Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигердегі саяси партия
Political party in Niger
Нигердің демократия және социализм партиясы (PNDS Tarayya) – Нигердегі саяси партия. Бұл партия кең мағынада солшыл бағытты ұстанады және Социалистік Интернационалдың құрамына кіреді. 2011 жылы бұрынғы ұзақ жылдар бойы басшылық еткен Махамаду Иссуфу сайланғаннан кейін билікке келді. Мұхамед Базум – партияның бұрынғы президенті, ал Фумакое Гадо – бұрынғы бас хатшысы. "Тарая" сөзі хауса тілінде "жиналыс" деген мағынаны білдіреді.
The Nigerien Party for Democracy and Socialism (, PNDS Tarayya) is a political party in Niger. It is a broadly left leaning party, part of the Socialist International; it came to power in 2011 following the election of the former long time leader Mahamadou Issoufou. Mohamed Bazoum is the former President of the party and the former Secretary General is Foumakoye Gado. "Tarayya" means "gathering" in the Hausa language.
Үшінші республика
1990 жылғы 23 желтоқсанда құрылған партия 1993 жылғы ақпандағы парламент сайлауында Ұлттық Ассамблеядағы 83 орынның 13-ін жеңіп алды, оның бесеуі Исуфудың туған Тахуа департаментінде жеңіске жетті. Соңынан өткен президенттік сайлауда, ел тарихындағы алғашқы көппартиялық сайлауда, PNDS жетекшісі Махамаду Иссуфу бірінші турда дауыстардың 15,92%-ын алып үшінші орынды иеленді. «Өзгеріс күштерінің альянсы» коалициясының құрамында PNDS екінші турда Демократиялық және әлеуметтік конвенция (CDS) партиясынан Махаман Усманды қолдады, нәтижесінде Усман Қоғамды дамыту жөніндегі ұлттық қозғалыс (MNSD) партиясынан Мамаду Танджаны жеңді. Ұлттық Ассамблеяда PNDS AFC көпшілігіне кірді, ал Иссуфу премьер-министр болып тағайындалды.
Established on December 23, 1990, the party won 13 of the 83 seats in the National Assembly in the February 1993 parliamentary elections, five of which were won in Issoufou's home department of Tahoua Department. In the presidential elections that followed, the first multi party election for the presidency, PNDS leader Mahamadou Issoufou, finished in third place with 15.92% of the vote in the first round. As part of a coalition called the Alliance of the Forces of Change, the PNDS backed Mahamane Ousmane of the Democratic and Social Convention (CDS) in the second round, with Ousmane defeating Mamadou Tandja of the National Movement for the Development of Society (MNSD). In the National Assembly, the PNDS formed part of the AFC majority, and Issoufou was appointed Prime Minister.
Бесінші республика
1999 жылдың сәуірінде тағы бір төңкерістен кейін Исуфу сол жылы өткен жалпы сайлауда президенттік сайлаудың бірінші турында 22,79% дауыс алып, екінші орынға ие болды. Екінші турда ол 40,11% дауыс жинады, бірақ Мамаду Танджаға жеңіліп қалды. Парламент сайлауында PNDS Ұлттық Ассамблеядағы 83 орынның 16-сын жеңіп алып, ең ірі оппозициялық партия атанды. 2004 жылғы жалпы сайлауда Исуфу қайтадан партияның президенттікке үміткері болды. Ол дауыс берудің бірінші турында 24,6% дауыс алып, екінші орынға шықты, ал екінші турда Танджадан тағы да жеңіліп қалды. Парламент сайлауында PNDS 13,4% дауыс жинап, 113 орынның 17-сін жеңіп алды; алты орын Нигердің прогрессивті партиясы – Африка демократиялық жиналысы, Нигердің өзін-өзі басқару партиясы, Тәуелсіз нигериялықтар одағы және Демократия және Республика одағымен жасаған одақтары арқылы жеңіп алынды.
Following another coup in April 1999, Issoufou finished second in the first round of the presidential contest in the general elections held later in the year, receiving 22.79% of the vote. In the second round he received 40.11% of the vote and was defeated by Mamadou Tandja. In the parliamentary elections, the PNDS won 16 of the 83 seats in the National Assembly, becoming the largest opposition party. In the 2004 general elections, Issoufou was the party's presidential candidate again. He finished second in the first round of voting with 24.6% of the vote and was defeated again by Tandja in the second round. In the parliamentary elections, the PNDS received 13.4% of the vote and won 17 of the 113 seats; eight additional seats were won by alliances of the PNDS with the Nigerien Progressive Party – African Democratic Rally, the Nigerien Self Management Party, the Union of Independent Nigeriens and the Union for Democracy and the Republic.
Жетіінші республика
Партия 2011 жылғы жалпы сайлауға қатысты, нәтижесінде Иссуфу екінші турда МНСД-дан Сейни Омаруды жеңіп президент болып сайланды, сондай-ақ Ұлттық Ассамблеядағы ең ірі партия атанды, 113 орынның 34-ін жеңіп алды. Иссуфу 2016 жылғы жалпы сайлауда қайта сайланды, қарсыласы Хама Амаду екінші турды бойкоттады. PNDS Ұлттық Ассамблеядағы ең үлкен партия мәртебесін сақтап, 171 орынға дейін ұлғайтылған құрамда 75 орынға ие болды.
The party did contest the 2011 general elections, with Issoufou elected president in the second round, defeating Seyni Oumarou of the MNSD, whilst it emerged as the largest party in the National Assembly, winning 34 of the 113 seats. Issoufou was re elected in the 2016 general elections amidst a second round boycott by his opponent Hama Amadou. The PNDS retained its status as the largest party in the National Assembly, winning 75 seats in an expanded 171 seat body.
2023 жылғы төңкеріс
2023 жылы Нигерде болған төңкеріс кезінде партия жетекшісі Мохамед Базум Нигер президенті лауазымынан алынып тасталды. Төңкерісті қолдаушылар партия штаб-пәтерінің алдында наразылық акциясын өткізіп, содан кейін ғимаратты тонап, өртеп жіберді. Бұл төңкеріс Нигердегі қазіргі дағдарысқа әкеп соқты; партия Базумды президенттік лауазымға қайта орналастыруды қолдайды.
During the 2023 Nigerien coup d'état, which saw the overthrow of party leader Mohamed Bazoum as President of Niger, supporters of the coup demonstrated outside the party's headquarters before ransacking and burning the premises. The coup led to the ongoing Nigerien crisis; the party supports the reinstatement of Bazoum as president.
Президент сайлауы
Сайлау партиясы кандидат дауыс саны % Дауыс % Нәтиже Бірінші кезең Екінші кезең 1993 Махамаду Иссуфу 205 707 15,92% – – Жеңіліске ұшырады 1996 183 826 7,60% Жеңіліске ұшырады 1999 435 041 22,79% 710 923 40,11% Жеңіліске ұшырады 2004 599 792 24,60% 794 357 34,47% Жеңіліске ұшырады 2011 1 192 945 36,16% 1 797 382 58,04% Таңдалды 2016 2 252 016 48,43% 4 105 499 92,49% Таңдалды 2020–21 Мохамед Базум 1 879 629 39,30% 2 490 049 55,67% Таңдалды