Кіріспе
Венесуэладағы тау Серро Аутана (Аутана тауы) – Венесуэланың Колумбия шекарасына жақын Амазонас штатындағы Гвиана қалқанының батыс бөлігінде орналасқан геологиялық құрылым. Оның ерекшелігі – тар табаны, жазық үсті және дерлік тік қабырғалары. Оның үстіңгі жағы шамамен… биіктікте орналасқан. Бұл тау Гвиана қалқанына тән, жазық үстіне ие таулар тобына жататын тепуилер деп аталатын құрылымдардың бірі. Серро Аутана (Вахари Куаваи) аймақта тұратын пиароа тайпасының ауызша тарихы мен мифологиясында "өмір ағашы" рөлін атқарады. Серро Аутана аймағына алғаш рет келген еуропалықтар 1800 жылы Гумбольдт пен Бонпланд болды. 1852-1854 жылдары Ричард Спраус және Альфред Рассел Уоллес көптеген байқаулар жасап, ботаникалық коллекция жинады. Серро Аутана – Аутана аймағының ерекше белгісі болып табылады, оған Серро Аутананың өзі, оған жақын кішкентай тау, көбінесе "Аутанита" деп аталатын, Куао, Аутана және Умажахе өзендері мен Леопольдо көлі кіреді. 1978 жылы Серро Аутана табиғи ескерткіш деп жарияланды, оған Аутана өзенінің және Леопольдо көлінің бір бөлігі де кірді. Бұл тау биік қабырғаға көтерілу және экзотикалық BASE jumping (базадан секіру) түрлерімен де әйгілі.
Cerro Autana (Autana Mountain) is a geological formation located at the western portion of the Guiana Shield in the Estado Amazonas, Venezuela near the Colombian border. It is characterized by a narrow base, a flat top, and almost vertical walls. Its top is at approximately It belongs to the formations known as tepuis which are characteristic flat top mountains of the Guiana Shield. Cerro Autana (Wahari Kuawai ) plays the role of the "tree of life" in the oral history and lore of the Piaroa Indians who inhabit the region. The first Europeans to visit the region around Cerro Autana were Humboldt and Bonpland in 1800. During 1852 1854 Richard Spruce and Alfred Russel Wallace made numerous observations and botanical collections. Cerro Autana is the landmark of the region of Autana which encompasses the Cerro Autana itself, a smaller adjacent mountain often referred to as the “Autanita”, the Cuao, Autana, and Umaj ajé rivers and Lake Leopoldo. Cerro Autana was declared a Natural Monument in 1978, including part of the Autana River and Lake Leopoldo. The mountain is also known internationally for big wall climbing and exotic BASE jumping.
Сипаттама
Серро Аутана, аймақтағы басқа да үстел таулары сияқты, бір кезде Амазонка бассейні мен Ориноконың солтүстік шекарасы арасындағы, Атлантика жағалауы мен Рио-Негроның арасындағы гранитті негіздік кешенді жапқан үлкен құмтас жазығының қалдығы болып табылады. Үстел тауларының топографиясы судың жарылымдар мен қабаттар бойымен сіңіп өтуі, кремнийлі байланыстырғыш еріп, кварцит ыдырап, үлкен блоктардың құлауынан қалыптасады, олар тік беткейлердің табанында жиналады. Сіңіп өтетін су үлкен және күрделі үңгір жүйелерін құрайды, олар көбінесе тік беткейлерде биік сарқырамалар түрінде көрінеді. Көбінесе көлденең құмтас қабаттарынан тұрса да, Аутанада үңгірлер мен басқа карст құрылымдары бар, олар