Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көркемдік ықпалдар Жібек жолы арқылы тарады
Artistic influences transited along the Silk Road
Жібек жолы арқылы көптеген көркемдік ықпалдар тарады, әсіресе Орталық Азия арқылы, онда эллиндік, ирандық, үнділік және қытайлық ықпалдар өзара әрекеттесе алды. Атап айтқанда, грек-буддалық өнері осы өзара әрекеттесудің ең жарқын мысалы болып табылады. Біздің заманымыздың 1-ші ғасырындағы Жібек жолы картасында көрсетілгендей, бір ғана жол емес, ұзақ қашықтыққа арналған жолдардың толық желісі бар: негізінен екі құрлық жолы және бір теңіз жолы.
Many artistic influences transited along the Silk Road, especially through the Central Asia, where Hellenistic, Iranian, Indian and Chinese influence were able to interact. In particular Greco Buddhist art represent one of the most vivid examples of this interaction. As shown on the 1st century CE Silk Road map, there is no single road but a whole network of long distance routes: mainly two land routes and one sea route.
Скиф өнерінің
Б.з.д. 8 ғасырда Қытайдың орталық аймақтары көшпелі батыс және солтүстік-батыс шекаралық аймақтармен байланысқа түскеннен кейін, алтын Орталық Азиядан енгізілді, ал қытайлық жаде шеберлері даланың өнерін ұстануға тырысып, даланың скиф стиліндегі жануарлар бейнелеу өнерін қабылдады (күрес үстіндегі жануарлардың суреттері). Бұл стиль әсіресе алтын мен қоладан жасалған тікбұрышты белбеу жалатындарында, сондай-ақ жаде мен стеатиттен жасалған нұсқаларында айқын көрінеді. Олай болғанмен, "скифтер" этностық тобы мен олардың материалдық мәдениеті арасындағы байланыс әлі де талқылаулар мен зерттеулердің нысаны болып табылады. Бұл мәселе "көшпелі" және "қонысқа ұйымдасқан" мәдениеттер туралы кең ауқымды пікірталасқа қатысты.
Following contacts of metropolitan China with nomadic western and northwestern border territories in the 8th century BCE, gold was introduced from Central Asia, and Chinese jade carvers began to make imitation designs of the steppes, adopting the Scythian style animal art of the steppes (descriptions of animals locked in combat). This style is particularly reflected in the rectangular belt plaques made of gold and bronze with alternate versions in jade and steatite. Even though that happened, the correspondence between the "Scythians" as an ethnic group and their material culture is still subject to discussion and research. The subject is part of the broader "nomadic" and "sedentary" debate.
Эллиндік өнер
Греко-бактрийлердің Орталық Азияға кеңігенінен кейін, гректердің Хан өнеріне тигізген ықпалы жиі айтылып келді (Хирт, Ростовцеф). Галленикалық ықпалға ұқсас розетка гүлдері, геометриялық өрнектер және шынымен әшекейленген суреттер кейбір ерте Хан әулетінің қола айналарында табылды.
Following the expansion of the Greco Bactrians into Central Asia, Greek influences on Han art have often been suggested (Hirth, Rostovtzeff). Designs with rosette flowers, geometric lines, and glass inlays, suggestive of Hellenistic influences, can be found on some early Han dynasty bronze mirrors.
Будда
Будда бейнесі біздің эрамыздың 1-ші ғасырында қазіргі Пәкістан және Солтүстік Үндістанның Матура аймағындағы Гандарада пайда болды. Ол Орталық Азия және Қытай арқылы 6-шы ғасырда Жапонияға жеткенге дейін таратылды. Дегенмен, бүгінгі күнге дейін көптеген иконографиялық ерекшеліктердің таралуы көрініп тұр, мысалы, жапон буддалық храмдарының алдындағы Нио қорғаушы құдайларының кейпінде Геркулестің ықпалы, немесе грек өнерін еске түсіретін Будда бейнелері, мысалы Камакурадағы Будда.
The image of the Buddha, originating during the 1st century CE in Gandhara in what is now modern day's Pakistan and Mathura in northern India was transmitted progressively through Central Asia and then China until it reached Japan in the 6th century. To this day however the transmission of many iconographical details is still visible, such as the Hercules inspiration behind the Nio guardian deities in front of Japanese Buddhist temples, or representations of the Buddha reminiscent of Greek art such as the Buddha in Kamakura.
