Кіріспе

Жасыл кофе дәндерін қыздыру процесі Жасыл кофе дәндерінің химиялық және физикалық қасиеттерін пісірілген кофе өнімдеріне айналдырады. Жасыл кофе дәнінің дәмін өзгертіп, кофеге тән хош иістікті тұндыру процесі тудырады. Тоқтатылмаған бұршақтарда тоқтатылғанға ұқсас, тіпті жоғары мөлшерде қышқылдар, ақуыздар, қанттар және кофеин бар, бірақ Maillard және басқа да химиялық реакциялардың кесірінен тоқтатылған кофе дәнінің дәмін сезінбейді. Қауіпсіздікті сақтау үшін, кофе тұздықтарын жасыл қаптамада пісіру керек. Кофеның басым көпшілігі коммерциялық мақсатта үлкен көлемде пісіріледі, бірақ шағын көлемдегі коммерциялық пісіру "біртекті шығу тегі" кофеге бағытталған мамандандырылған дүкендерде қызмет ету үрдісімен айтарлықтай өсті. Кейбір кофе ішетіндер тіпті кофеді үйде пісіріп, дәннің дәмін сынап, мүмкіндігінше жаңа пісірілген кофеге қол жеткізу үшін хобби ретінде жасайды. XIX ғасырда АҚШ пен Еуропада үлкен партиядағы кофеге мүмкіндік беру үшін коммерциялық тоңазытқыштарға түрлі патенттер берілді. 1950 жылдары, дәл дәл қасық кең тараған кофе ішуге айналған кезде, арнайы кофеханалар ашыла бастады, олар дәмділерге көбірек дәстүрлі түрде дайындалған сусын ұсынады. 1970 жылдары әлемнің әртүрлі жерлерінен пісірілген тағамдар мен бұршақтарды ұсынатын көбірек арнайы кофеханалар құрылды. Бұл үрдіс ХХІ ғасырға дейін жалғасты.

Тарих

Бұл ыдыстың ұзын тұтқасы бар еді. Осылайша оны кофе пісірілгенше ыдыстың үстінде ұстап тұруға болатын. Бір уақытта аз мөлшерде ғана бұршақ қыздырылады. Тұздарды қозғалтып отыратын иілгішпен жабдықталған алғашқы цилиндрлі тоңазытқыш 1650 жылы Қайырда пайда болды. Ол металдан, көбінесе мыстан немесе құйма темірден жасалып, отқа немесе ашық отқа қойылатын. Бұл дизайнның француз, голланд және итальян нұсқалары тез пайда болды. Бұл бұйымдар келесі ғасырда Еуропа, Англия және Америка колонияларында танымал болды. XIX ғасырда АҚШ пен Еуропада үлкен партиядағы кофеге мүмкіндік беру үшін коммерциялық тоңазытқыштарға түрлі патенттер берілді. Алайда үйде пісіру кеңінен тараған. 1850 жылдары Сент-Луисте (Миссури штаты) коммерциялық тоңазытқыш зауытта жұмыс істейтін бір адам "тоңазытқыш кофе сату өте қиын жұмыс еді, өйткені бәрі кофеді ас үйдегі пеште пісірді" деді. Үй тоңазытқышына арналған құрылғылар жасалды; 1849 жылы Огайо штатының Цинциннати қаласында отпен жұмыс істейтін ас үй пешінің үстіне орнатылған, жанарғы ашылуына орнатылған шар тәрізді кофе тоңазытқышы ойлап табылды. Жасыл бұршақ жергілікті дүкеннен, тіпті пошта арқылы да сатып алуға болатын. Emmerich am Rhein қаласындағы өнертапқыштардың жаңалықтары сияқты Германияда коммерциялық кофе пісіруді алға жылжытты. Сонымен қатар, 1864 жылы Филадельфиядағы Арбакл ағайындыларының бір фунт (0,45 кг) қалыңдықтағы ыңгайлы қағаз пакетін пайдаланып, сәттілік пен еліктеушілерді әкелді. Сол кезден бастап коммерциялық пісірілген кофе танымалдылығы өсіп, 1900 жылдары Америкада үйде пісіруді біртіндеп басып алды. 1903 және 1906 жылдары АҚШ пен Германияда алғашқы электрлік пісіру машиналары патенттелген; бұл коммерциялық құрылғылар кофеге жаман дәм беретін түтін немесе отын буының проблемасын жойды. Францияда 1920-жылдардан кейін ғана, әсіресе ауылдық жерлерде, үйдегі тоңазытқыш коммерциялық тоңазытқышқа берілмеді. Түтін мен шаңның әсерінен ауыл тұрғындары көбінесе ашық жерде тамақ пісірді. 1950 жылдары, дәл дәл қасық кең тараған кофе ішуге айналған кезде, арнайы кофеханалар ашыла бастады, олар дәмділерге көбірек дәстүрлі түрде дайындалған сусын ұсынады. 1970 жылдары әлемнің әртүрлі жерлерінен пісірілген тағамдар мен бұршақтарды ұсынатын көбірек арнайы кофеханалар құрылды. 1970 және 1980 жылдары Siemens Sirocco үй тоңазытқышы Батыс Германияда шығарылып, бүкіл әлемде сатылды. Бұл - үйдегі жанкүйерлер үшін жасалған шағын сұйықтықты тоңазытқыш. Өнімнің атауы коммерциялық ыстық ауамен пісіру процесіне байланысты, ол өзі Сирокко деп аталатын Сахараның ыстық желдерімен аталған. 1976 жылы химиялық инженер Майкл Сивец АҚШ-та өндіріс үшін бәсекелесетін ыстық ауа дизайнын патенттеді; бұл экономикалық балама ретінде танымал болды. Сивец үйдегі тоңазытқыштың бұршақтың сапасына назар аударуын сұрады. 1986 жылдан 1999 жылға дейін үйдегі ыстыққа тоққыш құрылғыларға патент алу саны өсті. 1990 жылдары көбірек электрлі үйді пісіру жабдықтары, соның ішінде барабан пісіру машиналары және сұйықтық төсек пісіру машинасының түрлері пайда болды. 2001 жылы кофе сүйер гурмандар интернеттен почта арқылы жеткізу үшін көгалдандырылған көкөністерді сатып алу үшін пайдаланды.

