Кіріспе

Пайдаланушы қатесі – күрделі жүйенің, әдетте компьютерлік жүйенің, пайдаланушысымен өзара әрекеттесу кезінде жасалған қате. Адам-компьютерлік өзара әрекеттесу мамандары кейде осы терминді қолданса да, адамның сенімділігі саласында «адам қатесі» термині жиі қолданылады. «Монитор мен орындық арасында проблема» (PEBMAC), «пернетақта мен орындық арасында проблема» (PEBKAC), сәйкессіздік қатесі немесе «ақымақтық қатесі» (ID 10T/1D 10T қатесі), «орындықтағы проблема, компьютерде емес» (PICNIC), «машинаның артындағы ақымақ қатесі» (IBM қатесі), «білім жетіспеушілігі» (skill issue) және басқа да ұқсас тіркестер техникалық ортада қарапайым тілде, осылай кемсіте айту үшін қолданылады. Мұндай қолданыс компьютерлік сауаттылықтың жетіспеуін көрсетеді, яғни құрылғыны пайдалану кезінде туындайтын проблемалардың кінәсі пайдаланушыда деп есептеледі. Бұл терминді сынаушылардың пікірінше, проблемалардың себебі – пайдаланушының қабілеттерін және қажеттіліктерін ескере алмаған нашар өнім дизайны. Бұл термин компьютерге қатысы жоқ қателерге де қолданылуы мүмкін.

Қысқартылған сөздер мен басқа атаулар

PEBMAC/PEBCAK немесе ID10T қатесі сияқты терминдерді техникалық қолдау операторлары мен компьютер сарапшылары пайдаланушының қатесін бағдарламалық жасақтама немесе аппараттық бұзудың орнына пайдаланушының білімсіздігіне байланысты туындаған проблема ретінде сипаттау үшін жиі қолданады. Бұл тіркестер пайдаланушы қателерін әжуалы түрде көрсетуге арналған. Мысалы, CD-ROM дискісін салуға арналған ұяны стақан қоятын жер деп қателескен немесе "кәдімгі перне" іздеген пайдаланушы жағдайларын келтіруге болады. Дегенмен, кез келген ақымақтық немесе білімсіздіктен туындаған мәселелерді пайдаланушының қатесі деп санауға болады.

PEBKAC/PEBCAK/PICNIC

Технологияны жақсы білетіндер проблеманың толығымен пайдаланушының кінәсінен туындағанын білдіретін сөздерге PEBKAC ("пернетақта мен орындық арасында проблема бар" деген аббревиатура), PEBCAK ("пернетақта мен орындық арасында проблема бар" деген альтернативті, бірақ ұқсас аббревиатура), POBCAK ("орындық пен пернетақта арасында проблема туындайды" деген АҚШ үкіметі/әскери аббревиатурасы), PICNIC ("компьютерде емес, орындықта проблема") және EBKAC ("пернетақта мен орындық арасындағы қате") жатады. Тағы бір нұсқасы – PEBUAK (пайдаланушы мен пернетақта арасында проблема бар). 2006 жылы Intel өзінің vPro платформасын насихаттау үшін PEBCAK веб-жарнамаларын іске қосуды бастады.

