Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық бизнесмен Морис Темпельсман (26 тамыз 1929 жылы туған) – бельгиялық-американдық бизнесмен, алмаз саудасының ірі кәсіпкері және саудагер. Ол АҚШ-тың бұрынғы бірінші ханымы Жаклин Кеннеди Онассистің көп жылғы серігі болды.
American businessman
Maurice Tempelsman (born August 26, 1929) is a Belgian American businessman, a diamond magnate and merchant. He was the longtime companion of Jacqueline Kennedy Onassis, former First Lady of the United States.
Ерте өмір
Темпельсман 1929 жылғы 26 тамызда Бельгияның Антверпен қаласында Леон мен Хелен Темпельсманның ұлы ретінде дүниеге келді. Олар екеуі де ортодоксал яһудилер болған, Антверпендегі еврей қауымында идиш тілінде сөйлейтін отбасыда өсті.
Tempelsman was born on August 26, 1929, in Antwerp, Belgium, the son of Leon and Helene Tempelsman, both Orthodox Jews, in a Yiddish speaking family in Antwerp's Jewish community.
Кәсіптік мүдделер
1950 жылы Темпельсман АҚШ үкіметін Африка алмастарын өнеркәсіптік және әскери мақсаттар үшін жинақтауға көндіріп, аралық делдал ретінде пайдаланып, жаңа нарық сегментін құрды. 1957 жылы 27 жасында ол адвокаты Адлай Стивенсонмен бірге Африкаға сапар шекті, онда Темпельсман көшбасшылармен байланыс орнатуды бастады. Оның байланыстары Оңтүстік Африканың апартеидке қарсы күрескері Оливер Тамбодан бастап, Заирдің жемқор диктаторы Мобуту Сесе Секо және ықпалды Оппенгеймер алмаз отбасымен дейін кеңейді. 1950-1990 жылдар аралығындағы АҚШ президенттері мен Мемлекеттік департаментінің қызметкерлері арасындағы құпия хаттар мен телеграммаларда Темпельсманның Конго, Сьерра-Леоне, Ангола, Зимбабве, Намибия, Руанда және Ганадағы жағдайды тұрақсыздандыруға тікелей қатысы бар екені көрсетілген. Ол Гананың тұңғыш сайланған президенті Кваме Нкруманың құлатылуына, Конгоның тұңғыш сайланған президенті Патрис Лумумбаның ЦРУ қолдауымен жасалған қастандығына және Конго Демократиялық Республикасының бұрынғы президенті Мобуту Сесе Секоға ЦРУ-дың құпия қолдау көрсету фактісін жасыруға қатысты. Темпельсман әлемдегі 90-нан кем "көрушілердің" (sightholders) бірі, яғни ол жылына 10 рет Лондон қаласындағы қуатты De Beers картелінен тікелей алмаз сатып алуға құқылы. De Beers дерлік монополия болғандықтан, көп жылдар бойы АҚШ-та заңды түрде жұмыс істей алмады. Ол сондай-ақ жылжымайтын мүлік және венчурлық капиталға маманданған инвестициялық компания Леон Темпельсман & Son-ның толық серіктесі болып табылады.
In 1950, Tempelsman created a new marketing niche by persuading the US government to stockpile African diamonds for industrial and military purposes, with him as middleman. In 1957, at the age of 27, he and his lawyer, Adlai Stevenson, traveled to Africa, where Tempelsman had begun forging ties with leaders. His contacts eventually ranged from South African anti apartheid politician Oliver Tambo to Zaire's kleptocratic dictator, Mobutu Sese Seko and the influential Oppenheimer diamond family. Declassified memos and cables between former U. S. presidents and State Department officials from the 50's to the 90's have named Tempelsman with direct input in the destabilization of Congo, Sierra Leone, Angola, Zimbabwe, Namibia, Rwanda and Ghana. He was involved in the overthrow of Ghana's first elected president, Kwame Nkrumah, the CIA backed assassination of Congo's first elected president, Patrice Lumumba and cover up of CIA covert support of the former president of the Democratic Republic of the Congo, Mobuto Sese Seko. Tempelsman is one of fewer than 90 "sightholders" in the world, which means that 10 times a year he is permitted to buy diamonds directly from the powerful De Beers cartel in the City of London. Because DeBeers was a virtual monopoly, for many years it could not operate legally in the United States. He is also a general partner of Leon Tempelsman & Son, an investment company specializing in real estate and venture capital.
