Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия басқаратын Аукленд аралдары тобындағы, субполярлық Оңтүстік Тынық мұхитындағы арал.
Island of the New Zealand administered Auckland group in the subantarctic South Pacific
Эндерби аралы – Жаңа Зеландияның адам тұрмайтын Аукленд аралдары архипелагының бір бөлігі, Жаңа Зеландияның негізгі құрлығынан оңтүстікке қарай орналасқан. Ол архипелагтың ең ірі аралы – Аукленд аралының солтүстік ұшына жақын жерде жатыр.
Enderby Island is part of New Zealand's uninhabited Auckland Islands archipelago, south of mainland New Zealand. It is situated just off the northern tip of Auckland Island, the largest island in the archipelago.
География және геология
Эндерби аралы Окленд аралының солтүстік-шығыс шетінде, Порт-Рос шығанағының аузынан тікелей қарсы жатыр, одан бірнеше аралдар екі аралының арасындағы бұғазда орналасқан, олардың ішінде Роуз, Юинг және Океан аралдары ерекше аталады. Осы аралдардың арасында Роуз аралы Окленд және Эндерби аралдарының ең жақын нүктелері арасында жатыр, олардан екі тар арнамен бөлінген, әрқайсысы шамамен ... енді. Арал Окленд аралдар тобының жалпы жер аумағының шамамен 1% құрайды. Эндерби аралында айқын географиялық ерекшеліктер аз. Ол жартастармен және тасты жағалаулармен қоршалған, ал құрғаққа түсуге болатын жалғыз орын – аралдың оңтүстік-батысындағы Сэнди-Бей шығанағы. Осы шығанақта бірнеше тарихи үйлер орналасқан, сонымен қатар Жаңа Зеландия теңіз арыстандарының көбею ортасы да осы жерде. Аралдың ішкі бөлігінің көп бөлігі батпақ және ылғалды жерлер, көптеген шағын өзендермен кесілген. Оңтүстік-шығыс жағалауына жақын жерде Тил көлі орналасқан. Аралдың ең солтүстік нүктесі, сонымен қатар Окленд аралдарының ең солтүстік нүктесі – Дерри Касл Рифі, ол 1887 жылы осы жерде сүңгіген Дерри Касл кемесінің құрметіне аталған. Эндерби аралы Кемпбелл үстіртінде орналасқан және 25 мен 10 миллион жыл бұрын болған жарылыстардан қалған жанартау қалдықтарынан тұрады.
Enderby Island lies off the northeastern extremity of Auckland Island, directly across from the mouth of Port Ross, from which it is separated by some Several islands lie in the strait between the two islands, notably Rose, Ewing, and Ocean Islands. Of these, Rose Island lies between the two closest points on Auckland and Enderby Island, separated from them by two narrow channels, each some in width. The island comprises around 1% of the total land area of the Auckland island group. Enderby Island has few notable geographic features. It is surrounded by cliffs and rocky shorelines, with the only landing point being at Sandy Bay in the island's southwest. Several historic huts are located at this bay, which is also home to a breeding colony of New Zealand sea lions. Much of the island's interior is bog and wetland, drained by numerous small streams. A small lake, Teal Lake, is located close to the southeastern shore. The island's northernmost point, also the northernmost point in the Auckland Islands, is Derry Castle Reef, named after the ship Derry Castle, which foundered there in 1887. Enderby Island is perched on the Campbell Plateau and is composed of eroding volcanic remains from eruptions that occurred between 25 and 10 million years ago.
Тарих
Полинезиялық зерттеушілер 13-шы немесе 14-шы ғасырларда Эндерби аралына келген, шамамен сол кезде Жаңа Зеландияның негізгі құрлығына қоныстанған кезбен бірдей. Археологиялық қазба жұмыстары олардың Сэнди-Бейде, қорғалған және салыстырмалы түрде қолайлы жағдайда, теңіз түлендерінің ортасына қолжетімді жерде болғанын көрсетті. Қазбадан алынған жер пештерінде теңіз түлендері мен теңіз арыстандарының, балықтардың, моллюскілердің, альбатростардың және петрелдердің сүйектері табылды. Полинезиялықтар бір немесе бірнеше жаз бойы болды және сырғыштар, құралдар және балық аулау ілгектерін қалдырып кетті. Полинезиялықтар кеткеннен кейін, Окленд аралдары 1806 жылы кит аулау кемесімен келген Абрахам Бристоу оларды қайта ашқанға дейін адамсыз болып қалды. Ол аралды кемесінің иелерінің құрметіне, Сэмюэл Эндерби және ұлдарының атымен атады.
