Кіріспе
Америка инженері, ғалымы және өнертапқышы Стэнфорд Роберт Овшинский (24 қараша 1922 – 17 қазан 2012) – американдық инженер, ғалым және өнертапқыш. Ол өмірінің бес онжылдығында 400-ден астам патент алған, олардың көпшілігі энергия және ақпарат салаларында. Оның көптеген өнертабыстары кеңінен қолданылған. Олардың ең танымалдары: ноутбуктерде, цифрлық камераларда, ұялы телефондарда, электрлік және гибридтік автомобильдерде кеңінен қолданылатын никель-металл гидридті аккумуляторы; икемді, жұқа пленкалы күн энергиясы ламинаттары мен панельдері; жалпақ панельді сұйық кристалды дисплейлер; қайта жазуға болатын CD және DVD дискілері; сутегі отын жасушалары; және ұшпайтын фазалық өзгеріс жады. Аморфты кремнийлі жартылай өткізгіштер көптеген технологиялар мен салалардың негізіне айналды. Овшинский формальды колледж немесе магистратура білімі болмаған, өзін-өзі білімді еткендігімен де ерекшеленеді. 2006 жылдың тамызында Ирис Овшинскаяның қайтысынан кейін шамамен бір жыл өткен соң, Овшинский ECD компаниясынан кетіп, жаңа энергия және ақпараттық технологиялардың ғылыми негізін дамытуға бағытталған Ovshinsky Innovation LLC жаңа компаниясын құрды. 2007 жылдың қазан айында ол Роза Янгқа үйленді, ол ECD-де сутегімен жұмыс істейтін гибридтік автомобиль және сутегіге негізделген экономика бойынша Овшинскийдің көзқарасын қоса алғанда, көптеген энергия технологиялары бойынша жұмыс істеген физик.
Stanford Robert Ovshinsky (November 24, 1922 – October 17, 2012) was an American engineer, scientist and inventor who over a span of fifty years was granted well over 400 patents, mostly in the areas of energy and information. Many of his inventions have had wide ranging applications. Among the most prominent are: the nickel metal hydride battery, which has been widely used in laptop computers, digital cameras, cell phones, and electric and hybrid cars; flexible thin film solar energy laminates and panels; flat panel liquid crystal displays; rewritable CD and DVD discs; hydrogen fuel cells; and nonvolatile phase change memory. Amorphous silicon semiconductors have become the basis of many technologies and industries. Ovshinsky is also distinguished in being self taught, without formal college or graduate training. Roughly a year after Iris Ovshinsky's death in August 2006, Ovshinsky left ECD and established a new company, Ovshinsky Innovation LLC, devoted to developing the scientific basis for new energy and information technologies. In October 2007 he married Rosa Young, a physicist who had worked at ECD on numerous energy technologies including a hydrogen powered hybrid car and on Ovshinsky's vision of a hydrogen based economy.
Ерте өмір
Овшинский Американың резеңке өнеркәсібінің орталығы болған Огайо штатының Акрон қаласында туып өсті. 1905 жыл шамасында Шығыс Еуропадан келген жұмысшы топтық литвалық еврей иммигранттарының үлкен ұлы – Литвадан Бенджамин Овшинский және қазіргі Беларусьтен Берта Муниц. Овшинский Ұлы депрессия кезеңінде ерте жасынан әлеуметтік қызметке белсенді қатысты. Жұмысшылар мен азшылықтардың өмірін жақсартуға, сондай-ақ мәдениетті дамытуға және өнеркәсіп мүдделерін ілгерілетуге деген өмір бойғы ұмтылысының көп бөлігі жомарт, либералды және жоғары мәдениетті белсенді болған әкесінен сіңген. Бен Овшинский ат пен арбамен, кейін жүк көлігімен зауыттар мен қорыту цехтарынан металл қалдықтарын жинап, күнкөріс жасады.
