Кіріспе

Гюнтер Квант (28 шілде 1881 – 30 желтоқсан 1954) – неміс кәсіпкері, қазіргі BMW және Altana автомобиль және химия компанияларын қамтитын өнеркәсіптік империяны құрған адам. 1921-1929 жылдар аралығында ол Магда Ритшельге үйленді, кейіннен ол нацистік үгіт министрі Жозеф Геббельстің әйелі болды. 1930 жылдары ол нацистік партияға қосылып, оның ірі қаржылық демеушілерінің біріне айналды. Оның ұрпақтары 2014 жылы Manager Magazin журналы бойынша Германияның ең бай адамдары деп танылды.

Ерте өмір

Ол Германияның Прицвак қаласында Эмиль Кванттың (1849–1925) ұлы болып дүниеге келген. Эмиль 1883 жылы бай тоқыма өндірушінің қызымен (Reichswolle AG) үйленді және 1900 жылы компанияны басқаруға кірісті. Оның үш бауыры болды: Герхард, Вернер және кіші қарындасы Эдит. Вернер Элеонора Квантке үйленді, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін күйеуінің інісі Гюнтерді одақтастардың қудалауынан қорғауға көмектесті. Гюнтердің қарындасы Эдит тағы бір тоқыма фабрикасының иесіне тұрмысқа шықты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гюнтер Кванттың басшылығымен оның отбасы неміс армиясын формамен қамтамасыз етті, бұл оларға зор байлық жинауға көмектесті. Соғыстан кейін Гюнтер осы байлықты Хагенде орналасқан аккумулятор зауытын (AFA) сатып алуға жұмсады. Кейіннен AFA VARTA деп аталды. Сонымен қатар, Гюнтер калий кенішіне, металл өңдеу компанияларына (соның ішінде IWKA) инвестиция жасады және BMW мен Daimler Benz компанияларының акцияларын сатып алды.

Нацистік кезең

1933 жылы Адольф Гитлер канцлер болып тағайындалғаннан кейін Куандт нацистік партияға қосылып, оның ірі қаржылық қолдаушыларының бірі болды. Куандт сонымен қатар Германияның басып кіруінен кейін Еуропа бойынша зауыттарды тартып алды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған соң АҚШ Сенаты соғыс кезеңіндегі неміс экономикасының қызметіне қатысты тыңдаулар өткізді. Олар Куандттың неміс өнеркәсібіндегі маңызды директор екенін, бірнеше өзара байланысты компаниялар, синдикаттар мен корпорациялармен байланыста болғанын анықтады. Оның қызығушылығы сақтандыру, банк ісі, автомобиль, оқ-дәрі, тоқыма, электр энергиясы, аккумуляторлар және басқа да салаларды қамтыды. Сондай-ақ оның «Верхвиртшафтсфюрер» атағы бар екені белгілі болды. 2007 жылдың қазан айында Германияның ARD телеарнасы Ханс Йоахим Фридрихс сыйлығын жеңіп алған «Кванттардың үнсіздігі» атты деректі фильмінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Куандт отбасы бизнесінің рөлін көрсетті. Отбасының саяси өткені көпшілікке беймәлім болған, бірақ деректі фильм осы ақпаратты кең аудиторияға жеткізіп, Куандттарды соғыс кезіндегі отбасы зауыттарында құл еңбектерін пайдаланғаны туралы мәселеге қатыстырып, жауапкершілікке тартты. Осыған байланысты, фильм көрсетілгеннен бес күн өткен соң Куандт отбасының төрт мүшесі бүкіл отбасы атынан Гитлер диктатурасы кезіндегі отбасының қызметін зерттейтін тағылымдық жобаны қаржыландыруға ниетті екендерін мәлімдеді. 2011 жылы жарық көрген 1200 беттік тәуелсіз зерттеуде: «Куандттар нацистердің қылмыстарымен тығыз байланыста болды», – деді зерттеуді құрастырып, зерттеу жүргізген Бонн қаласының тарихшысы Йоахим Шолтисек. 2008 жылға дейін олардың зауыттарының бірінде ешқандай өтемақы, кешірім немесе ескерткіш орнатуға рұқсат берілмеді. BMW осы есепке қатысты емес.

Соғыстан кейін

1946 жылы Гёббельспен байланысы болғандықтан Куандт тұтқындалып, интернатқа жабылды. Көпшіліктің таңғалуына орай, ол «Митлауфер» (бірге жүруші) деп танылды, яғни ұлттық-социалистік идеологияны қабылдаған, бірақ қылмыстарға тікелей қатыспаған адам. 1948 жылдың қаңтар айында Куандт ешқандай айып танылмай босатылды. Нюрнберг процесіндегі прокурорлардың бірі Бенджамин Ференц қазір егер Куандтқа қарсы бүгінгі дәлелдер сол кезде сотқа ұсынылған болса, «Куандт IG Farben директорларымен бірдей қылмыстарда айыпталар еді» дейді. Директорлар сегіз жылға дейін түрмеде отырды. Ал Куандт Deutsche Bank сияқты Германияның түрлі компанияларының қадағалау кеңестеріне қайта оралып, орналасты. 1951 жылы Франкфурт университетінің құрметті азаматы атанды. 1954 жылдың 30 желтоқсанында Каирде демалыс кезінде қайтыс болды. Оның екі баласы – Герберт пен Харальд мұраларын бірлесіп басқарды, бірақ Харальд Квант машина жасау және қару-жарақ өндірісімен айналысқан Карлсруэ-Аугсбург AG (IWKA) өнеркәсіптік кәсіпорындарына ден қойды, ал Герберт Квант AFA/VARTA, Daimler Benz және BMW компанияларына жасалған инвестицияларды басқарды.

Жеке өмір

Гюнтер Квант алғаш Антони "Тони" Эвальдқа үйленді. Олардың екі ұлы болды: Хельмут Квант (1908–1927) және Герберт Квант. Антони 1918 жылы испан тұмауынан, ал Хельмут 1927 жылы ішекқозғаласының асқынуынан қайтыс болды. Оның екінші некесі 1921 жылғы 4 қаңтарда Бад Годесбергте Магда Ритшельмен болды, одан Харальд Квант деген ұл дүниеге келді. Магда Гюнтерден жарты жас кіші еді. Бұл неке 1929 жылы ажырасып кетті. Екі жыл өткен соң Магда Джозеф Геббельске үйленді, ал Адольф Гитлер куәгер болды.