Басқа тілдерде

Дания тілінде бұл «қате 40» деп аталады, бұл қате құрылғыдан туындағандығын көрсетеді. Швед тілінде де осыған ұқсас «Felkod 60» деген сөз бар, бұл қате құрылғыдан 60 сантиметр қашықтықта болғандығын білдіреді. Швед тілінде «skit bakom spakarna» («рычагтың артындағы қиындық») немесе «skit bakom styret» («рульдің артындағы қиындық») немесе SBS проблемасы деген қысқарту қолданылады. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласында қолданылатын нұсқасы — «skit bakom tangenterna» («пернетақтаның артындағы қиындық»), қысқартылған түрі SBT. Француз тілінде бұл ICC проблемасы (interface chaise–clavier) деп сипатталады, яғни орындық-пернетақта интерфейсімен байланысты проблема, PEBKAC-қа өте ұқсас. Квебекте бұл «Cas 18» деп аталады, бұл қате құрылғыдан шыққандығын көрсетеді. Көбінесе «код 18» деп те аталады. Бразилиялық португал тілінде бұл көбінесе BIOS проблемасы (bicho ignorante operando o sistema) деп аталады, яғни «жүйені басқаратын білмейтін жануар» немесе USB қатесі (usuário super burro), «супер білмейтін пайдаланушы» деп аударылады. Испан тілінде кейбіреулер бұл «Error 200» (error doscientos) деп атайды, себебі ол түсіндірмемен рифмаланады. Толық түсіндірме сұралғанда, көбінесе «sí, error 200, entre la mesa y el asiento» («иә, қате 200, үстел мен орындықтың арасында») деп жауап береді. Рифмаға сәйкес келетін 100 санының басқа еселіктері де қолданылады. Сондай-ақ «Error de capa 8» (8-ші қабаттағы қате) деп атайды, бұл қатеге себепкер пайдаланушы болған жағдайда OSI протоколының қабаттарына сілтеме жасайды, мысалы, «El servidor no es accesible por un error de capa 8» («Сервер 8-ші қабаттағы қатеге байланысты қол жетімді емес»), егер пайдаланушылар қате пароль енгізгендіктен серверге кіре алмаса. Неміс тілінде бұл DAU (dümmster anzunehmender User) деп аталады, сөзбе-сөз «ең болжамды ақымақ пайдаланушы» деп аударылады, бұл инженерлік GAU (größter anzunehmender Unfall) аббревиатурасына сілтеме жасайды, яғни ең үлкен мүмкін апат немесе ең нашар сценарий.

Субкультураларда

Компьютерлік жаргон "ылғал жабдық қателеріне" сілтеме жасайды, себебі пайдаланушы жүйенің бір бөлігі деп есептеледі, аппараттық/бағдарламалық/ылғал жабдық қабаттасуында. Автомобиль жөндеушілері мәселенің себебін "бұрыс рульді басқару механизмі", "орындық пен руль арасындағы бұзылған байланыс", "руль мен орындық арасындағы босаң гайка" немесе жай ғана "рульдің артындағы босаң гайка" деп атайды. Сол сияқты, теріс машина жөндеушілер "пернетақтаның артындағы босаң гайка" немесе "бұрыс пернетақта басқарушысы" деп айтатын. Радиобайланыс инженерлері немесе әуесқой радио операторлары бұл жағдайды "құлаққаптар арасындағы түйір" деп сипаттайды. Қоғамдық қауіпсіздік радио байланысында (полиция, өрт сөндіру, жедел жәрдем және т.б.) "бұрыс PTT түймешік механизмі" термині қолданылады. АҚШ әскерінде ұқсас термин "оператордың оқ ату камерасы мен уақыт мәселесі" немесе "OHT" деп аталады, бұл M2 Браунинг пулеметінің жұмыс принципімен байланысты терминологияны қарызға алған. "(Бұл) көміртектік қате" – пайдаланушының (адамдар көміртектік өмір формасы болғандықтан) кремнийлік емес мәселесін көрсетеді. Кейбір техникалық қолдау мамандары оны "биологиялық интерфейс қатесі" деп атайды. Желілік әкімшілер мәселенің себебін "8-ші қабат мәселесі" деп сипаттайды, бұл компьютерлік желілердің жеті қабатты OSI моделінің үстіндегі "пайдаланушы" немесе "саяси" қабатына сілтеме жасайды. Видео ойын мәдениетінде пайдаланушы қатесі кейде "біліксіздік мәселесі" деп аталады, көбінесе ойынның теріс екеніне шағымданатын ойыншыға жауап ретінде айтылады.