Машина жасаушы және Бенджамин орталығы
1941 жылы маусымда орта мектепті бітіргенге дейін Овшинский мұғалім, құрал жасаушы және резеңке өнеркәсібімен байланысты әртүрлі жергілікті шеберханаларда жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол әйелі Норма Рифкинмен Аризона штатына көшіп, Финикске жақын орналасқан Личфилдтегі Goodyear зауытының құрал-саймандар бөлімінде біраз уақыт жұмыс істеді. Соғыс аяқталуға аздай қалғанда Акронда қайтып келген Овшинский ақырында өзінің Stanford Roberts машина жасау компаниясын құрды, бастапқыда ол шатыр ішінде орналасты. Ол онда өзінің алғашқы өнертабысын жасады және патенттеді – әкесінің құрметіне аталған Бенджамин орталық жетегін. Бұл ерекше автоматты жоғары жылдамдықты орталық жетегі бар токарлық станок көптеген маңызды қолданыстарға ие болды. Овшинский компаниясын Коннектикут штатындағы New Britain Machine Company компаниясына сатқаннан кейін, ол Корея соғысы кезінде артиллериялық оқ-дәрілерді қажетті көлемде жасау арқылы ұлттық дағдарысты шешуге көмектесті. Осы уақытта Овшинский адам және машина интеллектісіне деген қызығушылығын күшейтіп, нейрофизиология, неврологиялық аурулар және кибернетика салаларындағы ғылыми әдебиеттерді ынтамен зерттеді, сондай-ақ Норберт Винермен қысқаша хат алмасты.
Ақылды машиналар
1951 жылы Овшинский Детройтке көшіп, Hupp Motor Company компаниясының ғылыми-зерттеу директоры ретінде автомобиль өнеркәсібінде жұмыс істеуге шақырылды. Ақылды машиналар бойынша жұмысын жалғастыра отырып, ол электрлік күшейткіш рульді ойлап тапты, бірақ Hupp президенті бұл өнімді пайдалану үшін General Motors компаниясымен келісімге келуге қарсы болды. Содан кейін Стен мен оның кіші інісі Герб Овшинский, дарынды инженер-механик, Детройтте General Automation деген шағын компания құрды. Стен онда ақылды машиналарды зерттеуді жалғастырып, әртүрлі энергия және ақпараттық технологияларды зерттеу мен әзірлеуге кірісті. Сонымен қатар, ол нейрофизиология және неврологиялық ауруларды зерттей бастады. Айрис Суортмор колледжінде зоологиядан бакалавр, Мичиган университетінде биологиядан магистр, Бостон университетінде биохимиядан доктор ғылымын қорғады. Өзінің атомдық деңгейде жасалған халькогенидтік материалдарымен жұмысын жалғастыра отырып, ол тізбектей құрылымдарды, байланыстарды, полимерлік тұжырымдамаларды және көптеген бос электрондық жұптары бар еківалентті құрылымдық байланыстарды пайдаланып, қазір "Овшинский эффектісі" деп аталатын құбылысқа қол жеткізді – "арнайы түрдегі шыны тәрізді жұқа пленкаларды төмен кернеу қолданғанда жартылай өткізгіштерге айналдыратын эффект". Осы эффектіні пайдалана отырып, ол электрондық және оптикалық коммутаторлардың жаңа түрлерін жасады, соның ішінде оның Овоникалық фазалық өзгеріс жады және оның шекті коммутаторын. Біріншісі оның қайта жазылатын CD және DVD және басқа жаңа компьютерлік технологияларының, соның ішінде оның когнитивтік компьютерінің негізіне айналды. Кристалдық саласында жұмыс істейтін басқалар көлемді материалдарға негізделген құрылғыларды құрастырса, Овшинскийдің 1960 жылдардағы және одан кейінгі жұмысы жұқа пленкалар мен наноқұрылымдарға негізделген болып қала берді. Кейбіреулері кеңесші ретінде немесе директорлар кеңесіне мүше болып қосылды. Осы аралықта ECL қауымдастығы ерекше өнімді, иерархиялық емес, көпмәдениетті, халықаралық ортаны дамытты, бұл Стен мен Айристің әлеуметтік құндылықтарын көрсетеді. 