Процесс

Қауіпсіздік туралы заңға сәйкес, қайыңның тұздыққа қосылуы үшін, оны қайыңның тұздыққа қосылуы үшін, қайыңның тұздыққа қосылуы қажет. Ол негізінен сұрыптаудан, пісіруден, салқындатудан және қаптаудан тұрады, бірақ ұнтақтауды да қамтиды. Жасыл кофе дәндері салынған қаптарды қолмен немесе машинамен ашып, құймаға құяды да, қалдықтарды алып тастау үшін сынайды. Содан кейін жасыл бұршақтарды өлшеп, қолмен, белбеумен немесе пневматикалық конвейермен сақтау сорғыларына ауыстырады. Қоймадан көк бұршақтарды жармашыға апарады. Бастапқыда процесс эндотермиялық (жылуды сіңіреді), бірақ шамамен ол экзотермиялық (жылуды шығарады) болады. Бұл тоңазытқыш үшін бұршақтардың өздерін қыздыруын білдіреді және тоңазытқыштың жылу көзін реттеу қажет болуы мүмкін. Қазандалған бұршақтарды пісіру циклының соңында пісіру камерасынан шығарып, әдетте ауа немесе сумен суытылады. Қауыру кезінде кофе дәнінің салмағы 15-18% жоғалады, бұл судың жоғалуынан, сонымен қатар ұшқыш заттардың қосылуынан болады. Бұршақтың салмағы азайса да, пісіру процесінде судың булануынан пайда болған ішкі қысымның артуынан болатын физикалық кеңеюіне байланысты оның көлемі екі есеге дейін көбейеді. Жасыл кофеде қарапайым қант мөлшері жеткілікті болуы мүмкін. Қант пісіру температурасында өте реактивті болады және су бұршақтан буланғаннан кейін қанттар жылуға әртүрлі түрде әсер ете бастайды. Кейбір кофелер карамельдеу реакциясынан өтеді, сонда кейбір кофелерде кездесетін карамельді белгілер пайда болады. Әлемнің әртүрлі бөлігінде кофе пісірудің бірнеше дәстүрлі нұсқалары бар. Мысалы, Вьетнамда кофе көбінесе маймен (дәстүрлі түрде ашытылған сары май) және аз мөлшерде қантпен пісіріледі. Қамырды пісіру процесінде бұршақтардың үстінде қосымша карамельді қабат пайда болады.

