Кіріспе

1947 жылғы Атлантика мұхитындағы 4-санатты дауыл. 1947 жылғы Форт-Лодердейл дауылы (Әуе-ауа райы қызметінің белгісі: Джордж) – 1947 жылдың қыркүйек айында Багам аралдарына, Флориданың оңтүстігіне және АҚШ-тың Мексика шығанағының жағалауына әсер еткен, ұзаққа созылған және күшті тропикалық циклон болды. Жылдың төртінші Атлантикалық тропикалық циклоны, ол 4 қыркүйекте Атлантика мұхитының шығысында пайда болды және бір күннен кейін 1947 жылғы Атлантикалық дауыл маусымының үшінші дауылына айналды. Келесі төрт күн бойы оңтүстік-батысқа қарай жылжығаннан кейін, 9 қыркүйекте солтүстік-батысқа бұрылып, күші күрт артты. 15 қыркүйекте Багам аралдарына жақындаған кезде ең жоғары қарқынына жетті. Сол кездегі болжамдарға қарамастан, дауыл солтүстікке бұрылып, Оңтүстік Флоридаға соққы беруге дайын тұрды, алдымен Багам аралдарының солтүстігінен ең жоғары қарқынымен өтті. Багам аралдарында дауыл үлкен дауыл толқынын және ауыр зақымдарды тудырды, бірақ қаза тапқандар туралы хабарлама болған жоқ. Бір күннен кейін дауыл Оңтүстік Флоридаға 4-санатты дауыл ретінде соқты, оның ортасы Форт-Лодердейлге соққан алғашқы және жалғыз ірі дауылдың ортасы болды. Флоридада алдын ала ескертулер мен қатаң құрылыс нормалары құрылыс зақымдарын азайтуға және 17 адамның өмірін сақтауға көмектесті, бірақ осыған қарамастан, қатты жаңбыр мен жоғары толқындардан туындаған кең ауқымды су тасқыны мен жағалау зақымдары болды. Көптеген көкөніс егістері, цитрус бақшалары және мал суға батты немесе шұбырды, себебі дауыл су деңгейін бұрынғыдан да жоғары көтеріп, уақытша Окихоби көлін қоршаған бөгеттерді бұзу қаупін тудырды. Алайда, бөгеттер берік тұрды және эвакуациялар ықтимал өлім-жұлым санын азайтуға көмектесті. Штаттың батыс жағалауында дауыл су тасқынына, Тампа шығанағының оңтүстігінде кең ауқымды зақымдарға және теңізде кеме жоғалтуға себеп болды. 18 қыркүйекте дауыл Мексика шығанағына кірді және Флорида Панхандл аймағын қауіпке ұшыратты, бірақ кейін оның жолы күткеннен батысқа қарай жылжыды, соңында Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласының оңтүстік-шығысына жетті. Құрлыққа шыққанда, дауыл АҚШ-тың Мексика шығанағында 34 адамның өмірін қиды және 5 метрге дейін жететін дауыл толқынын тудырды, миллиондаған шаршы шақырымды су басып, мыңдаған үйлерді қиратты. Бұл дауыл 1915 жылдан бері Үлкен Нью-Орлеанды сынаған алғашқы ірі дауыл болды, және оның салдарынан болған су тасқыны су тасқынынан қорғау заңнамасын және су тасқынына қарсы бөгеулер жүйесін кеңейтуге себеп болды. Барлығы, күшті дауыл 51 адамның өмірін қиды және 110 миллион доллар (1947 жылғы АҚШ доллары) көлемінде шығын келтірді.

