Кіріспе

1989 жылғы британдық телефильмі, режиссері Алан Кларк.

"Фирма" – 1989 жылғы британдық телефильмі, режиссері Алан Кларк, сценарийін BBC үшін Аль Хантер Эштон жазған. Басты рөлдерде Гари Олдман, Лесли Манвилл, Фил Дэвис, Чарльз Лоусон және Стив МакФадден (актерлік дебюті). Фильм 1970-1980 жылдардағы "Интер Сити Крю" (Inter City Crew) деп аталған "Вест Хэм Юнайтед" футбол клубының хулигандық топтарының қызметіне негізделген. Жарыққа шыққан кезде дау тудырған бұл фильм қазір футбол хулигандығы тақырыбындағы ең жақсы фильмдердің бірі саналады. Фильмде музыкалық қосымша немесе дыбыстық эффектілер жоқтың қасы, тек ашылу титрлерінде Диан Мартиннің "That's Amore" әні естіледі. Олдманның актерлік шеберлігі оның мансабындағы ең ұлы жетістіктердің бірі деп мойындалған.

Сюжет

Клайв Биссел ("Бекс" немесе "Бекси" деген лақап атымен) үйленген, ұлы бар. Ол "Интер Сити Кру" (ICC) деп аталатын хулигандық топтың жетекшісі. Әйелі енді футбол хулиганы ретіндегі оның әрекеттерін жақтырмайды, бұл оның жылжымайтын мүлік агенті ретіндегі лайықты жұмысына қайшы келеді. Тіпті баласы Бексидің салғысызда қалдырған шеберлік пышағымен жарақаттанғанда да, ол зорлықтан бас тартпайды, себебі ол оған "қуат" сыйлайды. Керісінше, Бексидің әкесі ұлының өмір салтын қабылдайды, "жабдықталған" топтың суретін қуанышпен түсіріп, өз кезінде осындай іс-әрекеттермен мақтанады. Дегенмен, ол Бекс пен достарының әлсіз болғанын айтады, себебі олар енді қару қолданады және бәсекелес топтармен күресудің орнына стратегия туралы тым көп алаңдайды. Фильм "Буканерлер" деп аталатын қарсылас топтың Бексидің Ford Sierra XR4x4 көлігін бүлдіріп, футбол киім ауыстыру бөлмесінде граффити жазуымен басталады, ал Бекси мен достары футбол ойнап жатқанда. Бексидің жауы және "Буканерлер" жетекшісі Йети футбол алаңында ақ Volkswagen Golf GTi кабриолетін жүргізеді. Голландиядағы халықаралық футбол турнирі алдында Бекси бірнеше қарсылас топтардан тұратын "Ұлттық топ" құруды қалайды, ол жақсы ұйымдастырылған және ірі халықаралық хулигандық топтармен күресе алады. Бекси Лондонның Тауэр қонақ үйінде басқа топтардың жетекшілерімен, соның ішінде "Буканерлермен" кездеседі. Басқа топтарға идея ұнайды, бірақ Бексидің жетекші болуы ұнамайды. Сондықтан қарсылас топтар біріккен жаңа топты кім жетектейтінін анықтау үшін бір-бірімен күресуге келіседі. Бекс пен оның серіктері тек өз топтарында ғана әлеуметтік мәртебеге ие, ал Бекс өз тобындағы жас жігіттердің оған қарауы мен құрмет көрсетуінен ләззат алады. Бекси өзінің табиғи көшбасшылық қабілеттерін серіктерін ынталандыру және жігерлендіру үшін пайдаланады, ал ICC басшысы ретіндегі өзінің позициясын бекіту үшін қорқытуды қолданады. Бұл жігіттер өздерін жергілікті қоғамда маңызды, құрметті тұлғалар деп санайды, бірақ Бексидің әйелі оған шындықтың басқаша екенін айтады. Оның айтуынша, бәрі оны мазаққа ұшыратады, бірақ оның зорлық табиғатынан қорқады, сондықтан оған ол өзі ойлаған халық қаһарманы емес екенін айтуға ешкім батыл болмайды. ICC басқа топтармен болған қақтығыстардан аман қалды, бірақ "Буканерлерді" жеңуі керек. Бекси Йетиді жеңу мүмкіндігін күтеді. Бекси ICC-нің "Буканерлермен" болған қақтығысы кезінде Йетиді сабап тастайды. Соңғы сәттерінде Бекси Йетидің қаруы бар екеніне таң қалып, "Ой, кел!" дейді, ал Йети оқ атар алдында. Соңғы сахнада ICC-нің тірі қалған мүшелері Бексиді батыр ретінде құрметтеп, пабда отыр. Олар алдағы турнирде еуропалық топтармен күрескенде, олар мұны өлген көшбасшыларының құрметіне жасайтындарын мәлімдейді. Бір кезде бір-бірімен соғысқан үш түрлі топтың хулигандары Бекстің оларды біріктірген, аңызға айналған көреген адам екендігіне және оның өлімі олардың мінез-құлқын өзгертпейтініне келіседі, олар одан әрі жалғастыруға уәде береді. Фильмнің соңғы сәттерінде хулиган актерлер камералық ұжымына шабуыл жасай бастайды, сусындарын лақтырып, агрессивті әндер айтады, төртінші қабырғаны бұзып, фильмдегі оқиғалардың толығымен ойдан шығарылмағанын көрсетеді.

