. Фантастикалық өнер фантазияны, қиялды, арманды жағдайды, гротескті бейнелеуді, көріністерді, түсініксіздікті, сондай-ақ «готикалық» және «қараңғы» өнерді зерттейді.

Қауысқан жанрлар

Фантастикалық өнер деп қарастырылатын жанрларға Солтүстік Ренессанс дәуірінің әлемдік ландшафттары (Weltlandschaften), Виктория дәуірінің символизмі, Рафаэльге дейінгі суретшілер, иллюстрацияның алтын ғасыры және сюрреализм жатады. Ренессанс кезеңінен бері Еуропа өнерінің маңызды бөлігі болған классикалық мифологияға негізделген туындылар да, осы анықтамаға сай келуі мүмкін, әсіресе қазіргі мифологияға негізделген, мысалы, Дж.Р.Р. Толкинның Орта Жер мифологиясы сияқты өнер нақтылы сәйкес келеді. Діни өнер де үстіміздік немесе ғажайып оқиғаларды реалистік түрде бейнелейді, бірақ оны көбінесе фантастикалық өнер деп санамайды.

Тарихи суретшілер мен көркем суретшілер

Көптеген суретшілер фантастикалық өнердің анықтамасына сай келетін туындылар жасады. Николас Рерих сияқтылары дерлік толығымен осы жанрда жұмыс істесе, Батыс дәстүріндегі алғашқы "фантастикалық" суретші деп аталған Иероним Бош сияқтылары осы жанрда жұмыс істегендердің қатарында.

ХХ ғасыр

Фантастика мен ғылыми-фантастикалық "арзан" журналдардың танымалдылығы оларға әңгімелерді суреттеуге және (мұқаба арқылы) сатуды жандандыруға арналған көркем туындыларды қажет етті. Бұл Ұлы депрессияға дейін және оның кезінде ғылыми фантастика мен фэнтези суретшілерінің қозғалысына әкелді, оны өзінің өте шығармашыл SF және ғарыш суретшісі Винсент Ди Фате жинақтады. 1930 жылдары АҚШ-та Висконсин суретшілерінің тобы Еуропаның сюрреализм қозғалысынан шабыт алып, өзіндік фантастикалық өнер стилін жасады. Олардың қатарында Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы Маршалл Глейзер, Дадли Хупплер және Джон Уайлд; Милуокиден Карл Прибе және Чикагодан Гертруда Аберкромби болды. Олардың өнерінде қарапайымдықпен ұласқан әзіл, құпия және ирония болды, бұл сол кездегі танымал американдық регионализммен тікелей және айқын қайшылықта болды. Соғыстан кейінгі Чикагода Чикаголық имиджизм қозғалысы көптеген фантастикалық және гротеск суреттер жасады, бірақ олар Нью-Йорктегі абстрактілі өнердің сәніне сай келмегендіктен көп назар аудармады. Осы қозғалыстың негізгі өкілдері – Роджер Браун, Глэдис Нильссон, Джим Натт, Эд Пашке және Карл Вирсум. 1970 жылдан кейін қазіргі батыс фантазиясы Конан-барбары және "Сақиналар мырзасы" иллюстрацияларынан, сондай-ақ ғылыми фантастика мен фэнтезидің танымал туындыларынан, мысалы, Advanced Dungeons & Dragons ролик ойыны немесе француздық Heavy Metal журналынан әсер алды.