Кіріспе
Жапондық романист және ақын (шамамен 973 – 1014 ж.) – Хэйан дәуірінде император сарайында күтімші болған жапондық романист, ақын және әйел. Ол «Гендзи туралы әңгіме» романының авторы ретінде әйгілі. Бұл роман шамамен 1000-1012 жылдар аралығында жапон тілінде жазылған. Мурасаки Шикибу – сипаттамалық есім; оның нақты аты белгісіз, бірақ ол 1007 жылғы сарай күнделігінде императордың күтімшісі ретінде аталған Фудзивара но Каорико (藤原香子) болуы мүмкін. Хэйан дәуіріндегі әйелдерге дәстүрлі түрде үкіметтің жазба тілі – қытай тілін оқуға рұқсат берілмегенімен, Мурасаки білімді әкесінің үйінде өсіп, қытай классикасына ерте жастан бейімділігін көрсетіп, оны жетік меңгерді. Ол жиырмасыншы жасында үйленіп, Дайни но Санми есімді қызды дүниеге әкелді. Оның күйеуі некеден кейін екі жыл өткен соң қайтыс болды. «Гендзи туралы әңгіме» романын қашан жазғаны белгісіз, бірақ ол үйленген кезде немесе күйеуінен айырылғаннан кейін жазған болуы мүмкін. Шамамен 1005 жылы Фудзивара но Мичинага оны император сарайында императорлық сарайдың күтімшісі, Шошиге қызмет етуге шақырды, бұл оның жазушы ретіндегі беделіне байланысты болуы мүмкін. Ол қызмет еткен кезеңде жазуын жалғастырып, өзінің туындысына сарай өмірінен көріністер қосты. Бес-алты жылдан кейін ол сарайдан кетіп, Шошимен бірге Бива көліне қарай зейнетке шықты. Ғалымдар оның қайтыс болған жылы туралы пікірлерде келіспейді; көпшілігі 1014 жыл десе, кейбіреулері 1025 жылға дейін тірі болғанын айтады. Мурасаки «Леди Мурасакинің күнделігін», өлеңдер жинағын, сондай-ақ «Гендзи туралы әңгіме» романын жазды. Роман жарық көргеннен кейін он жыл ішінде «Гендзи туралы әңгіме» провинцияларға таратылды; бір ғасырдың ішінде ол жапон әдебиетінің классикасы ретінде танылып, ғылыми зерттеулердің нысанына айналды. 1925-1933 жылдары «Гендзи туралы әңгіме» ағылшын тілінде жарияланды. Ғалымдар оның еңбегінің маңыздылығын мойындауды жалғастырып келеді, ол Хэйан дәуірінің сарай қоғамының өркендеген шағын көрсетеді. 13 ғасырдан бері оның туындыларын жапон суретшілері мен әйгілі укиё-э шеберлері бейнелеген.
was a Japanese novelist, poet and lady in waiting at the Imperial court in the Heian period. She is best known as the author of The Tale of Genji, widely considered to be one of the world's first novels, written in Japanese between about 1000 and 1012. Murasaki Shikibu is a descriptive name; her personal name is unknown, but she may have been Fujiwara no Kaoriko (藤原香子), who was mentioned in a 1007 court diary as an imperial lady in waiting. Heian women were traditionally excluded from learning Chinese, the written language of government, but Murasaki, raised in her erudite father's household, showed a precocious aptitude for the Chinese classics and managed to acquire fluency. She married in her mid to late twenties and gave birth to a daughter, Daini no Sanmi. Her husband died after two years of marriage. It is uncertain when she began to write The Tale of Genji, but it was probably while she was married or shortly after she was widowed. In about 1005, she was invited to serve as a lady in waiting to Empress Shōshi at the Imperial court by Fujiwara no Michinaga, probably because of her reputation as a writer. She continued to write during her service, adding scenes from court life to her work. After five or six years, she left court and retired with Shōshi to the Lake Biwa region. Scholars differ on the year of her death; although most agree on 1014, others have suggested she was alive in 1025. Murasaki wrote The Diary of Lady Murasaki, a volume of poetry, as well as The Tale of Genji. Within a decade of its completion, Genji was distributed throughout the provinces; within a century it was recognized as a classic of Japanese literature and had become a subject of scholarly criticism. Between 1925 and 1933, The Tale of Genji was published in English. Scholars continue to recognize the importance of her work, which reflects Heian court society at its peak. Since the 13th century her works have been illustrated by Japanese artists and well known ukiyo e woodblock masters.