Жабдық

Ең көп таралған пісіру машиналары екі негізгі түрге жатады: барабан және ыстық ауа, бірақ басқалары да бар, соның ішінде қапталған төсек, тангенциалдық және центрофугалық пісіру машиналары. Тосттау машиналары топтық немесе үздіксіз режимде жұмыс істей алады. Үйде пісіретін тоңазытқыштар да бар. Барабан машиналары көк кофе дәндерін жылытылған ортада айналдыратын көлденең айналатын барабандардан тұрады. Жылу көзі табиғи газ, сұйытылған мұнай газы (СЖГ), электр энергиясы немесе тіпті ағашпен қамтамасыз етілуі мүмкін. Ең көп таралған әдіс ыдыстың астында жылу көзі бар жанама қыздырылған барабандарды қолданады. Тікелей отпен қыздырылатын тоңазытқыштар - бұл барабан ішіндегі бұршақтарға жалын тигізілетін тоңазытқыштар; бұл машиналардың өте аз бөлігі әлі де жұмыс істейді. Сұйықтық төсегі немесе ыстық ауа пісіру машиналары қыздырылған ауаны кофе дәндерінің астындағы экран немесе тесілген тақта арқылы дәндерді көтеруге жеткілікті күшпен қысады. Бұл сұйықтық төсекте ұшқанда, бұршақтарға жылу беріледі.

Қуырылған

Кейбір кофе пісірушілер пісіру кезінде пайда болатын тұқымның ішкі температурасына байланысты "қалалық пісіру" және "француз пісіруі" сияқты пісірудің әртүрлі деңгейлеріне атаулар қолданады. "Қою профильдері" деп аталатын рецепттер дәмді сипаттамаларға қалай жетуге болатынын көрсетеді. Қауіпсіздікті сақтау үшін, кофедің қай жерінен, түрінен, өңделу әдісінен, ылғалдылығынан, дәнінің тығыздығынан немесе қалаған дәмінің ерекшеліктері сияқты көптеген факторлар пайдалы болуы мүмкін. Пісіру профилін бір оста уақыт пен екіншісі температураны көрсететін график түрінде көрсетуге болады, оны қолмен немесе компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету мен пісірушінің әртүрлі бөліктеріндегі температуралық зондтарға байланысты деректерді тіркеушілерді қолдана отырып жазуға болады. Қамырдың қызып кеткенін анықтаудың бір әдісі - бұршақтың түсін бағалау. Қауіпсіздікті сақтау үшін, кофе қызған кезде, оның түсі сары түске ауысып, одан кейін қара қоңыр түске ауысады. Таңдаудың соңғы кезеңінде бұршақтың бетінде май пайда болады. Қуырылған нан жылу көзіне шығарылғанға дейін қараңғылауды жалғастырады. Тамақ пісірушілер үшін пісіру процесін бақылау үшін температура, иіс, түс және дыбыс комбинациясын пайдалану әдеттегі нәрсе. Атақты итальяндық пісіруші Джанни Фрази жоғары сапалы кофе алу үшін қолөнерлік пісірудің қаншалықты маңызды екенін түсіндіреді ("тұрақты отқа бату - тазарту, ол өлі бұршақты тірі етеді", "Бұршақтың қадір-қасиетіне тек ашық отпен кепілдік беруге болады"). Фразидің айтуынша, бұршақты "монахтың киімі" түсінің ерекше нюансын қабылдағанда, оны толығымен пісірілген деп анықтауға болады, оны тек нақты бір сәтте ғана алуға болады және қолөнерші оны көзбен көре білуі керек. Бұл ерекше бояу жасыл бұршақтың барлық иісі шығарылғандығын дәлелдейді. Қолөнер жүйесін итальяндық автор Лука Фаринотти 2019 жылы сыйлық иеленген "Дүние және мейрамхана" кітабында жазған. "Сырқақ" деп аталатын екі оқиға бар, оларды тоңазытқыштар тыңдайды. Шамамен, кофе жарылу дыбысын шығарады. Бұл нүкте "алғашқы жарылыс" деп аталады, бұл өте жеңіл пісірудің басталуын білдіреді. Алғашқы жарылыста кофедегі ылғалдың көп бөлігі буланып, бұршақтардың көлемі өсе бастайды. Қауіпсіздікті сақтау үшін, қайырымдылық шараларын қолдану қажет. Бұл дыбыс кофедің пішіні сынық болып, бұрқалып, бұршақ ішкі қысымнан көбейіп, көбейе түсуін білдіреді. Қауіпсіздікті сақтау үшін, кофе тұқымдарында липидтер бар. Бұл липидтерді көбінесе бұршақ бетінде көруге болады. Майлы қаптама қараңғы қыздырылғанда жиі кездеседі. Бұл суреттерде Бразилияның әдеттегі көк кофеінің бір партиясынан алынған түрлі температурадағы үлгілер, олардың субъективті пісіру атаулары мен сипаттамалары бейнеленген.