Polynesian explorers arrived at Enderby Island in the 13th or 14th centuries, about the time mainland New Zealand was settled. Archaeological excavations revealed their presence at Sandy Bay, in a sheltered and relatively hospitable location, accessible to seal colonies. Excavated earth ovens contained the bones of seals and sea lions, fishes, mussels, albatrosses and petrels. The Polynesians stayed for one or more summers and left behind scrapers, tools, and fish hooks. After the Polynesians departed, the Auckland Islands were uninhabited until they were rediscovered by Abraham Bristow aboard the whaling ship Ocean in 1806. He named the island after the owners of his ship, Samuel Enderby & Sons.
Дерри қамалы
1887 жылғы 20 наурызда Бостон, Массачусетс қаласында тіркелген «Дерри Касл» темір баркасы сапарының тоғызыншы күні Ендерби аралының жанында қарасты. Кеме Виктория штатының Джилонг қаласынан Корнуолл штатының Фалмут қаласына бағыт алғанда, экипажында жиырма үш теңізші болған. Ол бір жолаушы және бидай жүгін тасымалдаған. «Дерри Касл» кемесі П. Ричардсон & Co. компаниясына тиесілі болды және капитан Дж. Гофф басқаруында болды. «Дерри Касл» экипажының аман қалған мүшелері Санди-Бейде кемеден құтылғандардың қоймасын тапты. Олар осы қойманың маңына тағы да бірнеше қарапайым паналау орындары салды. Суға қарап тұрған тік жардың үстінде, жағаға шығып келген кемелестерінің денелерін жерледі. Қабір кеменің мүсінімен белгіленді. Арал Окленд аралдары тобының құрамындағы маңызды құс аймағы (IBA) болып табылады, BirdLife International ұйымы осы топтың бірнеше теңіз құстарының, сондай-ақ эндемикалық Окленд шағалы, Окленд үйрек, Окленд қасқыр және Окленд снайперынің көбейетін орны ретіндегі маңыздылығын ескере отырып, осылай деп атады.
On 20 March 1887, Derry Castle, an iron barque registered in Boston, Massachusetts, ran aground off Enderby Island nine days into its journey. The ship was en route from Geelong, Victoria to Falmouth, Cornwall and was crewed by a complement of twenty three sailors. It carried one passenger and a cargo of wheat. The Derry Castle was owned by P. Richardson & Co. and was under the command of Captain J. Goffe. The surviving members of the Derry Castle crew found a castaway depot at Sandy Bay. They proceeded to construct some further crude shelters around this depot. On a cliff overlooking the water, they buried the bodies of their fellow crew members that had washed ashore. The grave was marked with the ship's figurehead. The island is part of the Auckland Island group Important Bird Area (IBA), identified as such by BirdLife International because of the significance of the group as a breeding site for several species of seabirds as well as the endemic Auckland shag, Auckland teal, Auckland rail and Auckland snipe.
Ірі қара мал
Қоян сияқты, ірі қара мал да 19 ғасырдың соңында Эндерби аралына әкелінді. 1894 жылы киіт аулаушылар қысқа мүйізді ірі қараны аралға әкелді, олар теңіз шөптері мен арал флорасымен қоректене отырып, ерекше жабайы түрге айналды. Қоян бұл аралдың туатын жануары емес, оның ата-тегі 1865 жылғы қазан айында Австралиядан кеме апаттан аман қалғандарға тамақ ретінде әкелінді. Олардың әкелінуінен кейін, популяция шамамен 130 жыл бойы оқшауланды. 1990-шы жылдардың басында қояндар аралдан жойылды, бірақ кейбіреулері құтқарылып, қазірде тұтқындықта өмір сүреді. Эндерби аралының қояндарының көпшілігі күміс сұр түсті, бірақ рецессивті геннің арқасында шағын бөлігі сары немесе беж түсті болады.
As with rabbits, cattle were introduced to Enderby Island in the late 19th century. Shorthorn cattle were brought to the island by whalers in 1894 where they proceeded to survive on kelp and other island flora, becoming a distinctive wild variety. Rabbits are not indigenous to the island; their ancestors were brought from Australia in October 1865 to serve as food for shipwreck survivors. Following their introduction, the population was isolated for almost 130 years. The rabbits were eradicated from the island in the early 1990s, though some were rescued and the breed survives in captivity. Enderby Island rabbits are predominantly silver grey in colour but a recessive gene ensures that a small percentage is cream or beige.