Ерте өмір
Мурасаки Шикибу 973 жылы Хэйан-кё қаласында, Жапонияда, Фудзивара кланының солтүстік тармағында дүниеге келді. Бұл клан Фудзивара но Ёсифусадан тараған, ол 9 ғасырдың басында Фудзивара регенті болған. Фудзивара кланы 11 ғасырдың соңына дейін сарай саясатын бақылап тұрды, стратегиялық түрде қыздарын императорлар отбасына үйлендіріп, регенттіктерді пайдаланды. 10 ғасырдың соңы мен 11 ғасырдың басында Фудзивара но Мичинага, «Мидо Кампаку» деп аталған, өзінің төрт қызын императорларға үйлендіріп, бұрын-соңды болмаған билікке ие болды. Аристократияның төменгі шендегі өкілдері әдетте сарайдан алыс, провинциялардағы жағымсыз лауазымдарға жіберіліп, Киотодағы орталық билік пен сарайдан шеттетілді. Олар «Отыз алты ақынның жинағы» мен «Ямато ертегілері» жинақтарына жиналған өлеңдермен танысты. Оның әкесінің әкесі мен атасы Ки но Цураюкипен дос болған, ол жапон тіліндегі өлеңдерді танымал етуге үлкен үлес қосты. Оның әкесі Фудзивара но Таметоки Мемлекеттік академияға (Дайгаку-рё) оқуға түсіп, қытай классикасы мен поэзиясы бойынша білімді ғалым атанды, оның өлеңдері антологияларға енді. 968 жылы ол мемлекеттік қызметке кіріп, 996 жылы провинция губернаторы болып тағайындалды және шамамен 1018 жылға дейін қызметте болды. Мурасакидің анасы Таметокидің солтүстік Фудзивара тармағынан шыққан. Олардың үш баласы болды: бір ұл және екі қыз. Хэйан дәуіріндегі Жапонияда күйеу мен әйел бөлек шаңырақта тұрды, балалар аналарымен бірге өсті, бірақ әке шежіресі сақталып қалды. Мурасаки ерекше болды, өйткені ол әкесінің үйінде, көбінесе Киотодағы Терамачи көшесінде, кіші інісі Нобуноримен бірге тұрды. Олардың анасы олар өте кішкентай кезінде, босанғанда қайтыс болды. Мурасакидің кем дегенде үш жартылай бауыры мен апасы аналарымен бірге өсті, ол жиырма жасында қайтыс болған әпкесімен тығыз қарым-қатынаста болды. Мурасаки Қытайға елшілік сапарлар аяқталғаннан кейін және күшті ұлттық мәдениет қалыптасқан кезде дүниеге келді, сол кезде Жапония оқшауланған. 9-10 ғасырларда жапон тілі қытай иероглифтерінің қысқартылған нұсқаларына негізделген буын жазу жүйесі арқылы жазу тіліне айналды. Мурасакидің өмірінде ерлер ресми түрде қытай тілінде жазды, бірақ жапон тілі жақындық пен асыл әйелдердің жазбаша тіліне айналды, жапон әдебиетінің ерекше формаларының негізін қалады. Мурасакидің ағасы үкіметте мансапқа дайындалу үшін қытай тілін оқыды, ал бала кезінде әкесінің үйінде тұрып, классикалық қытай тілін үйреніп, жақсы меңгерді. Ол ағасымен бірге қытай әдебиетін оқыды, сондай-ақ музыка, каллиграфия және жапон поэзиясы сияқты дәстүрлі пәндерді үйренді. Мурасаки басқалар оны «өзін-өзі жоғары санайтын, ұяң, жақындау қиын, тікенекті, ертегілерді тым жақсы көретін, мақтаншақ, өлең айтуға бейім, менмен, қыңыр және қорлаушы» деп есептейтінін білді. Азия әдебиеті бойынша ғалым Томас Инге оның «дос табуға шамалы мүмкіндік беретін күшті тұлғасы» бар деп санайды. 996 жылы әкесі Эчизен провинциясына төрт жылдық губернатор болып тағайындалғанда, Мурасаки онымен бірге барды, бірақ сол кездегі асыл әйелдің бес күндік сапарға шығуы сирек кездесетін. Ол шамамен 998 жылы Киотоға оралды, әкесінің досы, одан үлкен екінші туысы Фудзивара но Нобутакаға үйленді. Аңыз бойынша, Мурасаки Бива көліндегі Ишияма-дераға шегініп, тамыз айының бір түнінде Айға қарап «Генджи туралы ертегіні» жазды. Ғалымдар оның шегіну оқиғасының нақты негізін жоққа шығарса да, жапон суретшілері оны Ишияма ғибадатханасында айға қарап, шабыдан алу үшін жиі бейнелейді. Ол отызға толған кезде сарайда қызметші әйел болды, бұл оның жазушы ретінде танымал болғанынан болуы мүмкін.
