Кіріспе

Италиялықтар кофе дайындау, қоспаларды таңдау және көптеген кофе түрлерін жасау кезінде аксессуарларды пайдалануға ерекше көңіл бөлуімен белгілі. Бүгінде танымал кофе дайындаудың көптеген түрлерінің бастауы да осы жерде. Италиядағы маңызды кофе порты – Триест, онда кофе өңдеу өнеркәсібі де дамыған. Италиядағы кофе тұтыну, көбінесе эспрессо, Триест қаласында ең жоғары деңгейде, бір адамға жылына орташа есеппен 1500 келі кофе шамасында. Бұл Италия бойынша орташа көрсеткіштен шамамен екі есе көп. Caffè (kafˈfɛ) – итальян тілінде кофе деген сөз, ол, мүмкін, кофенің алғашқы отаны – Эфиопиядағы Каффа (قهوة) аймағынан шыққан. Мұсылмандар оны алғаш рет пайдаланып, Йемендегі Моха порты арқылы бүкіл әлемге таратып, кейін еуропалықтар оны мокка деп атаған. Caffè кофе дайындаудың итальяндық әдісін, эспрессоны немесе кейде еуропалық кофехананың синонимін білдіруі мүмкін.

Эспрессо

Көбінесе, эспрессо барында "caffè" деген сөз тікелей эспрессоны білдіреді. "Un caffè" деп тапсырыс бергенде, оны көбінесе барда тұрып ішеді. Эспрессо әрқашан табақшамен және демитас қасықпен беріледі, кейде сыйлық ретінде оралған шоколад пен кішкентай стақан су да қоса беріледі.

Кофе жасау машинасы

Үйде кофе дайындауға арналған құрал – кофетейра – негізінен төменгі қазаннан, кофе ұнтағын қамтитын орталық сүзгіден және жоғарғы тостағаннан тұратын кішкентай бу машинасы. Моканың дәстүрлі ыдысында қазанға су құйылады, ал қайнаған су кофе ұнтағы арқылы өтіп, тостағанға жетеді. Оны 1933 жылы итальяндық инженер Луиджи Ди Понти ойлап тапты және патентті алюминий сатушы Альфонсо Биалеттиге сатты. Бұл итальян мәдениетінің маңызды бір бөлігіне айналды. Bialetti Industries компаниясы "Moka Express" сауда белгісімен бастапқы модельді өндіруді жалғастыруда. Неаполитандық кофетейра біршама өзгеше жұмыс істейді және дайын болған кезде оны кері бұру қажет. Сондықтан оның қазандығы мен тостағаны алмастырылатын. Сүзгіге салынатын кофе мөлшері дайын сусынның құнарлылығын анықтайды, бірақ ұнтақ тым көп болса, судың өтуіне кедергі келтірмеу үшін ерекше сақ болу керек. Кейбір кеңестерде ұнтақты шанышқымен араластырып, кішкентай тік тесіктер жасау ұсынылады. Судың қолайлы орташа қысымын қамтамасыз ету үшін кішкентай отты пайдалану керек; жоғары қысым судың тым жылдам ағуына себеп болып, аз дәмі бар кофеге әкеледі. Кофетейра астындағы отты ерекше шу естілгеннен кейін он секундтан соң сөндіру керек, ал тостаған толмаған жағдайда қайтадан жануы мүмкін.