әктас емес басқа жыныстарда сирек кездеседі. Бұл құрылымдар белгілі бір пропорцияда әктас және көбірек кальций карбонаты бар бөліктері бар цементтелген құмтастың ерігеннен пайда болады. Бұл процесс үлкен бос кеңістіктерді қалдырады, Cerro Autana-да бұл кеңістіктер өзара байланысқан үңгірлер мен күмбезді төбелі залды құрайды. Бұл залдың екі тең емес тесігі бар, олар таудың тік қабырғаларында балкон сияқты иілген, одан бір жағынан екінші жағына өтеді. Бұл тесіктердің бірі, ұзын болғанымен, төменнен ажырату қиындық тудырады. Соңғы жылдары кейбір үңгір жолдары құлап кетті. Басты үңгірде табылған ерекше алюминий нитраты – швейт, оның аты алғашқы үлгілерді жинаған Венесуэла үңгір зерттеушілер қоғамының құрметіне берілген. Чарльз Брюер Кариас және Дэвид Нотт 1970 жылы алғаш рет вертолетпен шыңға қонды, содан кейін арқан мен үңгір баспалдағын қолданып төмен түсті. 1974 жылы Стивен Платт, Дэвид Нотт, Вилмер Перес және Карлос Рейес 2000 фут (610 м) биіктіктегі Солтүстік қырқа арқылы алғаш рет тауға көтерілді. Көтерілуге үш күн кетті, ал үңгірлерді картаға түсіруге төрт күн жұмсалды, содан кейін арқанмен төмен түсті. 1985 жылы парашютшілер мен кинооператорлар тобы "Аутанаға парашютпен секіру" атты деректі фильмді түсірді, олар шыңға бірлесіп парашютпен секірді.
Флора мен фауна
Басқа тепуи құрылымдарына тән, ашық тау беттері балдырлар, лишайлар, мүктер және аласа шөптерді қамтитын өсімдік қауымдастықтарымен мекенделген. Тік қабырғалары бромелия колонияларымен жабылған. Шаңырақтың басым бөлігі ағашсыз, далаға ұқсас ашық өсімдік жамылғысымен жабылған. Биіктігі 2,5–10 метр аралығында болатын ағаштардан тұратын кейбір ормандар шеттерінің бөліктерімен сіресіп жатыр. Шаңырақ салыстырмалы түрде шағын болса да, онда әртүрлі мекен ету орындары мен экологиялық микроклиматтар кездеседі. Шаңырақта екі ғана қосмекенділер түрі белгілі: Leptodactylus lithonaetes және Stefania breweri. Соңғысы Серро-Атанаға эндемик және ол 1971 жылы жиналған бір ғана мысалынан белгілі.
Мифология
Аутана – бұл аймақтың түпкі тұрғындары пиароа индейлері үшін қасиетті тау (пиароан тілінде Вахари Куавай). Бұл – Куаймайоджо, «әлем жемістерінің қасиетті ағашының» түбі. Пиароа мифологиясы бойынша, «ағаштың шыңы шексіздікке дейін көтерілген, ал оның бұтақтары жемістерге толы болған, олар құлап Амазонкаға өмір сыйлаған». Бір күні Вахари (құдай) және оның жүйесі Руайей, лапаға (Cuniculus paca) айналған, барлық жемістерді бірден алу үшін ағашты кесіп түбіртті. Руайей ағашты құлату үшін түбін шайнады. Солтүстікке құлаған бұтақтар Куао өзенінің орманды аймастарын құрды; батысқа құлаған бұтақтар Сипапо, Вайчич және Урипикай тауларын жасады. Әрі қарай, судың ағысы өзгеріп, Аутананың шығысындағы таулардың үстінде көл (Аутана/Леопольдо) пайда болды. Бір өзенде паяра балығы (Hydrolycus scomberoides) тұтқындалды. Қашып құтылуға тырысып, балық көтеріліп, Вахари Куавайдың түбіне соқтығысып, Аутана үңгірлерін құрды. Соңында, паяра тауды тесіп өтіп, Ұлы үңгірді жасады, оны Паяра шығанағы деп те атайды, содан кейін Умадж Аже өзеніне секіріп түсті.