Патша сарайындағы өмір
Хэйан мәдениеті мен сарай өмірі 11 ғасырдың басындағы кезеңде ең жақсы деңгейге жетті. Сарайдағы адамдар тым жоғары мәдениетті, көбінесе бос жүріп, шындықтан алыстап, сарай өмірінің ұсақ-түйек мәселелеріне ден қойып, өнерге бет бұрды. Төрт жылдан кейін Мичинага өзінің үлкен қызы Шошиді шамамен 12 жасында император Ичидзёның гареміне жіберді. Шоши император гареміне орналасқаннан кейін бір жыл өткен соң, Теишидің ықпалын әлсірету және Шошидің мәртебесін арттыру үшін Мичинага оны император атандырды, бірақ Теиши бұл атаққа ие болған еді. Тарихшы Дональд Шивли түсіндіргендей, "Мичинага тіпті оның жақтастарына да таң қалдырды, өйткені ол Теиши (немесе Садако) мен Шошидің бір императордың қасында бірдей императоршалар болып тағайындалуын ұйымдастырды, Теиши әдеттегі "Нұрлы мұрагер" атағын алса, Шоши "Ішкі Палатин" атағын алды, бұл оқиғаға арналған топонимикалық сөз". Жоғары мәртебелі әйелдер сарайда оқшау өмір сүрді және стратегиялық некелер арқылы отбасыларына саяси билік алуға көмектесті. Шоши және императорлық кланның мүшелеріне жасалған басқа да некелер әйелдің кланына императорға ықпал етуге мүмкіндік берді – осылайша Мичинага және басқа Фудзивара регенттері билікке жетті. Оқшауланғандарына қарамастан, кейбір әйелдер айтарлықтай ықпалға ие болды, көбінесе бәсекелестік салон арқылы, онда қатысушылардың сапасы маңызды болды. Ичидзёның анасы және Мичинаганың әпкесі Сеншидің ықпалды салоны болды, ал Мичинага, мүмкін, Шошидің Мурасаки сияқты білімді әйелдермен қоршалған бәсекелес салон құруын қалады. Бұл 1005 немесе 1006 жылдары болды. Артур Уэйдің айтуынша, Шоши – әкесінің үйі мен император сарайындағы сарай арасында өмірін өткізген, ойлы жас әйел. Ол өзінің айналасына Идзуми Шикибу және Акадзоме Эмон сияқты талантты жазушы әйелдерді жинады – ерте заманғы халық тарихының авторы, "Гүлдейтін бақыт туралы әңгіме". Әйелдер арасындағы бәсекелестік Мурасакидің күнделігінен көрінеді, онда ол Изуми туралы былай деп жазды: "Изуми Шикибу – қызықты хат жазушы, бірақ оның бір нәрсесі көңілімді толтырмайды. Ол бейресми шығармаларды асығыс жаза алады, бірақ поэзия үшін оған қызықты тақырып немесе еліктеуге арналған классикалық үлгі қажет. Шындығында, ол өзі поэзиямен айналыспайды деп ойлаймын". "Жоғалған кітаптың" авторы Сей Шонагон Шоши сарайға келгенде Теишидің қасында қызмет еткен, сондықтан Мурасаки Шошидің сарайына Шонагонның бәсекелесі ретінде шақырылған болуы мүмкін. Теиши 1001 жылы қайтыс болды, Мурасаки Шошимен қызметке кіргенге дейін, сондықтан екеуі бір уақытта болған жоқ, бірақ күнделігінде Шонагон туралы жазған Мурасаки оны білгені және оған белгілі бір дәрежеде әсер еткені анық. Шонагонның "Жоғалған кітабы" Теишидің білімді қыздарымен танымал болған сарайын көрсету үшін жазылған