Қайырымдылық және саяси қызмет
Темпельсман саяси және бизнес лидерлерімен, әсіресе Африка мен Ресейдегі үкімет басшыларымен және АҚШ Демократиялық партиясының жетекші тұлғаларымен қарым-қатынас жасайды. 1993 жылдан 1997 жылға дейін Темпельсман Ақ үйге кем дегенде он рет барып, Хиллари Клинтонмен екі рет жеке кездесті, Клинтондар мен Кеннедилер отбасымен Марта Виньярдта демалды және президент Клинтонмен бірге Мәскеуге ұшып, Air Force One-те оралды. 1977 жылдың 3 наурызынан бастап Темпельсман қысқа мерзімге Конго Демократиялық Республикасы (КДР) деп аталатын Заирдің құрметті бас консулы лауазымын Нью-Йорктегі КДР консулдық кеңсесінде атқарды. КДР-дан басқа, Темпельсман Ангола, Ботсвана, Намибия және Сьерра-Леоне алмаз өнеркәсібінде маңызды рөл атқарды. Темпельсман 1999 жылдан 2002 жылға дейін және 2007 жылдан 2008 жылға дейін Африка корпоративтік кеңесінің (CCA) төрағасы болды, содан кейін ол құрметті төраға болып тағайындалды. Оның CCA-мен жұмысының бір мысалы – Африка дамуы үшін жаңа серіктестік құруға үкімет басшыларына көмектесу. Темпельсман Оңтүстік Африка кәсіпкерлігін дамыту қорының мүшесі, Африка-Америка институтының бұрынғы төрағасы және ұзақ жылдар бойы басқарма мүшесі болды. Темпельсман Еуразия қорының сенімді өкілі, Халықаралық істер жөніндегі ұлттық демократиялық институтының, Ұлттық саясат орталығының, Халықаралық түсіністік жөніндегі іскерлік кеңестің және АҚШ-Ресей іскерлік кеңесінің директоры, сондай-ақ Вудс-Холл океанографиялық институтының құрметті мүшесі. Темпельсман Сыртқы қатынастар кеңесінің мүшесі және Бостонның Көркем өнер мұражайының классикалық өнер бөлімінің қонағы ретінде тағайындалды. Американдық ақындар академиясының директоры Темпельсман сонымен қатар Нью-Йорк университетінің Көркемөнер институтының және Ленокс Хилл ауруханасының кеңесші кеңесінің сенімді мүшесі болып табылады. Ол бірнеше президенттік комиссияларда қызмет етті, соның ішінде Президенттің адам құқықтарын сақтау жөніндегі комиссиясы, Жастар мүмкіндіктері жөніндегі азаматтар кеңесі және Ұлттық автомобиль жолдары қауіпсіздігі жөніндегі кеңесші комитет, сондай-ақ Нью-Йорк халықаралық бизнес жөніндегі кеңесіне тағайындалды. Италия билігі бұл заттардың Моргантинадан тоналып, Швейцарияға контрабандалық жолмен әкелініп, Симс сатып алғанын анықтады. Олар 2007 жылы Шарлоттсвиллдегі Вирджиния университетінің бөлігі – Фралин өнер мұражайында бес жыл көрмеге қойылғаннан кейін, Айдондағы археологиялық мұражайға қайтарылды. 2005 жылы Темпельсман бұл заттарды университет мұражайына сыйға тартқан, ал Италияға қайтару мәселесін университет археология профессоры Малкольм Белл III жүзеге асырды.
