Кіріспе
Оңтүстік Африкалық бизнесмен Роджер Бретт Кеббл (19 ақпан 1964 - 27 қыркүйек 2005) - Оңтүстік Африканың тау-кен магнаты, биліктегі саяси партияның фракцияларына жақын. Жеке экцентрикалық ретінде танылған ол 1990-шы жылдардың ортасынан бастап Оңтүстік Африканың алтын және алмас өндіру саласындағы басты ойыншы болды, әсіресе қара экономиканы күшейту туралы келісімдер арқылы, бірақ корпоративтік алаяқтық пен теріс мінез-құлық туралы айыптауларға түсіп, оның көлемі оның өлімінен кейін ғана ашылды. Ол 2005 жылы 27 қыркүйекте Йоханнесбургте атып өлтірілген. Оның өліміне қатысты тергеу, бірнеше танымал бизнесмендер мен саясаткерлерге қатысты, көпшілік назарын аударды. Оның есімі 2009 жылы Джеки Селебидің сыбайлас жемқорлық ісі бойынша сотқа қатысты бұқаралық ақпарат құралдарында да айқын көрінді. 2010 жылғы сот куәлігі Кебблді оның қауіпсіздік бастығы жалдаған адам өлтіргенін көрсетті, оның өз өтініші бойынша - өлім арқылы өзін-өзі өлтірген. Алайда оның өліміне қатысты толық жағдай әлі де белгісіз.
Roger Brett Kebble (19 February 1964 – 27 September 2005) was a South African mining magnate with close links to factions in the ruling political party, the African National Congress. Known to be personally eccentric, he became a major player in South African gold and diamond mining from the mid 1990s, especially through black economic empowerment deals, but was embroiled in allegations of corporate fraud and misconduct, the extent of which was revealed only after his death. He was shot dead on 27 September 2005 in Johannesburg. The investigation into his death, involving several prominent businessmen and politicians, received significant public attention. His name was also prominent in media coverage of Jackie Selebi's 2009 corruption trial. 2010 court testimony revealed that Kebble was killed by hit men hired by his security chief, allegedly at his own request – an apparent suicide by murder. However, the complete circumstances surrounding his death remain unclear.
Өмір және мансап
Кеббл Шығыс Рандтағы шахтерлік Спрингс қаласында дүниеге келген. Ол Блумфонтейндегі Сент-Эндрю мектебінде оқып, 1986 жылы Кейптаундағы университетінің заңгерлік дәрежесін алды. Содан кейін ол Маллиниксте кеңсе қызметкері болды. Ол 1991 жылы кен өндіруге кірісті, ол және оның әкесі, бұрынғы кен инженері, Rand Leases Gold Mining компаниясының бақылау үлесіне ие болды, кейіннен Randgold & Exploration компаниясының басшылығын сатып алды. Оның басшылығымен және South Deep алтын кенішін сатып алуды қаржыландыру үшін Western Areas компаниясы South Deep-тің жартысын бәсекелес фирмаға сатып жіберді және өндірісті төмен бағамен қорғады, ал алтын бағасы өскенде апатты зардаптарға ұшырады. Кейіннен Кебблдің беделі төмендеді.
ҰҚК-мен байланысы
Кеббл Африка ұлттық конгресінің (АҰК) мүшесі екені және оның, әсіресе Батыс Кейптегі, ірі қаржыгерлерінің бірі болғаны белгілі. Ол ANC Жастар лигасымен және 2000 жылдардың басында президент Табо Мбекиге қарсы шыққан ANC ішкі фракциясын басқарған Джейкоб Зумамен одақтасқан. Ол қайтыс болғаннан кейін партия мүшелері оны 41 жасында, өзінің бизнес серіктесі Селло Расетабамен бірге кешкі асқа бара жатқанда, бұқаралық ақпарат құралдарында және жерлеу рәсімі кезінде құрметтеп, құттықтады. Ол Мерседестің жүргізушісінде отырғанда бірнеше рет атылды. Аглиотти мойындады, Селеби де растады, ол Селебиге Кебблдің өліміне аз уақыт өткеннен кейін, қылмыс орнының маңында телефон шалған. 2008 жылғы 27 қазанда Қаблге айыптау қағазында Ұлттық прокуратура бұл талапқа сендірді: ол Қаблдің өз қазасын ұйымдастырғанын мойындады және Аглиоттиді оның сөзге араласқаны үшін соттауға тырысты. 2009 жылы Аглиотти сот процесін күтіп тұрған кезде Селеби жемқорлық үшін сотталды, Кэбблден, Аглиоттиден және бизнесмен Билли Раутенбахтан ақпарат және преференциялық полициямен қарым-қатынас үшін пара мен сыйлық алуда. Сот барысында Аглиотти Кэбблдің қауіпсіздік бастығы Клинтон Нассифтің Кебблдің өтініші бойынша оны атып өлтіру үшін үш мердігерді жалдағанын айтты. Соттың басында, өлтірушілердің бірі Майки Шульц, Кэбблдің өзі, МакГурк және Смитті Кэбблдің өз-өзіне қол жұмсауына көмектесу үшін Нассиф 2 миллион Р төлеп жалдаған деген мәлімдемесін растады. Ол өзінің өзі атуды тартқанын және Кебблге бес рет атқандығын айтты. Ұлттық прокуратураның элиталық бөлімшесі Аглиоттиді істі бұзғанға дейін жалғастырған "Скорпиондар" Нассиф, Шульц және басқа да кісі өлтіруге қатысы барларды өтегені үшін сынға түсті.