пропаганда болған болуы мүмкін. Жапон әдебиеті зерттеушісі Джошуа Мостоу Мичинага Мурасакиді Шошиге бірдей немесе одан да білімді әйел ретінде ұсынды деп санайды, осылайша Шошидің сарайын осылай көрсетуге тырысты. Екеуінің мінез-құлқы әртүрлі болды: Шонагон ақылды, тапқыр және ашық сөйлейтін, ал Мурасаки тартымды және сезімтал болды. Мурасакидің күнделігіндегі жазбалар екеуінің арақатынасы жақсы болмағанын көрсетеді. Мурасаки былай деп жазды: "Сей Шонагон өте мақтаншақ еді. Ол өзін өте ақылды санады, жазуын қытай әріптерімен толтырды, [бұл] көңілімді толтырмады". Кине Мурасакидің Шонагон туралы пікіріне Шоши мен оның сарайындағы әйелдердің әсер еткен болуы мүмкін деп санайды, өйткені Шонагон Шошидің бәсекелес императоршасына қызмет еткен. Оның айтуынша, Мурасаки "Генджи" романын жазу үшін Шонагонның танымал "Жоғалған кітабына" жауап ретінде сарайға шақырылды. Қытай тілін оқу әйелдерге лайық емес деп саналды және әдебиетке тек еркектердің қана қол жеткізуі керек деген түсінікке қайшы келді. Әйелдер тек жапон тілінде оқып, жаза алатын болды, бұл оларды тіл арқылы үкіметтен және билік құрылымынан ажыратты. Мурасаки өзінің дәстүрлі емес классикалық қытай білімімен Шошиге классикалық қытай тілін үйретуге болатын сирек әйелдердің бірі болды. Боуринг Мурасакидің қытай тілін біліп, оны Шошиге үйреткені "бүлікшілдікке жақын" деп жазады. Қытай білімін жасырып жүрген Мурасаки екі әйелдің сабақтарын жасырын өткізді, ол күнделігінде былай деп жазды: "Өткен жазда өте құпия түрде, ешкім болмаған кезде, мен патшайыммен бірге оқыдым... Әрине, бұл ресми сабақ емес еді... Мен бұл туралы ешкімге айтпаған дұрыс деп ойладым". Мурасаки, мүмкін, "Жазбалар әйелі" деген есімді алған, Шошиге қытай әдебиетін үйреткені үшін. Атының қорлау мағынасы болғанымен, Мулхерн Мурасаки оған қуанғанын айтады. Мурасаки сарай өміріне риза болмаған және тартымды болмаған сияқты көрінеді. Оның поэзия сайыстарына қатысқандығы туралы ешқандай мәлімет сақталған жоқ, ол қызмет еткен кезеңде басқа әйелдермен аздаған ғана өлеңдер мен хаттар алмасқан. Уэйдің айтуынша, Мурасаки сарай өміріне жалпы алғанда наразы болмаған, бірақ Шошидің сарайында көңілі толмаған болуы мүмкін. Ол Сенши әйелдерімен қызмет етуге артық көңіл бөлгенін болжамдайды, өйткені оның үйі қатаң емес және көңіл көтеріңкі болған. Мурасаки күнделігінде Шошидің сарайы туралы былай деп жазды: "[ол] өте лайықты жас қыздарды жинады... Патшайым өмір тәжірибесін жинап, енді бұрынғыдай қатал стандарттармен басқаларды бағаламайды, бірақ оның сарайы ең жалықтыратын жер ретінде танымал болды". Мурасаки сарайдағы еркектерді ұнатпады, оларды мас және ақымақ деп санады. Алайда, кейбір ғалымдар, мысалы Уэй, оның Мичинагамен романдық қарым-қатынаста болғанына сенімді. Дегенмен, Мичинага оны