Кіріспе

Австриядағы тау Хогер Дахштейн – Австрияның орталық бөлігіндегі күшті карсты тау. Ол Жоғарғы Австрия және Штирия шекарасында орналасқан, сонымен қатар осы екі штаттың ең биік нүктесі болып табылады. Массивтің бір бөлігі Зальцбург штатында да жатыр, сондықтан тауға «Драй Ландер Берг» («үш штат тауы») деген ат берілген. Дахштейн массивінің ауданы шамамен 2500 метрден жоғары ондаған шыңды қамтиды, олардың ең биіктері оңтүстік және оңтүстік-батыс бөліктерінде орналасқан. Хогер Дахштейннің басты шыңының биіктігі – . Солтүстіктен қарағанда, Дахштейн массивін мұздықтар басып жатыр, олардың артында таудың тасты шыңдары көтеріліп тұрады. Керісінше, оңтүстікке қарай тау тік құлдырап, аңғар төңіршегіне дейін жетеді.

Геология

Дахштейн массивінің геологиясында Триас дәуірінен бастап пайда болған Дахштейн кальк формациясы ("Дахштейн әктасы") басым. Басқа карст аймақтарымен бірдей, Дахштейнде бай үңгірлер жүйесі бар, оның ішінде Мамутхёле және Хирлатжёле сияқты Австриядағы ең ірі үңгірлер орналасқан. Тағы бір маңызды туристік орын – Eisriesenhöhle. Дахштейн Megalodonts-ты қоса алғанда, өзінің қазба жәндіктерімен танымал; Linzer Weg көптеген мұндай қазбаларды алып өтеді, олар Kuhtritte ("мал аяқ іздері") деп аталады. Солтүстік Тас тасты Альпте мұздықтар сирек кездеседі, ал Дахштейндегілер – Холлштаттер мұздығы ("Халлштатт мұздығы"), Гроссер Госауглетчер ("үлкен Госау мұздығы") және Шладмингер мұздығы ("Шладминг мұздығы") – ең үлкендері, сонымен қатар Альптың барлық аймағындағы ең солтүстік және ең шығыс мұздықтары болып табылады. Сондай-ақ, Kleine Gosaugletscher ("кіші Госау мұздығы") және Schneelochgletscher ("қар ойығы мұздығы") сияқты бірнеше кішкентай мұздықтар да бар. Мұздықтар қарқынды түрде еріп, 80 жыл ішінде толығымен жойылуы мүмкін. Холлштатт мұздығы 2003 жылы бір жылдың ішінде 20 метрге кеміді. 2018 жылға қарай, мұздық 1908 жылдан бері 1 километрден астамға шегінген деп есептеледі.

Үстірту

1834 жылы 18 шілдеде Питер Карл Турвизер ағайынды Адам мен Питер Геппмайрдың жетекшілігімен Госау мұздығы арқылы шыңға алғаш рет көтерілді, ал бұрын Эрцгерцог Карлдың Холльштаттер мұздығы арқылы жасаған тырабы сәтсіз аяқталған еді. Осы көтеріліс барысында шыңға ағаштан жасалған крест орнатылды. Тауға алғаш көтерілу туралы мәселе сол кездегі газеттерде де қызу талқылау тудырды. 1819 және 1823 жылдары Якоб Бухштейнер екі рет шыңға көтерілуге тырысқан, соңғысы қазір көршілес Торштейнге жасалған алғашқы көтеріліс деп есептеледі. Қыста шыңға алғаш рет 1847 жылы 14 қаңтарда Фридрих Симоний жетті. 1909 жылы 22 қыркүйекте ағайынды Ирг пен Франц Штайнерлер тік, оңтүстік бетке алғаш көтерілді. Екі әртүрлі Бундеслендердегі ең биік нүкте болғандықтан, бұл шың жаз бен қыс маусымдарында да танымал мақсатқа айналған. Асқан күн болғанда 100-ге дейін альпинист шыңға көтерілуге тырысуы мүмкін, бұл көтерілістің қиын бөліктерінде қалыңдық тудырады.