Кіріспе

Үндістандағы британдық судья және тіл білімі маманы Джон Мьюр CIE FRSE DCL LLD (1810 жылдың 5 ақпаны – 1882 жылдың 7 наурызы) – британдық санскрит ғалымы, үндітанушы және британдық Үндістандағы судья.

Өмірбаян

Мьюр Глазго қаласында, Килмарнок саудакері және Глазго судьясы Уильям Мьюрдің (1783–1820) және Хелен Макфидің (1784–1866) ұлы болып дүниеге келді. Ол Үндістан әкімшісі және Эдинбург университетінің директоры сэр Уильям Мьюрдің ағасы болды. Ол Айрширдегі Ирвин грамматикалық мектебінде білім алды, содан кейін Глазго университетінде және Гертфорд маңындағы Шығыс Үндістан компаниясының колледжінде оқыды. 1829 жылы Шығыс Үндістан компаниясымен отарлық Үндістанға мемлекеттік қызметкер ретінде келді, алдымен Бенгалияда жұмыс істеді және әртүрлі лауазымдарда қызмет етті: Аллахабад кіріс кеңесінің көмекші хатшысы, Азамгардта коллектор, Фатепурда азаматтық және сессиялық судья. 1844 жылы ол Бенарас қаласындағы Виктория колледжінің алғашқы директоры болып тағайындалды, кейіннен ол Сампурнаннд санскрит университетіне айналды. 1842 жылдан 1853 жылға дейін Футтехпур соттарында сессиялық судья болып жұмыс істеді. Осы кезеңде Оксфорд университетінен азаматтық құқық бойынша құрметті докторлық (DCL) дәрежесін, Эдинбург университетінен екінші құрметті докторлық (LLD) дәрежесін және Бонн университетінен үшінші құрметті докторлық (PhD) дәрежесін алды. 1853 жылы Үндістан мемлекеттік қызметінен кетіп, Эдинбургке оралды. 1861 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды, оны Джон Хаттон Балфур ұсынды. 1839 жылы Мьюр «Matapariksa: Христиандыққа және индуизмге қарсы аргументтердің сипаттамасы» атты еңбегін жариялады. Бұл еңбек сол кезде кең таралған миссионерлік трактаттардан өзгеше, индуизмді мейіріммен бейнеледі және христиандық пен индуизмді шамалы үйлесімді деп көрсетті, бірақ христиандық айқын түрде жоғарырақ деп сипатталды. Дегенмен, «индуіс зиялылығына» сезімтал Мьюр христиандыққа қолдау көрсету үшін үш негізгі аргумент ретінде ғажайыптарды, моральдық артықшылықты және әмбебаптықты ұсынды. Бұл еңбек Үндістанда қырқыс пікірталас тудырды және индуист ғалымдары арасында қарсы апологетикалық қозғалыстың басталуына ықпал етті.