қудалап, қысым көрсеткен, ал оның оған деген құлықтары 1010 жылға дейін күнделігінде жазылған. Бірақ ол оған өлеңмен былай деп жазды: "Сен менің кітабымды оқыған жоқсың, менің махаббатымды жеңген жоқсың". Ол Мичинаганың қысымынан қашуға тура келгенін күнделігінде жазды – бір түні ол оның бөлмесіне тығылып кіріп, жаңа жазылған "Генджи" тарауын ұрлап алды. Алайда, Мичинаганың демеушілігі оның жазуын жалғастыруы үшін маңызды болды. Мурасаки қызының сарайдағы іс-шараларын сипаттады: әсем рәсімдер, күрделі махаббат оқиғалары, "неке жүйесінің күрделілігі". Инге оның сарайда дос табуға тым ашық сөйлеуші болғанын айтады, ал Мулхерн Мурасакидің сарай өмірі басқа сарай ақындарымен салыстырғанда тыныш болғанын айтады. Ол күнделігінде сарайдағы өмірі туралы былай деп жазды: "Менің әулетімнің өте қарапайым екенін түсіндім, бірақ мен бұл туралы көбінесе ойланбадым, және сол кездегі кемсіну сезімі сарайдағы өмірді маған үлкен азапқа айналдырмады". Сарайдағы лауазым оның әлеуметтік мәртебесін арттырар еді, бірақ ең бастысы, ол жазу үшін көбірек тәжірибе алды. Мурасаки 1014 жылы қайтыс болған болуы мүмкін. Оның әкесі сол жылы Эчиго провинциясынан Киотоға асығыс оралды, мүмкін, оның өлімінен кейін. "Генджи әңгімесінің" поэтикасы туралы "Арман көпірі" атты еңбегінде Сиране 1014 жылды Мурасаки Шикибудің қайтыс болған күні деп, ал 973 жылды оның туған күні деп қабылдайтынын айтады, яғни ол қайтыс болғанда 41 жаста болды. Уэй келіседі, өйткені Мурасаки Шошидің ұлы, император Го Ичидзё үшін 1025 жылға дейін Шошимен бірге өткізген рәсімдерге қатысқан болуы мүмкін.
Шығармалары
Мұрасакиге үш шығарма жатады: «Гендзи туралы әңгіме», «Леди Мурасакидің күнделігі» және 128 өлеңнен тұратын «Поэтикалық естеліктер». 9 ғасырдың ортасы мен аяғында нағыз жапон жазуының – жапон әліпбиінің дамуы революциялық жетістік болды. Жапон авторлары өз тілінде проза жаза бастады, бұл ертегілер және поэтикалық журналдар сияқты жанрлардың пайда болуына әкелді. Тарихшы Эдвин Рейшауэр моногатари сияқты жанрлардың ерекше жапондық екенін және «Гендзи осы кезеңнің ең көрнекті туындысы болды» деп жазады. Заманауи сарайлық күнделіктерге тәндей, Мурасаки оның жартысын Шоши ұлының, император Го Ичидзоның тууына арнады, бұл Мичинага үшін үлкен маңызды оқиға болды: ол қызының үйленуін жоспарлаған, соның арқасында ол әкесі де, императордың де-факто регенті де болды. «Поэтикалық естеліктер» – Мюлхерннің айтуынша, «биографиялық реттілікпен құрастырылған» 128 өлеңнің жинағы. Бұл туындыны аяқтауға он жылдай уақыт кеткені жоғалады. Алғашқы тараулар, мүмкін, неке кезінде немесе күйеуі қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, жеке меценаттар үшін жазылған. Ол сарайда жазуын жалғастырып, Шошидің қызметінде болғанда аяқтаған болуы мүмкін. Осындай көлемді