Кіріспе
Жапон әдебиетінің ортағасырлық жанры – жапондық суреттелген қысқа әңгімелер (御伽草子) – негізінен Муромачи дәуірінде (1392–1573) жазылған шамамен 350 жапон прозалық туындылардың жиынтығы. Авторлары белгісіз болған осы суреттелген қысқа әңгімелер, Жапонияның ортағасырлық әдебиетінің ең көрнекті жанрларының бірін құрайды.
medieval Japanese illustrated short stories
(御伽草子) are a group of about 350 Japanese prose narratives written primarily in the Muromachi period (1392–1573). These illustrated short stories, which remain unattributed, together form one of the representative literary genres of the Japanese medieval era.
Шолу
Отоги дзёши – Муромачи дәуірі (1336–1573) мен Эдо дәуірінің (1603–1867) басында жазылған әңгімелер әдебиетінің жалпы атауы. Бұл термин 23 әңгімеден тұратын орта Эдо кезеңіндегі жинақтан шыққан, (御伽文庫) немесе (御伽草紙/御伽草子) деп аталатын жинақтан бастау алады. Кейіннен ол осы жанр мен дәуірдегі басқа да туындыларды білдіретін болды. Қазіргі заманғы ғалымдар кейде жоғарыда аталған жинақтағы 23 туындыны ғана қамтитын "шынайы" отоги дзёшиді, ал қалған туындыларды (室町時代物語) немесе (中世小説) деп атайды.
Санаты
Отоги дзёши бірнеше санатқа бөлінген: бұрынғы "Гендзи туралы аңыз" сияқты туындыларға негізделген аристократиялық әңгімелер; діни әңгімелер; "Хейке", "Тайхейки", "Сога" және "Гикеки" (Йошицуне туралы аңыз) сияқты туындыларға негізделген жауынгерлер туралы әңгімелер; "Конджаку Моногатаришу" негізінде жазылған шетелдер туралы әңгімелер. Дегенмен, ең танымал әңгімелер – таныс аңыздар мен халық ертегілерінің қайта айтылуы, мысалы, бір дюймдық бойы бар жігіттің астанада сәттілікке жету үшін көптеген қиындықтарды жеңіп шығуы туралы оқиға.
Терминнің шығу тегі
Отоги термині сөзбе-сөз "серік" дегенді білдіреді, ал жанрдың толық атауы "серік әңгімесі" деп аударылады. Дегенмен, бұл атау 1725 жылы Осакадағы бір баспагер "Шуген отогибунко" (Бақытты серіктер кітапханасы) деп аталатын 23 суретті кітапшадан тұратын жинақты жариялағаннан кейін ғана қолданысқа енді. Басқа баспагерлер "Шуген отогибунконың" өздерінің нұсқаларын шығарғанда, олар әңгімелер жинағын "отоги зёши" деп атауға кірісті. Біртіндеп бұл термин Муромачи немесе Эдо кезеңінің басындағы, "Шуген отогибункодағы" әңгімелермен ұқсас стильде жазылған кез келген туындыны сипаттау үшін қолданыла бастады.
Ғылым тарихы
Отоги дзёши 19 ғасырдың соңында қазіргі әдебиет тарихшыларының назарына түсті. Көптеген ғалымдар бұл жанрды сынға алып, Хэйан және Камакура дәуірлерінің аристократиялық әдебиетімен салыстырғанда кемшіліктері үшін құнды емес деп есептеді. Осының салдарынан, стандартты жапон мектеп оқулықтары ортағасырлық жапон әдебиеті туралы айтқанда отоги дзёши туралы ешқандай мәлімет бермейді. Алайда, соңғы зерттеулер бұл сынға қарама-қарсы келіп, бұл жанрдың жантығы мен табиғи тартымдылығын көрсетіп берді. Белгілі ғалым Ичико Тейджи ұсынған "чусей шосецу" ("ортағасырлық повесть") термині осы әңгімелерді повестьтер тізбегіне енгізуге бағытталған.