Батыстағы шығыс иконографиясы
Батыс иконографиясының кейбір элементтері Жібек жолы арқылы Шығыстан алынған. Христиан өнеріндегі нұр дөңгелек алғаш рет 5-ші ғасырда пайда болды, бірақ осыған ұқсас бейне бірнеше ғасыр бұрын христиандық емес өнерде де белгілі болған. Ол парсы патшалары мен құдайларының кейбір бейнелерінде, сондай-ақ Кушан патшалары Канишка, Хувишка және Васудеваның монеталарында, ал біздің заманымыздың 1-ші ғасырындағы грек-буддалық өнерінде Будданың көптеген бейнелерінде кездеседі. Тағы бір бейне – үш қоянның символы, олар шеңбер бойымен жүгіріп жатқан үш жануарды бейнелейді, бұл бейне Қытайдан Жібек жолы арқылы келген болуы мүмкін. Оның тамыры Қытайдағы Суй әулетінің кезеңіне дейін жетеді және бүгінге дейін Батыс Еуропаның көптеген жерлеріндегі қасиетті орындарда, әсіресе Девонның Дартмур айманындағы шіркеулерде кездеседі.
Some elements of western iconography were adopted from the East along the Silk Road. The aureole in Christian art first appeared in the 5th century, but practically the same device was known several centuries earlier, in non Christian art. It is found in some Persian representations of kings and Gods, and appears on coins of the Kushan kings Kanishka, Huvishka and Vasudeva, as well as on most representations of the Buddha in Greco Buddhist art from the 1st century CE. Another image which appears to have transferred from China via the Silk Road is the symbol of the Three hares, showing three animals running in a circle. It has been traced back to the Sui dynasty in China, and is still to be found in sacred sites in many parts of Western Europe, and especially in churches in Dartmoor, Devon.
Шұконгошин
Буддистердің тағы бір құдайы – Шуконгошин, Жапониядағы буддалық храмдардың ашулы қорғаушы құдайларының бірі. Бұл грек құдайы Гераклдің бейнесінің Жібек жолы арқылы Ежелгі Шығысқа таралуының қызықты мысалы. Геракл грек-буддалық өнерінде Будданың қорғаушысы Ваджрапаниді бейнелеу үшін пайдаланылған, ал оның осы бейнесі Қытай мен Жапонияда буддалық храмдардың қорғаушы құдайларын көрсету үшін қолданылды.
Another Buddhist deity, named Shukongoshin, one of the wrath filled protector deities of Buddhist temples in Japan, is also an interesting case of transmission of the image of the famous Greek god Herakles to the Far East along the Silk Road. Herakles was used in Greco Buddhist art to represent Vajrapani, the protector of the Buddha, and his representation was then used in China and Japan to depict the protector gods of Buddhist temples.
Жел құдайы
Азияда Жібек жолының тағы да басқа көркемдік ықпалдарын кездестіруге болады, олардың ең айқын мысалы – грек жел құдайы Бореас. Ол Орталық Азия мен Қытай арқылы өтіп, жапондық синтоистік жел құдайы Фужинге айналған. Грек иконографиясындағы Борея бейнесімен үндес келе, жапондық жел құдайы екі қолымен басының үстінде жабын немесе "жел қабын" ұстап тұрады. Жапондық бейнелеуде шаштың көптігі де, сондай-ақ, бет пішінінің ерекшелігі де сақталған.
Various other artistic influences from the Silk Road can be found in Asia, one of the most striking being that of the Greek Wind God Boreas, transiting through Central Asia and China to become the Japanese Shinto wind god Fūjin. In consistency with Greek iconography for Boreas, the Japanese wind god holds above his head with his two hands a draping or "wind bag" in the same general attitude. The abundance of hair have been kept in the Japanese rendering, as well as exaggerated facial features.
Гүлді орамал үлгісі
Ақырында, гректердің гүлдік өрнек мотиві эллиндік әлемнен біздің заманымыздың 2-ші ғасырында Тарим алқабына, серинд өнері мен ағаш сәулет қалдықтарында көрініп тұрғандай, жетті. Кейін Қытай 4-ші мен 6-шы ғасырлар аралығында оны қабылдады, онда ол плиткалар мен керамикада кездеседі. Содан кейін ол Жапонияға тарады, онда 7-ші ғасырдан бастап жапон буддалық храмдарының шатырларын безендіруде қолданылды. Ең айқын мысалдары – 7-ші ғасырға жататын Нара храмдарының шатыр плиткалары, олардың кейбіреулері жүзім қызылшалары мен жүзімдерін нақты бейнелейді. Бұл мотивтер көбірек символдық түрге өтті, бірақ көптеген жапондық дәстүрлі стильдегі ғимараттардың шатырларын әшекейлеуде бүгінге дейін сақталған.
Finally, the Greek artistic motif of the floral scroll was transmitted from the Hellenistic world to the area of the Tarim Basin around the 2nd century CE, as seen in Serindian art and wooden architectural remains. It then was adopted by China between the 4th and 6th century, where it is found on tiles and ceramics, and was then transmitted to Japan where it is found quite literally in the decoration of the roof tiles of Japanese Buddhist temples from around the 7th century. The clearest one are from the 7th century Nara temple building tiles, some of them exactly depicting vines and grapes. These motifs have evolved towards more symbolic representations, but essentially remain to this day in the roof tile decorations of many Japanese traditional style buildings.