Қауіпсіздік

Итальяндық caffetteria-ның байланысты, бірақ бөлек аудармасы – кофе үйі немесе кафе: дәстүрлі түрде мокамен (Moka) дайындалатын орын. Бұл орындар 19 ғасырда, каффе ішу үшін танымал болды, ал үйде каффе ішу әдеті 20 ғасырдың басында, caffettiera машиналары (Moka) жалпы қолжетімді болған кезде басталды. Жоғары топтағы адамдар жиі баратын ескі кафелерде (итальян тілінде, көпше түрі) өнер және мәдени шаралар өткізілді. Осылайша, көптеген кафелер мәдени маңызға ие болды (мысалы, Римдегі Виа Кондотти көшесіндегі 84 нөмірдегі Caffè Greco немесе Венециядағы Caffè Florian, екеуі де 18 ғасырдың ортасынан кейін ашылған) және суретшілер, зиялылар, саясаткерлер және т.б. үшін танымал кездесу орындарына айналды. Бұл кафе мәдениеті көбінесе ерлерге арналған, ал әйелдер шай ішу кездесулерін ұйымдастырды. Түстен кейінгі каффе берудің дәстүрлі рәсімі бар: каффе әрқашан күміс ыдыста әкелінеді; жақсы фарфордан жасалған, мүмкіндігінше қарапайым тостақандар табақшаға, оң жағына (табақшаға) кішкентай күміс қасықпен қойылады. Қант бөлек, фарфор ыдыстарда, жеке күміс қасықпен ұсынылады. Каффе ішкеннен кейін, темекі шегушілерге әдетте темекілерін жағуға рұқсат беріледі (қызметке әдетте фарфордан жасалған күлдан кіреді). Егер әйелдер болса, олар ерлерге темекі шегуге рұқсат беруі мүмкін. Түстен кейінгі каффеге дәмдіктер немесе печенье қосылмайды, бірақ үстелде әйелдер болған жағдайда ерекшелік жасалуы мүмкін. Екінші тостақанға дайындау үшін кофе ыдысы үстелде қалдырылады. Түскі астан кейін кофе жеке, кішкентай үстелдерде ішіледі, емес, негізгі үстелде, және балалар мұндай рәсімдерге ересектермен бірге қатысуға әдетте рұқсат етілмейді. 21 ғасырда, темекі шегу заңдары мен жергілікті әдет-ғұрыптар өзгергенімен, каффе ішу рәсімі жалпы алғанда азайып барады. 2010 жылдардың басынан бері Италияда арнайы кофе ұсынатын кофеханалар саны артып келеді, бұл жоғары сапалы кофеға өсіп келе жатқан жергілікті сұранысты қанағаттандырады. Капучино дәстүрлі үй кофесімен байланысты емес, ол эспрессо машинасымен дайындалады. Caffè latte (АҚШ-та латте деп те, Францияда Café au lait деп те аталады) ыстық кофе мен ыстық сүттің қарапайым қоспасынан жасалады және шайдан үлкен тостақандарда ұсынылады. Кафелерде әдетте caffè latte де бар.

Кофеханалық орта

Барлар сияқты, кофеханалар да адамдардың өз топтарымен және (көбінесе) жат адамдармен оңай араласуына мүмкіндік беретін ортаны ұсынатын ұзақ тарихқа ие. Бұл тілде де көрінеді; адамдар «кофе ішуге шақыру» десе, көбінесе әңгімелесу немесе кездесу мақсадында айтады. Тарихи тұрғыдан алғанда, кофеханалар адамдар жиналатын, әңгімелесетін, жұмыс істейтін, жазатын (әсіресе, жергілікті газеттерді жазу), оқитын (әсіресе, кофеханаларда жазылған сол жергілікті газеттерді) және уақыт өткізетін орындар болған. Бүгінде кофеханалар да сол сияқты – жай ғана қалам мен қағаздың орнына көбінесе ноутбуктер, газеттердің орнына блогтар қолданылады. Кофеханалардың интерьері көбінесе кішкентай бөлмелер мен үлкен, ортақ аймақтардан тұрады. Көп адам бар кофеханада жат адамдар бір үстелге отыруы мүмкін, тіпті ол үстел екі адамға ғана арналған болса да. Кофеханалар әдетте жылы да шақыратын атмосфераға ие, бұл жат адамдардың арасында әңгімелесуге ынталандырады.

Италиялық кофе түрлері

Италияда кофе түрлерінің әртүрлілігі зор, және бүкіл Италия бойынша шамамен 20 түрлі кофе танымал болса да, көптеген аймақтық сорттар да бар. Ең танымал итальян кофелерінің қатарында стандартты эспрессо, ристретто (қысқа эспрессо), қос эспрессо, макиато (сүт қосылған эспрессо), мароккино (эспрессо, шоколад сиропы, сүт және какао), капучино (эспумо сүтпен эспрессо), каффелатте (шамамен тең мөлшерде кофе мен сүт), аффогато (эспрессомен шашырылған балмұздақ), шакерато (мұзбен араластырылып, сүзілген ұзын эспрессо), каффе женьшень (женьшень экстракты қосылған қара кофе), капучино матча (кофе орнына матча қолданылатын капучино), каффе д’орзо (арпа кофесі) және каффе кон панна (қырып салынған қаймақ қосылған кофе) бар.