1964 жылы Стен мен Айрис зертхананың атын Энергияны түрлендіру құрылғылары деп өзгертіп, компанияны Мичиган штатының Трой қаласындағы үлкен жайға көшірді. Компания электрондық жад, батареялар және күн элементтерін әзірлеуді жалғастырды, пайданың барлық қаржысын ғылыми зерттеуге қайта инвестициялады, олардың көптеген нәтижелері кейіннен табысты салалардың негізіне айналды, мысалы, жалпақ экранды сұйық кристалды дисплейлер. Уақыт өте келе, ECD лицензиялық төлемдері өсе бастады, әсіресе аморфты кремнийден күн батареяларын "мильмен" жасауға қолданылғанда, бұл тәсіл Овшинскийдің күміс емес фотопленкалық жұмысынан туындаған. Бір жылдан кейін Овшинский ECD-ден зейнеткерлікке шығып, Роза Янгпен бірге жаңа компания құрды, кейіннен ол оған үйленді. Ovshinsky Innovation LLC компаниясында ол ақпарат және энергия ғылымдары бойынша жұмысын жалғастырды, әріптестерімен және өнеркәсіптік серіктестерімен (мысалы, фазалық өзгеріс жартылай өткізгіш жадын дамытатын Ovonyx) тығыз байланыста болды. Ovshinsky Innovation қазіргі уақытта фотоэлектр станциясының жаңа түріне назар аударып отыр, ол фотоэлектрлік энергия көздерінің құнын көмірден төмендетуге мүмкіндік беретін жаңа тұжырымға негізделген. Оның ғылымға жасаған тәуелсіз және радикалды үлесі үшін оны Альберт Эйнштейнмен салыстырған. Цифрлық жад, күн энергиясы, батарея технологиясы, оптикалық медиа және қатты сутегін сақтау салаларындағы көптеген өнертабыстары мен жүздеген негізгі ғылыми патенттері үшін ол көбінесе Томас Эдисонмен салыстырылады.
General Motors және АҚШ автоаккумулятор консорциумы
2006 жылғы «Кім электр көлігін өлтірді?» деректі фильміндегі сұхбатында Овшинский 1990-шы жылдардың басында автокөлік өнеркәсібі Калифорния ауа ресурстарын басқару тақтасы (CARB) арқылы Овшинскийдің батареяға қатысты патенттері туралы ақпаратты жария етуге кедері келтіріп, электр көліктері технологиясының дамуын тежеу үшін АҚШ Автобатарея консорциумын (USABC) құрғанын мәлімдеді. Овшинскийдің сөзіне қарағанда, автокөлік өнеркәсібі NiMH технологиясы жол көліктерінде кеңінен қолдануға әлі дайын емес деген жалған пікір таратып отырды. USABC мүшелері, оның ішінде General Motors, Ford және Chrysler, Овшинский NiMH-тың электрлік көліктерде (BEV) қолданылу мүмкіндігін жарияласа және Solectria компаниясына – USABC құрамына кірмейтін, жаңадан құрылған электр көлік өндірушісіне сынақ батареяларын беруін жалғастырса, оған қарсы сот шаралары қолданамыз деп қорқытқан. Саясаткерлер «Үлкен үштік» CARB мүшелерін электр көліктері технологиялық және коммерциялық жағынан тиімді емес дегенге көндіруге тырысқан деп санайды.
Танымал мәдениетте
Овшинский "Кім электр көлігін өлтірді?" атты деректі фильмде, сондай-ақ Алан Алданың "Ғылыми американдық шекаралар" телехикаясының "Гидроген үміттері" эпизодының 1 және 3-бөлімдерінде пайда болды. "Ғылыми американдық шекаралар" веб-сайты "Гидроген үміттерін" ақысыз қарауға, сондай-ақ Стэн мен Ирис Овшинскийпен жасалған сұхбаттың мәтінін ұсынады. Овшинский PBS телеарнасының NOVA сериясында (1987 жылдың қазанында) "Жапонияның американдық генийі" деп танылды.