Кіріспе

Гүлді өсімдіктердің ірі клады Розидтер гүлді өсімдіктердің үлкен кладының (монофилетикалық топтың) мүшелері болып табылады, онда шамамен 70 000 түр бар, бұл барлық ангиоспермдердің төрттен бірі. Кладасы 16-20-ға бөлінеді, бұл олардың шекарасы мен жіктелуіне байланысты. Бұл топтар өз кезегінде 140-қа жуық отбасыны құрайды. Қалдықтар кремді кезеңнен белгілі. Молекулалық сағаттың бағалауы бойынша розидтер 125 және 99,6 миллион жыл бұрын, креда дәуірінің Аптиан немесе Альбиан кезеңдерінде пайда болған. Қазіргі кең жапырақты ормандарда розидтер басым, олар өз кезегінде көптеген басқа тірі тұқымдардың әртараптануына көмектеседі. Сонымен қатар, розидтік шөптер мен бұталар арктикалық / альпілік және қоңыржай флоралардың маңызды бөлігі болып табылады. Кладаға кейбір су, шөл және паразиттік өсімдіктер де кіреді.

Атауы

Атау әдетте субклас деп түсінілетін "Rosidae" атауына негізделген. 1967 жылы Армен Тахтажан "Rosidae" атауына дұрыс негіз Фридрих Готтлиб Бартлингтің 1830 жылы жариялаған өсімдіктер тобының сипаттамасы екенін көрсетті. Кейіннен клад "Rosidae" деп аталды және әртүрлі авторлар оны әртүрлі түрде шектеп отырды. "Розидтер" атауы бейресми және ICBN-де бекітілген атаулар сияқты белгілі бір таксономиялық дәрежеге ие емес. Розидтер молекулалық филогенетикалық талдау арқылы табылған дәлелдерге сүйене отырып, монофилетті болып табылады. Розидтердің үш түрлі анықтамасы қолданылды. Кейбір авторлар розидтерге Саксифрагалес және Виталес ордендерін енгізді. Басқалары осы екі бұйрықты да алып тастады. Осы мақалада қолданылған шектеу APG IV жіктеліміне сәйкес келеді, оған Vitales кіреді, бірақ Saxifragales кірмейді.

Қарым-қатынастар

Розидтер мен Саксифрагальдер суперрозидтер кладын құрайды. Бұл Pentapetalae (основные эудикоты минус Gunnerales) құрайтын үш топтың бірі, қалғандары Dilleniales және суперастеридтер (Berberidopsidales, Caryophyllales, Santalales және asterids).

Жіктеу

Розидтер екі топтан тұрады: Vitales және eurosids (нағыз розидтер) тәртібі. Өз кезегінде евросидтер екі топқа бөлінеді: фабидтер (Fabidae, eurosids I) және малвидтер (Malvidae, eurosids II).

Бұйрықтар

Розидтер 17 реттен тұрады. Витальдерден басқа, фавидтерде сегіз және малвидтерде сегіз реттік бар. Кейбір ордендер жақында ғана танылды. Олар - Vitales, Zygophyllales, Crossosomatales, Picramniales және Huerteales.

Филогения

Төменде көрсетілген розидтердің филогенезиясы Angiosperm Phylogeny веб-сайтынан алынған. Азотты бекітетін кладта актиноризиалды өсімдіктер көп (оларда азотты бекітетін бактериялар бар тамыр түйіндері бар, бұл өсімдіктің кедей топырақта өсуіне көмектеседі). Алайда, бұл кладтағы барлық өсімдіктер актинорихиялы емес.