Үй пешінде пісіру

Үйде пісіру - жеке тұтыну үшін жасыл кофе бұршағының шағын партияларын пісіру процесі. ХХ ғасырдың басында кофе ішушілердің үйде кофе пісіруі, алдын ала пісірілген кофе сатып алудан гөрі жиірек болды. Кейіннен, коммерциялық кофе пісіру компанияларының көтерілуімен үйде пісірудің танымалдылығы төмендеді. Соңғы жылдары үйде кофе пісіру қайта жандануда. Кейбір жағдайларда экономикалық артықшылық бар, бірақ ең алдымен бұл дайын өнімнің сапасы мен сипаттамаларын толығырақ бақылауға мүмкіндік береді.

Қаптама

Қазанда пісірілген кофедің сақталу мерзімін ұзарту үшін оны жылу, оттегі және жарықтан қорғау үшін қолайлы ортаны сақтау керек. Қамырланған кофедің жарамдылық мерзімі екі апта, ал ұнтақталған кофедің шамамен 15 минут. Қауіпсіздік шаралары қолданылмай қалуы мүмкін. Тұңғыш рет үлкен көлемде консервілеу әдісі - құймаларды вакууммен қаптау. Алайда, кофе пісіргеннен кейін CO2 шығаратындықтан, вакуумдық қаптамаға салынған кофеге газды бірнеше күн бойы босату керек. Тез арада таңбалауға мүмкіндік беру үшін қысымды канистрлер немесе қысымды азайтатын клапандары бар фольгамен қапталған қаптарды қолдануға болады. Тоңазыту және мұздату тоңазыту процесін баяулатады. Тоқтатылған тұтас бұршақтарды салқын жерде сақтағанда бір айға дейін жаңа піскен деп санауға болады. Қауымның қамыры ұнтақталғаннан кейін оны бірден пайдалану керек.

Эмиссиялар мен бақылау

Қаптамаға қосылған заттардың негізгі бөлігі - ұнтақ заттар, ұшпалы органикалық қосылыстар, органикалық қышқылдар және жану өнімдері. ТҚ шығарындыларының көзі болып бірнеше операция саналады, соның ішінде тазалау және тазарту жабдықтары, пісіру, салқындату және тез тұндырылған кофе кептіру жабдықтары. Тосттау машинасы газ тәрізді ластаушы заттардың негізгі көзі болып табылады, оның ішінде спирттер, альдегидтер, органикалық қышқылдар, азот және күкірт қосылыстары. Таңдаушы әдетте табиғи газды жағу арқылы қыздырылады, сондықтан көміртек оксиді (CO) және көмірқышқыл газы (CO2) шығарындылары отын жағудан туындайды. Кофеинсіз кофе және инстант кофе экстракциясы мен кептіру операциялары да аз мөлшерде ҰОС шығаратын көздер болуы мүмкін. Ұнтақтау және қаптау процестерінен шығатын газдар атмосфераға шығарылмайды. Тамақтану және салқындату процестерінен шығатын бөлшекті заттар атмосфераға шығарылғанға дейін циклонға жіберіледі. Қазандатудан шығатын газдар, әдетте, циклонмен PM-ді алып тастағаннан кейін термиялық тотықтырғышқа немесе термиялық каталитикалық тотықтырғышқа жіберіледі. Кейбір қондырғыларда қыздыру машинасын қыздыратын от жағушыларды термиялық тотықтырғыштар ретінде пайдаланады. Алайда, жеке термиялық тотықтырғыштар тиімдірек, өйткені қажетті жұмыс температурасы әдетте 0,7 °C, бұл көбінесе тоқыма машиналарының ең жоғары температурасынан жоғары. Кейбір қондырғылар стандартты термиялық тотықтырғыштармен теңестірілген бақылау тиімділігін алу үшін төменгі жұмыс температурасын қажет ететін термиялық каталитикалық тотықтырғыштарды қолданады. Катализаторларды сонымен қатар, тоңазытқыштан шыққан газдар тоңазытқышқа жылу беретін отқа түсетін жүйелердің басқару тиімділігін арттыру үшін де қолданады. Спрей құрғатқыштардан шығатын газды, әдетте, циклонмен, содан кейін ылғалды тазалау арқылы бақылайды.