шығарманы жазу үшін оған демеушілік қажет болды. Мичинага оған қымбат қағаз, сия және каллиграфтармен көмектесті. Алғашқы қолжазбаларды, әдетте, сарай қыздары жинап, байлаған. Ол қытай тарихы, поэзия және қазіргі жапон прозасының стильдерін пайдаланды. «Гендзи» – әңгіме айтудың дәстүрлі форматын ұстанады, бұл баяндаушыны қолдануда ерекше байқалады, бірақ Кин Мурасаки жанрды одан әрі дамытты және осылайша толығымен заманауи форманы жасады. «Жарқыраған ханзада» Гендзидің оқиғасы 9-шы ғасырдың соңы мен 10-шы ғасырдың басында орын алады, ал Мурасаки одан бұрынғы әңгімелерде жиі кездесетін қиял мен ертегі элементтерін алып тастады. «Гендзидегі» тақырыптар сол кезеңге тән, Шивли оларды «уақыттың тираниясы және романтикалық махаббаттың қасіретті қайғысы» деп анықтады. Басты тақырып – өмірдің нәзіктігі, «адам өмірінің қайғысы», бұл термин «Гендзиде» мыңнан астам рет қолданылады. Кин Мурасаки «жарықтайтын ханзада» туралы әңгімесінде өзі үшін сарайлық өмірден қашып құтылудың жолын жасады деп болжайды, ол оны ұнамсыз тапқан. Гендзи ханзадасында ол дарынды, әдемі, нәзік, бірақ сонымен бірге адамгершілікке ие және көңіл жағуға лайық кейіпкерді жасады. Кин «Гендзи» Хэйан дәуіріне көрініс беретінін жазады; мысалы, махаббат қатынастары гүлденген, бірақ әйелдер көбінесе экрандардың, перделердің артында жасырынып жүрді. Гендзи ханзадасы әрбір сүйіктісінде әйелдің ішкі сұлулығын және өмірдің нәзіктігін көреді, бұл Киннің айтуынша, оны батыр етеді. Бұл әңгіме өте танымал болды: император Ичидзо оны жапон тілінде жазылған болса да, өзіне оқытып берді. 1021 жылға қарай барлық тараулар аяқталғаны белгілі болды және бұл кітаптар жетіспейтін провинцияларда іздестірілді.
The themes in Genji are common to the period, and are defined by Shively as encapsulating "the tyranny of time and the inescapable sorrow of romantic love". The main theme is that of the fragility of life, "the sorrow of human existence" , a term used over a thousand times in Genji. Keene speculates that in her tale of the "shining prince", Murasaki may have created for herself an idealistic escape from court life, which she found less than savory. In Prince Genji she formed a gifted, comely, refined, yet human and sympathetic protagonist. Keene writes that Genji gives a view into the Heian period; for example love affairs flourished, although women typically remained unseen behind screens, curtains or Prince Genji recognizes in each of his lovers the inner beauty of the woman and the fragility of life, which according to Keene, makes him heroic. The story was popular: Emperor Ichijō had it read to him, even though it was written in Japanese. By 1021 all the chapters were known to be complete and the work was sought after in the provinces where it was scarce.
