Кіріспе

Ағылшын Құрмет Легионының иегері Уильям Фредерик Стоун (23 қыркүйек 1900 – 10 қаңтар 2009) – Ұлыбритания қарулы күштерінде қызмет еткен Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы бес тірі қалған ардагерінің бірі және Клод Шоулспен бірге әлемдегі соңғы екі тірі теңізшінің бірі болды. Олар сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыста да қызмет еткен соңғы екеуі болды, бірақ Стоун Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде оқуда болғандықтан, Екінші дүниежүзілік соғыста ғана қатысты. Стоун Девон графтығының Кингсбридж қаласындағы Ледстоун елді мекенінде дүниеге келді және 18 жасқа толған күні Корольдік теңіз күштеріне қабылданып, Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай бірнеше кемеде қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Стоун HMS Salamander мина тазартатын кемесінде қызмет етті, ал 1941 жылы жеңіл крейсерге ауысты. Соғыстан кейін ол жеке шаштараздық дүкен ашты. Өмірінің соңғы жылдары Стоун көптеген еске алу шараларына қатысты, соның ішінде Лондондағы Кенотафтағы 90 жылдық мерекелік іс-шараларға. 2009 жылдың 10 қаңтарында қайтыс болды.

Ерте өмір

Стоун Девон графтығының Ледстоун елді мекенінде он төрт баланың оныншысы болып дүниеге келді және 18 жасқа толған күні Корольдік теңіз күштеріне қатысты.

Әскери-теңіз қызметі

Оның теңізде қызмет еткендігі туралы алғашқы жазбада оның 5 фунт (2 метр) бойында, кең кеуделі, қоңыр шашы және көк көзді болғаны, ал бұрынғы жұмысы стационарлық двигатель жүргізушісі болғаны көрсетілген. Ол Плимут қаласында отын тасымалдаушы (стокер) болып оқыды және Атыс тоқтаған күні көшеде тойлағандарды есіне алады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол HMS Salamander кемесінің бас отын тасымалдаушысы болды. Ол Дюнкерк эвакуациясына қатысып, Salamander кемесімен бес рет қатынап, жағалаудан 1000-нан астам адамды құтқарып алды. 1943 жылғы 21 желтоқсанда осы оқиғадағы қызметі үшін ол мақтау қағазымен (Mentioned in Despatches) марапатталды. Ол Солтүстік Германиядағы оккупациялық күштерде қызмет етті және 1945 жылы теңіз күштерінен кеткенде аға отын тасымалдаушы (Stoker Chief Petty Officer) шенімен зейнетке шықты. 1967 жылы Лондонның Кенсингтон қаласында Майкл Джей Дэвидсонға үйленді. Олардың Кристофер және Сьюзан есімді екі баласы болды.

Кейінгі өмірі

1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Стоун Теңіз күшінен шығып, жеке шаштараздық дүкен ашты. Ол сонда сигареттер мен темекі де сатты. 1968 жылы алпыс жеті жасында зейнетке шықты. 1986 жылы Лилидің денсаулығы нашарлай бастады, оған ауыр артрит диагнозы қойылды. Жұбайлар уақытша Пейнгтондағы Примли Хаусына көшіп, кейін қызы Энн, күйеу баласы Майкл және Букингемширде тұратын немерелері Кристофер мен Сьюзанға жақын болу үшін Оксфордширдегі Уотлингтонға тұрақты көшті. Уақыт өте келе Лили артриттен нашарлап, тіпті дөңгелек креслоға отыруға мәжбүр болды. Бірақ Билл: "Оның санасы әрқашан да сарқырамады. Оның үйде қалуына және оған күтім жасауыма қуандым. Сол кезде Уотлингтон ауруханасы болды, ол ай сайын баратын, бұл бізге екеумізге де демалыс беруге көмектесетін" деді. 2007 жылы Оксфордширден Рединг пен Уокингем арасында орналасқан Виннерш қалашығының маңындағы Синдлешамдағы зейнеткерлер үйіне көшті. Стоунның күйеу баласы Майкл Дэвидсон оның денсаулығы туралы мәлімдеме жасады: "Ол құлап, кішкентай инфекция жұқтырды, дәрігерлер оған антибиотиктер берді, олардың әсері сезілуде. Оның жасы ескергендіктен, оны қатаң бақылауда ұстап отырмыз, бірақ оның жағдайы нашарлайды деп ойлауға негіз жоқ." 2008 жылдың 11 қарашасында Стоун, Генри Аллингхэм және Гарри Патч сияқты ветерандар Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуының 90 жылдығына арналған ескерткіш гүл шоқтарын Лондонның Кенотафына қойды. Стоун 2009 жылдың 10 қаңтарында Беркширдегі Синдлешамдағы Лорд Харрис Корт күтім үйінде қайтыс болды. Оның қызы оны "өте бекем мінезді, терең иманды адам" деп сипаттады. Оның ұзақ өмір сүрудің құпиясы: "Денсаулықты сақтау, жан тыныштығы және Құдайға сенім". Оның ұраны: "Алға қарай жылжу!" 2009 жылдың қыркүйегінде Стоунның екі дүниежүзілік соғыстағы тәжірибесін баяндайтын естеліктері жарық көрді.

Медальдар

Стоун 27 жылдық теңіз флотындағы қызметі барысында көптеген медальдар алды. Олардың ішінде әскери операциялар үшін берілген медальдар және мерейтойлар мен еске алу шараларына арналған естелік медальдар болды. Оларды ресми шараларда тағуға болмайды. Дегенмен, ресми медальдарды сол жақ кеудеге тағу қалыпты жағдай, ал ресми емес медальдарды олардың астына екінші қатарға орналастыру дұрыс. Билл Стоун өзінің медальдарын осылай таққан.