Метеорологиялық тарих

Төртінші дауыл алғаш рет 2 қыркүйекте Француз Батыс Африкасындағы төмен қысым аймағы ретінде бақыланды. Батысқа қарай бірте-бірте жылжып, 4 қыркүйекте Дакар, Сенегал маңындағы Атлант мұхитына жеткенше, жүйе тез арада депрессия ретінде жіктелді. Көп ұзамай, ауа-райы агенттіктері аймақтағы кемелердің жетіспеуіне байланысты жүйенің орналасқан жерін білмей қалды. Бірақ, кейінгі талдаулар циклонның тропикалық дауылға айналғанын, 5 қыркүйекте таңертеңгі сағаттардағы ең жоғары тұрақты жел жылдамдығының болғанын көрсетті. Дауыл батысқа қарай жылжумен күшейе берді, бірақ содан кейін шамамен бес күн бойы қарқындылығын сақтап, 7 қыркүйекте батыс-оңтүстік-батысқа бұрылып, екі күннен кейін солтүстік-батысқа бұрылды. Осы кезде «Аракака» пароходы оның бар екенін растады. 13 қыркүйекте 19:30 UTC-де тағы бір ұшақ дауылдың 952 мб (28.11 дюйм) дейін тереңдегенін және оның көзінің кішірейгенін растады; дауыл Багама және Флоридаға жеткен кезде бұл ерекшелік үлкен көзге айналды. Келесі күні дауыл өміріндегі ең төменгі қысымды – 938 мб (27.70 дюйм) көрсетті, бұл көрсеткіш әуе кемелерімен жүргізілген барлау кезінде тіркелді. Алайда, мұндай атаулар ресми емес еді және 1950 жылға дейін қоғамдық хабарламаларда пайда болған жоқ, сол кезде Атлант мұхитындағы алғашқы дауыл «Фокс» деп аталды. Дауыл қарқындылығын сақтап тұрғанда, оның солтүстік-батыс бағыты жоғары қысым белдемімен тоқтатылды, ол Абако аралдарының солтүстік бөлігінен өтті. Елбоу Кейдегі Хоуп Таун метеостанциясы бір мезгілде желдің жылдамдығын бағалап, 960.7 мб (28.37 дюйм) қысымды тіркеді, орталық солтүстікке қарай өтіп бара жатқанда. Шамамен 24 сағаттан кейін, 17 қыркүйекте ол Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласының жанынан 4 категориялы дауыл ретінде құрлыққа шықты, ең жоғары тұрақты жел жылдамдығы шамамен болды. 17:00 UTC шамасында дауыл Помпано Бич, Флоридадағы Хиллсборо Инет Лайтындағы ең жоғары желдің күшін – және тұрақты жел жылдамдығын көрсетті. Бұл күшті жел жылдамдығы 1992 жылы Перриндегі дауылдың 170 км/сағ жел күшін көрсеткенге дейін Флорида штатындағы ең жоғары көрсеткіш болып тіркелді. Алайда, Форт-Лодердейлде, орталықтың оңтүстігіндегі ауа қысымы жоғары болды. Орталық жарық үйдің жанынан өтіп бара жатқанда жел қысқа уақытқа басылды, ал Форт-Лодердейлде бір сағатқа тоқтады. Дауыл Нью-Орлеан қаласының үстінен өтіп бара жатқанда тез әлсіреп кетті. Дауыл жақындағанда Солтүстік рейстер тоқтатылды және Флорида губернаторы Миллард Колдуэлл «қажет деп тапса» 1500 Ұлттық гвардия әскерін жұмылдыруға дайындық жүргізді. Барлығы штат бойынша 40 000-нан астам адам Қызыл Крест ұйымдастырған баспаналарға көшірілді. Әскери ұшақтар қауіпсіз жерлерге, кейде төрт күн немесе одан да көп уақыт бұрын көшірілді. Тек Лейк Уорт көлінде ғана дауыл кезінде тоғыз ресми баспанада 1800 адам баспана тапты. Мексика шығанағына кірген кезде алғашқы болжамдар дауыл Флоридадағы Апалачикола мен Пенсакола арасында соқтығысады деп күткен, бірақ 19 қыркүйекте 04:15 UTC шамасында Нью-Орлеандағы Ауа-райы бюросының кеңсесі Флорида штатының Сент-Маркстан Луизиана штатының Морган қаласына дейін дауыл туралы ескертулер шығарды. Дауыл Луизианаға жақындағанда Батон-Руж қаласының әкімі міндетін атқарушы Эмиль Верре штаттық астананы жауып, мемлекеттік қызметкерлерді үйлеріне жіберді. Жаңа Орлеанда жергілікті Ұлттық гвардия бөлімдері жұмылдырылды.