Қылмыстық әрекеттер
Селеби ісі кезінде Аглиотти Селеби мен Кебблдің арасындағы аралас ретінде әрекет еткендігі анықталды, бұл үшін JCI кітаптарынан 1 миллион доллар төленді. Kebble қызметкерлері Селебидің отбасына демалыс ұсынды және Селеби арқылы полицияға жабдықтар ұсынды, Селеби Кебблдердің Йоханнесбургтегі үйінде кешкі асқа қатысты және олардың атынан іс-шараларға араласты. Аглиотти сотының барысында Шульц Кебблдің Джон Страттон арқылы бірнеше адамды, соның ішінде "Noseweek" басылымының редакторы Мартин Уэлцті өлтіруге бұйрық бергенін айтты.
Randgold Resources компаниясының алаяқтық әрекеттері
Кебблдің өлімінен кейін оның компаниялары сот-медициналық тергеулерге түсті. Кейббл мен JCI басқа да директорлары Randgold & Exploration иелігіндегі шамамен R2 млрд. теңгенің 21,8 млн акцияларын иеленіп, сатып жіберген. Кейбір кірістер Кебблдің басқа тау-кен компаниясы - Батыс аймақтарға жіберілді. Содан бері Randgold Resources акцияларының жоғалуы мәселесін шешу үшін сот іс-қимылы жүргізіліп келеді. 2010 жылдың 21 қаңтарында JCI тобы мен Randgold & Exploration тобы арасында қайта қаралған келісімге қол қойылды. 2019 жылы Randgold & Exploration компаниясы Kebble-дің мүлкімен 2,7 миллиард теңге қарыз болған деп мәлімдеді.
Көркемөнер коллекциясын сату
Оның өнер коллекциясы 2009 жылы 6 мамырда "шекештің" астына түсті. Аукционға Австралия, Жаңа Зеландия және Пенсильваниядан келген саудагерлер қатысты. Жүз отыз үш өнер туындысы 53,90 миллион заарға сатылды. Бұл оның 1 миллиард рандты ысырап еткеніне сәйкес келмейді.
Брет Кеббл өнер сыйлығы
Кеббл 2003 жылы қалыптасқан суретшілерге көрнекілік көрсету және танымалдылыққа қол жеткізу үшін аз танымал суретшілерге көмектесу үшін құрған Брет Кеббл өнер сыйлығының даулы қамқоршысы болды. Сонымен қатар, бұл жобада 21 ғасырға расизмді жоятын көпірдің құрылысы қарастырылған. Кеббл өзінің түріндегі ең көп қамтылған сыйлық болды (көбінесе Оңтүстік Африкадағы сурет салу, мүсін жасау, баспа және фотосурет сияқты басқа медиумдармен тең бағаланатын "қолөнер" санатын енгізгені үшін сынға ұшырады). Сонымен қатар, ол ең бай болды, жалпы ақшалай қаражаты 620 000 (шамамен 98 000 доллар) болды, бас жүлде 200 000 (шамамен 32 000 доллар) болды. Кебблдің өлтірілуінен кейін оның отбасы 2006 жылғы сыйлықтарды тоқтатуға шешім қабылдады. 2006 жылдың ақпан айында суретші Дебора Вебер Жоханнесбургте жеке көрмесін ашты. Ол 2004 жылғы Кеббл өнер сыйлығының суретшісі ретінде таңдалғаннан бастап, 2005 жылы сыйлықтарға жұмыс істегенге дейін және 2005 жылдың қыркүйегінде Брет Кебблдің өлімімен аяқталған уақыт траекториясын зерттеді.