Мұра
Мурасакидің беделі мен ықпалы, оның өмір бойы басқа әйел жазушылармен бірге жапон тілін жазу тіліне дамытудағы маңызды рөлінен бері азаймады. Оның шығармалары 12 ғасырдың басында сарай ақындары үшін міндетті оқу материалы болды, себебі оның еңбектерін авторитетті нұсқалар мен сын-пікірлер жасаған ғалымдар зерттей бастады. Өлгеннен кейін бір ғасыр өткен соң, ол классикалық жазушы ретінде жоғары бағаланды. «Гендзи туралы әңгіме» Мурасакидің қайтысынан кейін бір ғасырдың ішінде әртүрлі форматта көшіріліп, суреттелді. «Гендзи Моногатари Эмаки» – Хэйан дәуірінің соңындағы, 12 ғасырға жататын төрт орамадан, 19 суреттен және 20 қағазға жазылған мәтіннен тұратын қолмен жазылған суреттер жинағы. 1110 және 1120 жылдар аралығында жасалған суреттердің авторлығы Фудзивара но Такачикаға, ал каллиграфиясы – сол заманғы белгілі каллиграфтарға есептеледі. Бұл орама Гото мұражайында және Токугава өнер мұражайында сақталады. 17 ғасырда әйелдердің ізгілігі әдеби біліммен байланысты болды, нәтижесінде Мурасаки немесе «Гендзи» шабыттанған бұйымдарға сұраныс артты. «Гендзи» көріністерімен немесе Мурасакидің суреттерімен безендірілген құдалық жиынтықтары ақсүйек әйелдер үшін ерекше танымал болды: 17 ғасырда бұл жиынтықтар келіншектің мәдени статусын арттырып, 18 ғасырға қарай олар некедегі сәттілік символына айналды. 1628 жылы Токугава Иемицудың қызы үйлену тойына лакталған қораптардан жиынтық жасатты, ал 1649 жылы принц Тоситада үйлену тойына сыйлық ретінде Кано Таню салған екі жібек экран алды. Мурасаки ізгі әйел және ақын ретінде суретшілердің назарына ілігіп, оның бейнесі жиі суреттерге түсірілді. Ол көбінесе Ишияма ғибадатханасындағы үстелінде отырып, шабыт алу үшін Айға қарайтын күйде бейнеленеді. Тоса Мицуоки 17 ғасырда оның суретін кітапқа тігіп, жариялады. «Гендзи туралы әңгіме» ғасырлар бойы жапон суретшілерінің сүйікті тақырыбы болды, Хиросиге, Киёнага және Утамаро сияқты суретшілер романның әртүрлі басылымдарын суреттеді. Ертедегі «Гендзи» өнері сарай мәдениетінің символы болса, Эдо дәуірінің ортасында жаппай өндірілген баспалар осы суреттерді самурайлар мен қара халыққа қолжетімді етті. Оның еңбегі мен авторы әртүрлі медиадағы суреттер арқылы танымал болды: (суреттелген қол орамалары), (экран суреттері), (ксилографиялық баспалар), фильмдер, комикстер және қазіргі заманда манга. «Гендзи туралы әңгіме» мәңгілік классика ретінде танылды. Маккалоу Мурасакиді «бірден-бір ерекше қоғамның өкілі және уақыттан тыс дауыспен адамзаттың мәңгілік мәселелерін көтеретін жазушы» деп сипаттайды. Жапонияда осындай дарынды жазушы болған емес. Мюлхерн Мурасакидің өзінің Элизаветалық Англиясын бейнелеген Шекспирге ұқсас екенін айтады, ол Хэйан сарайының мәнін түсіріп, романшы ретінде «бәлкім, өзінің күткенінен де артық жетістікке жетті». 2008 жылы Киотода «Гендзидің» 1000 жылдығына арналған мерекелік шаралар өтті, онда өлең сайыстары, Удзидегі «Гендзи туралы әңгіме» мұражайына сапарлар және Ишияма-дераға (онда Мурасакинің үстелінде отырған толық мөлшердегі мүсіні қойылған) бару ұйымдастырылды, сондай-ақ әйелдер дәстүрлі 12 қабатты Хэйан сарайының киімдерін және ұзын шаштардан жасалған сәулелерді киді. Автор мен оның шығармасы мұражайлардағы көрмелерге және «Гендзи» мангасының туындыларына әсер етті. Оның құрметіне қызыл жидектер беретін өсімдік аталды. 1510 жылы жасалған «Гендзи альбомы» Гарвард университетінде сақталады. Альбом өз түріндегі ең алғашқысы болып саналады және Тоса Мицунобудың 54 суретінен және шебер каллиграфтар жазған бес түсті қағаздағы 54 мәтіннен тұрады. Альбом жапырақтары Эдо дәуірінде жасалған, 1690 жылға жататын Тоса Мицуоки салған жібек фронтисписпен бірге сақталады. Альбомда Мицуокидің атасының 16 ғасырға жататын суреттерін растайтын құжаттары бар.