Tempelsman maintains relations with political and business leaders, in particular government leaders in Africa and Russia, and leading figures in the U. S. Democratic Party. From 1993 to 1997, Tempelsman visited the White House at least ten times, met privately with Hillary Clinton on two occasions, vacationed with the Clintons and the Kennedy family in Martha's Vineyard, and flew to Moscow and back with President Clinton on Air Force One. From March 3, 1977, Tempelsman briefly held the title of honorary consul general for Zaire, now known as the Democratic Republic of Congo (DRC), at the DRC's consular offices in New York City. In addition to the DRC, Tempelsman has played a key role in the diamond industries of Angola, Botswana, Namibia, and Sierra Leone. Tempelsman served as chairman of the Corporate Council on Africa (CCA) from 1999 to 2002 and again from 2007 to 2008, after which he was named chairman emeritus. An example of his work with the CCA involved assisting government leaders with establishing the New Partnership for Africa's Development. Tempelsman was a board member of the Southern African Enterprise Development Fund, and past chairman and long serving board member of the Africa America Institute. Tempelsman is a trustee of the Eurasia Foundation, and a director of the National Democratic Institute for International Affairs, the Center for National Policy, the Business Council for International Understanding, and the U. S. Russia Business Council. and is an honorary trustee and an honorary member of the corporation of the Woods Hole Oceanographic Institution. Tempelsman is a member of the Council on Foreign Relations, and was named a visitor to the Department of Classical Art at the Museum of Fine Arts, Boston. A director of the Academy of American Poets, Tempelsman also serves as a trustee of the New York University Institute of Fine Arts, and on Lenox Hill Hospital's advisory board. He has served on several Presidential Commissions including the President's Commission for the Observance of Human Rights, the Citizen's advisory board of Youth Opportunities and the National Highway Safety Advisory Committee, and was appointed to the New York Council on International Business. The Italian authorities determined that they were looted from Morgantina, and smuggled into Switzerland, where they were acquired by Symes. They were finally repatriated to the archeological museum of Aidone in 2007, after being on exhibit for five years at the Fralin Museum of Art, part of the University of Virginia in Charlottesville. Putatively, in 2005, Tempelsman donated the pieces to the university museum, and the restitution to Italy was mediated by the university's archeology professor Malcolm Bell III.
Неке және балалар
Темпельсманның әйелі Лилли Бухольцпен ересек балалары бар, ол да отбасымен бірге Антверпеннен қашып кеткен. Олар 1949 жылы үйленді. Темпельсман мен Бухольц 1984 жылы ресми түрде бөлек тұра бастады. People журналының мәліметінше, Бухольц пен Темпельсман ешқашан заңды түрде ажыраспаған. Морис және Лилли Темпельсман 1961 жылы Вирджиния штатының Вернон тауында Пәкістан президенті Әйүп Ханның құрметіне өткен мемлекеттік кешкі асқа қатысты. Екеуінің ұзақ қарым-қатынасы 1980 жылы, Жаклин Онассистің екінші күйеуі Аристотель Онассистің қайтыс болғаннан кейін бес жыл өткен соң басталды. 1988 жылы Темпельсман Нью-Йорктегі Онассистің Бесінші авенюдегі пентхаусына көшіп келді. Олар жиі Орталық парк арқылы серуендеп, оның 1994 жылдың 19 мамырында 64 жасында Ходжкин емес лимфомадан қайтыс болуына дейінгі күндері суретке түскен. Онассистің қоштасу рәсімінде Темпельсман Константин П. Кавафьидің өзінің сүйікті өлеңі «Итаканы» оқып, былай деп аяқтады: «Ал енді сапар да бітті, өкінішке орай, тым қысқа, тым қысқа. Ол оқиғаларға, даналыққа, күлкіге, махаббатқа, батырлыққа және ізгілікке толы болды. Сондықтан қош салайық, қош салайық». Темпельсман оның ұзақ жылдар бойы адвокаты болған Александр Д. Форгермен бірге жасаған өсиеттің екі орындаушысының бірі болды. Бірақ, мұралық салықтар төленгеннен кейін, қорды қаржыландыруға жеткілікті қаражат қалмады.
Tempelsman has adult children by his wife Lilly Bucholz, who had also fled Antwerp with her family. They were married in 1949. Tempelsman and Bucholz formally separated in 1984. According to People, Bucholz and Tempelsman never legally divorced. Maurice and Lilly Tempelsman were guests at the State Dinner given at Mount Vernon, Virginia in honor of the President Ayub Khan of Pakistan in 1961. The two began their lengthy relationship in 1980, five years after the death of Jacqueline Onassis' second husband Aristotle Onassis. In 1988, Tempelsman moved into Onassis's Fifth Avenue penthouse apartment in New York City. The couple frequently took walks through Central Park and were photographed doing so in the days preceding her death from Non Hodgkin lymphoma at age 64 on May 19, 1994. At Onassis's funeral service, Tempelsman read Constantine P. Cavafy's poem Ithaca, one of her favorites, and concluded by saying: "And now the journey is over, too short, alas, too short. It was filled with adventure and wisdom, laughter and love, gallantry and grace. So farewell, farewell." Tempelsman was one of two executors of the will that she had drawn up with her long time attorney, Alexander D. Forger. However, there was no residuary left to fund the foundation after estate taxes were paid.