Кіріспе

Франсуа Бероалде де Вервилль (французша: François Béroalde de Verville; 27 сәуір 1556 1926 қазан 1626) - француз қайта өрлеу дәуірінің жазушысы, ақын және зиялы. Ол Парижде дүниеге келді, Маттье Бруардың (немесе Бруар) ұлы, Агриппа д'Обинье мен Пьер де л'Эстоильдің профессоры және гугенот; оның анасы Мари Блец гуманист және еврей ғалымы Франсуа Ватаблдің (Watebled деп аталатын) немересі болды. Бартоломьо күні қазасы кезінде оның отбасы Женеваға қашып кетеді (1573), бірақ Бероалде 1581 жылы Парижге оралды. Азамат соғыстары кезінде Бероалде кальвинизмнен бас тартып, Франция королі Генри III-ге қосылды (ол әскерде де қызмет еткен болуы мүмкін). 1589 жылы ол Турға көшіп барды (француз парламенті 1589 жылдан 1594 жылға дейін осы жерге қашып келді) және Сен-Гатиен кафедральдік кафедрасының каноны (канон) болды, ол өлгенге дейін сол жерде қалды.

Шығармалары

Бероалд XVI ғасырдың соңы мен XVII ғасырдың басындағы зиялы және шығармашылық орталармен тығыз байланыста болды (оның ішінде Пьер де Л'Эстойль, Роланд Бриссет, Гай де Тур) және екі король кеңесшісінің (Пьер Брошар және Рене Креспин) қорғауында болды. Оның шығармалары тарих, математика, оптика, алхимия, медицина, сурет, мүсін, махаббат, жібек сияқты әр түрлі тақырыптарды қамтиды. Ол өлеңде де, прозада да, әр түрлі тондарда (сатирикалық, моральдық, рухани, философиялық, саяси) жазды. Бероальде Валуа сотынан (және "La Pléiade" ұрпағы) Бурбон сотына және бароккоға ауысқан әдебиетті білдіреді және (оның замандасы Николя де Монтрё сияқты) француз тіліндегі түпнұсқалық шығармалар жасау арқылы шетелдік шедеврлердің аудармасымен бәсекелесуге тырысты. Оның алғашқы еңбектері математика мен механика (1578) және блезон тарихы (1581) бойынша еңбектерінде болды. Оның көптеген тарихи және философиялық еңбектеріне мыналар жатады: Философ тасына арналған философтық тас туралы зерттеулер (1583); Диалог де ла Вурту (1584); L'idée de la republique (1584); Юст Липсидің аудармасы (1592); De l'ame et de ses excellences (1593), De la sagesse (1593); Жанна д'Арк туралы Орлеанның құйрығы (1599); жібек құрттарының тарихы (1600); Иродиаданың тарихы (1600); және Франческо Колоннаның Hypnerotomachia Poliphili (1600) түсіндірмелері бар француз нұсқасы. Оның поэзиясына мыналар жатады: Les Apprehensions spirituelles, poemes et autres oeuvres philosophiques (1583); махаббат өлеңдері, Les Soupirs amoureux (1583); Хорхе де Монтемайордың "Ла Диана" аудармасына (1592) өлеңдер үлесі; рухани өлеңдер, La Muse celeste (1593); және Еремияның "Жүгіру кітабының" аудармасы, Les Tenebres (1599). Бероальде бірнеше ұзақ көркем шығармалар жариялады: Флорида авантюралары, француз тарихы 4 томда (1593 1596), Минерва кабинеті (1596), аяқталмаған роман Трояның қалпына келтіруі, оның ішінде қарудың қауіптері, се се махаббат (1597), принцтердің сәттілігі (1610) және қызықтардың сарайы (1612). Олардың күрделі сюжеттері, бірнеше кейіпкерлері мен қимыл-қозғалысы, бұл оқиғалар романның (Галлияның Амадис сияқты) және ежелгі грек романның (Эмесаның Гелиодор немесе Ахилл Татиус сияқты) шыдамдылығын көрсетеді, бірақ олар ойдан шығарылған және философиялық немесе энциклопедиялық жазулар арасындағы шекараны ашады, және жиі моральдық құбылыстар туралы талқылауға немесе символдық экфразиске (Hypnerotomachia Poliphili-ден) қызығушылықтардың шкафтары, сәулет және басқа элементтер. Оның ең танымал шығармасы - ойыншықты, хаотикалық, барокколық, кейде әдепсіз және оқылмайтын Moyen de parvenir (алғаш рет 1617 жылы жарық көрген) - "таблицалық әңгіме" кітаптарының пародиясы, Рабле және Мишель де Монтеньдің "Эсселер" онда көптеген танымал адамдар тарихи және философиялық мәселелер туралы пікірталасады, талқылайды және әзілдейді (көбінесе дөрекі әзіл-ойымен). Бероалдтың корпусы өте үлкен және оның еңбектері энциклопедиялық білім, білімді ұйымдастыру және түсіндіру қиындықтарымен айналысатынын көрсетеді. XVII ғасырдан бері ұмытылған Бероалде 19 ғасырда қайтадан ашылып, соңғы жылдары сыншылдардың жаңа бағасына ие болды.