Багам аралдары

Дауыл жақыннан өтіп өткен соң, Грин-Тюртл-Кейді 2 фут (1 метр) су басып, жергілікті метеостанция тастап кететілді. Гранд-Багама аралының батыс жағындағы күшті жел көптеген үйлер мен пирсерді зақымдады немесе қиратты. Settlement Point-та 12 фут (4 метр) биіктіктегі дауыл толқыны қауымдастықтың жартысын жойды, медициналық жабдықтарды 20 қыркүйекке дейін жеткізе алмады. Құбылмалылығына қарамастан, Багам аралдарында осы дауылдан қаза болғандар тіркелген жоқ.

Флорида

Флоридадағы дауылдан бар болғаны 17 адам қаза тапты, бұл дауылдың күші мен ауқымына қарағанда едәуір азырақ. Бұған себеп – ескертулердің жақсаруы, дайындық шараларының күшейтілуі, сондай-ақ құрылыс стандарттарының қатаңдатылуы, тіпті Форт-Лодердейлдегі әскери базаны жабу жоспарларын жеделдету де болды. Вест-Палм-Бичте 1947 жылғы бастапқы 1,5 миллион АҚШ долларының 40% шығын шатырлардың зардап шегуіне байланысты болды. Флориданың шығыс жағалауында көптеген қалалар су тасқынына ұшырады; Бровард және Палм-Бич округтерінде, сондай-ақ Санни-Айлс-Бич пен Хауловер аралығында су деңгейі 3 метрге дейін көтерілді. Майами-Бичтегі 334 демалыс орталығының көпшілігі, үйлер мен пәтерлер толқындардың құрбаны болды. Окихоби көліндегі су тасқыны қаупі 1928 жылғы Окихоби дауыл және 1926 жылғы Майами дауыл туралы естеліктермен күшейді. Дауыл кезінде көлдің солтүстік жағалауында су деңгейі 4 метрге, ал Клевстон мен Мур-Хейвендегі оңтүстік жағалауында 6 метрге жетті, көлді қоршаған Герберт Гувер бөгетін басып өтуге шама келді. Дауыл кезінде және одан кейін батпақты жерлердің көп бөлігі су астында қалды. Штаттың батыс жағалауында дауыл Неапольдегі желдің тұрақты жылдамдығын өлшеді, бірақ ең күшті желдің өлшенуіне кедергі келді. Форт-Майерс пен Пунта-Горда аймағындағы зардап ауыр болды, ал Санибел аралындағы жағалау күзет станциясы 1 метрге дейін су астында қалды. Сонымен қатар, 17 қыркүйек күні кешке Анклот-Кейден 150 экипаж мүшесін тасымалдаған алты кубалық шхуна жасырынған жер тауып, дауылды бастан өткерді. Судың көтерілуі 9 фут (2,7 м) биіктігіндегі Орлеанс приходьясының теңіз қабырғасын басып өтті, бұл қабырға 1920 жылдары Орлеанс Леви кеңесімен 1915 жылғы дауылдың қайталануын болдырмау үшін салынған еді. Джефферсон округінің үлкен бөлігі екі аптаға дейін су астында қалды. Бұл апат Сент-Луис шығанағында, Галфпортта және Билоксиде ауыр зардаптарға әкелді. Бұл қалалардағы тіркелген су тасқыны 1969 жылғы 5 санатты Камиль дауылына дейін және АҚШ-қа соққан ең күшті дауылдардың біріне дейін ең жоғары деңгейде болды. Нью-Орлеанста АҚШ Конгресі Пончартрейн көлі мен оның маңайындағы жобаны мақұлдады, бұл көл жағалауындағы бар бөгеттің биіктігін арттыруға және Орлеанс округіндегі теңіз қабырғасын нығайтуға көмектесу үшін жасалды, сондай-ақ көл жанындағы Джефферсон округінде 8 фут (2,4 м) биіктігіндегі жаңа бөгет салынды. Егер осы дауыл бүгін соқса, 2004 жылғы АҚШ долларымен шамамен 11,72 миллиард долларлық зардап келтіруі мүмкін еді.