Кіріспе

Йорк және Ланкастер полкі – 1881 жылдан 1968 жылға дейін болған Ұлыбритания армиясының желілік пехота полкі. Полк 1881 жылғы Чилдерс реформаларында 65-ші (2-ші Йоркшир, Солтүстік Ридинг) және 84-ші (Йорк және Ланкастер) жаяу әскер полктерінің бірігуі арқылы құрылды. Полк көптеген ұсақ қақтығыстарда, сондай-ақ Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда 1968 жылға дейін қызмет етті, ол кезде полк басқа полкпен бірігудің орнына таратылуды жөн көрді. Бұл Ұлыбритания армиясындағы екі пехота полкінің бірі болды, екіншісі – Камерондықтар (Шотландиялық мергендер).

Судан, 1884 жыл

Жаңа полктің 1-ші батальоны 1871–1882 жылдары Үндістанда (65-ші полк ретінде) 11 жыл өткізді. Олар Мысыр жорығы үшін резервте ұстауға Аденге көшірілді. 18 айдан кейін «Серапис» кемесімен Суданға, Тринкитатқа аттандырып, 1884 жылдың 28 ақпанында келді. Келесі күні олар отқа түсіп, штыкпен шабуыл жасап, екі «Крупп» зеңбірегін жаулап алды. Кейін сол күні Ел-Таб шайқасында 7 адам қаза тауып, 35 адам жараланды. 1-ші батальон Суакимде 14 наурызда 421 адамнан тұратыны хабарланды, содан кейін 32 адам қаза тауып, 25 адам жараланды. Олар 29 наурызда HMS «Jumna» әскер тасымалдау кемесіне мініп, 1884 жылдың 22 сәуірінде Доверге келді.

Екінші Бура соғысы

1-ші батальон 1899 жылдың соңында Екінші Бур соғысына қосымша күш ретінде Оңтүстік Африкаға жол тартты. Ол Лейдисмит қамалын бұзуға қатысты.

Империядағы қызмет

1902 жылы Оңтүстік Африкадағы соғыс аяқталғаннан кейін 1-ші батальон Британдық Үндістанға жіберілді, онда ол Мхоудағы 2-ші батальонды алмастырды. 2-ші батальон 1883 жылдан бері алғаш рет үйіне оралды. 1908 жылы еріктілер мен милиция ұлттық деңгейде қайта ұйымдастырылды, біріншісі Аумақтық күш, екіншісі Арнайы резервке айналды; полк қазір бір резерв және екі Аумақтық батальонға ие болды. 22 батальон екі тұрақты батальоннан, қойма батальонынан, алты Аумақтық күш батальонынан, тоғыз қызметтік, екі резервтік, бір көлік және бір еңбек батальонынан тұрады. Осы батальондардың 17-сі шетелде қызмет етті. Сомма шайқасында 1916 жылдың 1 шілдесінде Йорк және Ланкашир полкінің сегіз батальоны шабуылға шықты, зор шығынға ұшырады. Сомма шабуылы кезінде полктің он бір батальоны шайқасты. 1-ші батальон Екінші Ипр шайқасы мен Лоос шайқасында әрекет етті. Содан кейін батальон Ұлыбританияның Салоника армиясының құрамына кіріп, соғыс аяқталғанға дейін сол жерде қалды. Соғыс басталған кезде 2-ші батальон 16-шы бригадамен бірге Ирландияда орналасты. Батальон 1914 жылдың қыркүйегінде Батыс майданға 6-шы дивизиямен бірге, алғашқы Британ экспедициялық корпусының құрамында келді, Арментьерден оңтүстікке қарай теңізге қарай шабуыл жасады.

Аумақтық күш

1/4 (Халламшир) батальоны мен 1/5 батальоны 1915 жылдың сәуір айында Батыс майданында қызмет ету үшін Батыс атты әскер дивизиясының 3-ші бригадасы құрамында Булонь-сюр-Мерге түсті. 2-ші батальон (14-ші жаяу әскер бригадасының бөлігі) 1941 жылы Крит шайқасы барысында Ираклионды қорғауға қатысты. Олардың көптеген жазалары осы шайқаста Германияның Люфтваффе әуе күштерінен ауыр шабуылға ұшыраған Корольдік теңіз күштерінің шегінуі кезінде болды. Мысырға қайтқаннан кейін, олар Тобруктан шығу операциясында қолданылған 70-ші жаяу әскер дивизиясының құрамына кірді, онда олар алдыңғы қатардағы батальондардың бірі ретінде ауыр шығынға ұшырады. 1942 жылы олар 70-ші жаяу әскер дивизиясымен бірге Үндістан мен Бирмаға ауыстырылды, онда олар Екінші Чиндит науқанына және соғыстың соңына таяу Аракан операциясына қатысты.