Өндіріс

Алан Кларк 80-жылдары күрделі және қиын фильмдер сериясын жасап келді, оған ішінара сол кездегі жаңашыл Steadicam-ның пайдалануы әсер еткен. 1998 жылы драматург және автор Дэвид Хейр: «Алан демократиялық камера деп сипаттаған стильге сенеді [ ] «The Firm» осы стильдің шыңы және менің ойымша, шедевр» деді. «Scum» және «Made in Britain» сияқты бұрынғы фильмдермен үйлесімді, «The Firm» негізінен өзіне-өзі зиян келтіретін және құтқарылуға лайық емес кейіпкерлерге назар аударады. Жазушы Ал Хантер Эштон сценарийді өзінің тәжірибесіне сүйенді, өйткені ол бірнеше жыл бойы «фирманың» мүшесі болған. Фильмнің түсірілімі 1988 жылдың көктемінде Темзмид аймағында және оның төңірегінде жүргізілді; Кларк Гэри Олдманды Бекстің басты рөліне көндірді, ал Сью рөлін Олдманның сол кездегі әйелі Лесли Манвилл ойнады. Олдман кейінірек 1998 жылы: «Алан адамдарды ашуда шебер болған» деді, және «The Firm» 1990-жылдары танымал болған бірқатар актерлерді қамтиды, олардың ішінде Стив МакФадден (кейін «EastEnders» сериалында Фил Митчелл рөлін ойнады), Чарльз Лоусон («Coronation Street» сериалында Жим Макдональд рөлін ойнады) және Стив Суини («Lock, Stock and Two Smoking Barrels» фильмінде Планк рөлін ойнады). Бекс пен Сьюдың баласын Кларк 1975 жылғы «Diane» фильмінде жұмыс істеген Жанин Дювицкидің нәресте ұлы сомдады. Үш «фирманың» кездесуі Тауэр көпіріндегі Тауэр қонақ үйінде түсірілді; түсіру барысында актерлердің арасында нағыз төбелес шығып, қонақ үйге зиян келтірілді. «The Firm» Алан Кларктың соңғы фильмі болды; продюсер Дэвид М. Томпсон 1998 жылғы сұхбатында: ««The Firm» түсірілімі кезінде Алан арқасы ауырып жатқанына шағымданды. Мен оны остеопатқа апарып барғанымды жақсы есімде. Бірақ, әрине, бұл арқаның ауыруы емес еді» деді. Келесі жылы Кларкқа рак диагнозы қойылды, ол 1990 жылы оның өліміне әкеп соқты.

Қабылдау және мұра

"Фирма" фильмi көптеп талқыланды және зорлық-зомбылық көріністері үшін мақталып, айыпталып та келді. Vice басылымының сыншысы Гарри Сворд: "Фирма футбол хулигандығы туралы түпкілікті бейнеленген құжат болып қала береді: қатыгез зорлық-зомбылық пен материалдық мүдделер әлемін панорамалық түрде бейнелейтін шедевр" деп жазды. The Observer газетінде Филип Френч бұл фильмді "футбол хулигандығы тақырыбындағы ең жақсы фильм және Тэтчердің Британиясы туралы маңызды мәтін" деп сипаттады. Film4 "Фирма" фильмін "Олдманның ең керемет, жанды игерген рөлімен" бірге "тамаша және қызықты драма" деп атады. Total Film журналының Джош Уиннинг Кларктың "күрделі, батыл тәсілдерін" және "жасырынбаған зорлық-зомбылықты" атап өтті, сондай-ақ Олдманның "керемет" ойынын оның мансабындағы ең жақсысы деп бағалады. 2018 жылы Британдық кино институтының Мэтью Трифт Бисселлдің "Гэри Олдманның экрандағы ең ұлы рөлі болып қала береді" деп жазды. "Фирма" фильмі культты классика ретінде танылды.

Қайта жасау

Әңгіме Ник Лавпен 2009 жылы осы атпен фильмге көшірілді.