Аумақтық армия

Халамшир батальоны 1940 жылдың сәуірінде Норвегиядағы Морисфорс (Норвегиялық науқаны) құрамына кірді. Батальон 146-шы жаяу әскер бригадасының құрамына кірді, ол өзі 49-шы (Батыс атпен жүру) жаяу әскер дивизиясының құрамына кірді. Халламширлер сәтсіз Намсос жорығына қатысып, 5 мамырда Ұлыбританияға қайта оралды. 1942 жылдың сәуірінде Халламширлер Исландия мен Ұлыбританияға жіберілді, 1944 жылдың маусым айында батальон Нормандияға қоныс аударғанға дейін активті қызметте болған жоқ. 1936 жылы әуеге қарсы артиллерияға айналған бұрынғы 5-ші батальон 1941 жылы Солтүстік Африка жорығында 67-ші (Йорк және Ланкастер) ауыр әуеге қарсы полк, Корольдік артиллерия ретінде қызмет етті. 1944 жылдың қазан айынан 1945 жылдың қаңтарына дейін полк сол кездегі Британ армиясында адам күші жетіспеушілігіне байланысты жаяу әскер ретінде қызмет етті. 6-шы батальон - 4-ші батальонның екінші құрамы, 1939 жылы ТА-ның көлемі екі еселенген кезде құрылды. 46-шы жаяу әскер дивизиясының 138-ші жаяу әскер бригадасының бір бөлігі болған батальон 1940 жылдың сәуірінде подполковник Джордж Саймс басшылығымен Францияға барды, ал келесі айда Сент-Омер-Ла-Бассе аймағында ауыр шайқастар болды. Дюнкерк эвакуациясына қатысқан батальон 1940 жылдың маусым айында Англияға оралды және келесі екі жарым жыл бойы жауға қарсы міндеттерде болды. 1943 жылдың басында батальон, қазір подполковник Дуглас Кендрюдің басшылығымен, 46-шы дивизияның қалған бөлігімен бірге француз Солтүстік Африкасына жіберілді, онда ол британдық Бірінші армияның бөлігі болды және Тунис науқаны майдың ортасында аяқталғанға дейін шайқасты, батальон мыңдаған жауынгерді тұтқынға алды. Үш ай демалып, қайта жарақтандырылып, оқудан өткеннен кейін, 1943 жылдың қыркүйек айының басында батальон одақтастардың Италияға шабуылына қатысып, ауыр шығындарға ұшырады. Батальон Неапольді азат етуге көмектескеннен кейін, Вольтурно шебін бұзуға қатысты, Батыс Италияның тізбегі бойымен өрледі, Қысқы шепте және Монте-Кассиноның бірінші шайқасында шайқасты. 1944 жылдың наурыз айында батальон алты айға жуық үздіксіз шайқасқаннан кейін Египетке, кейін Палестинаға демалуға және қайта жарақтандыруға жіберілді. Шілдеде Италияға оралған батальон Готика шебінде шайқасты, содан кейін 1944 жылдың желтоқсанында Грекияға жіберілді және 1945 жылдың сәуірінде Италияға қайта оралды.

Тек жаулық әрекеттер

Осы арада 1940 жылы құрылған 7-ші батальон Үндістанда болды (1942 жылдың желтоқсанынан бастап), бірақ негізінен Солтүстік-Батыс шекарасында қызмет етті, 1945 жылы Бирмаға көшірілді, жапондықтарды жеңуге үлес қосуға тым кеш келді. 8-ші және 9-шы батальондар, екеуі де 1940 жылы құрылған, 1940 жылдан 1942 жылға дейін Солтүстік Ирландияда 71-ші бригадамен бірге қызмет еткеннен кейін, 1942 жылы Үндістанның 25-ші жаяу әскер дивизиясына жіберілді. 8-ші батальон 51-ші Үндістан жаяу әскер бригадасына, ал 9-шы батальон 53-ші Үндістан жаяу әскер бригадасына қосылды. Екі батальон 1942–1943 жылдардағы Аракан шайқастарында және 1944–1945 жылдардағы Оңтүстік Бирма шайқастарында маңызды рөл атқарды. 10-шы батальон Үндістанда танкке айналдырылып, 254-ші Үндістан танк бригадасының 150-ші полкіне айналды. 150-ші полк Ли танктерін пайдаланып, Имфал, Кохима және Мейктила шайқастарында, сондай-ақ Рангунға жасалған шабуылда (Дракула операциясы) күресті.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін полк әлемнің түкпір-түкпірінде қызмет етті, оның ішінде 1956 жылғы Суэц дағдарысына қатысты. 1968 жылы армия қайта ұйымдастырылғанда Йорк және Ланкастер полкі, басқа полкпен біріктірудің орнына таратылған екі жаяу әскер полкінің бірі болды, ал екінші полк – Камерониялықтар (Шотландтық мылтықтар). Дегенмен, 1-ші батальон 1968 жылы таратылып, полк штабы 1987 жылы жабылса да, полк дәстүрі Йоркшир еріктілері құрамындағы екі рота ретінде қайта құрылған Халламшир батальонының мұрагерлері арқылы жалғасты.

Аскер музейі

Йорк және Ланкастер полкінің мұражайы Ротерхам қаласындағы Клифтон паркінде орналасқан.