Кіріспе
Француз тарихының 16-18 ғасырлар аралығындағы кезеңі. Францияда абсолюттік монархия 16 ғасырда бірте-бірте қалыптасып, 17 ғасырда толық нығая түсті. Абсолюттік монархия – монархия үкім ету нысанының бір түрі, онда монарх жоғары билікке ие болады және бұл билік ешқандай жазба заңдармен, заң шығарушы органмен немесе дәстүрлермен шектелмейді. Францияда Людовик XIV абсолюттік монархияның ең танымал мысалы болды, оның сарайы билігінің кезеңінде француз саяси және мәдени өмірінің орталығына айналды. Ол 1789 жылдың мамыр айында, кеңінен тараған әлеуметтік ахуалдың нашарлауына байланысты Эстаттар Генералдық Кеңесінің шақырылуымен аяқталды, ол маусым айында Ұлттық Ассамблеяға айналды. Ассамблея феодализмді жою, Католик шіркеуін мемлекеттік бақылауға алу және сайлау құқығын кеңейту сияқты бірқатар радикалды шараларды қабылдады.
Absolute monarchy in France slowly emerged in the 16th century and became firmly established during the 17th century. Absolute monarchy is a variation of the governmental form of monarchy in which the monarch holds supreme authority and where that authority is not restricted by any written laws, legislature, or customs. In France, Louis XIV was the most famous exemplar of absolute monarchy, with his court central to French political and cultural life during his reign. It ended in May 1789, when widespread social distress led to the convocation of the Estates General, which was converted into a National Assembly in June. The Assembly passed a series of radical measures, including the abolition of feudalism, state control of the Catholic Church and extending the right to vote.
Кіріспе
XVI ғасырда Реформациядан туындаған діни қақтығыстардың күшті ықпалы болды. Францияның тұрақсыз жағдайы абсолюттік монархия құру мен оны ақтау үшін қажетті жағдайлар жасады. Монархия мен қоғам арасындағы келіспеушіліктер, сондай-ақ 16 ғасырдың екінші жартысында Валуа әулетінің беделінің жоғалтылуы, монархия билігін күшейтуге бағытталған теориялық ізденістерге түрткіс берді.
Қуаттың шектелуі
Абсолюттік монархия тоталитарлық диктатурадан ерекше болды, және корольдің билігінің де шектері болды. "Корольдіктің негізгі заңдары" деп белгілі болған бұл қағидалар уақыт өте дамыды және орта ғасырлардан бастап 1789 жылғы Француз революциясына дейін корольдің абсолютті билігін шектеген жазба емес, дәстүрлі принциптер жиынтығы болды. Олар Құдай, монарх және поддандылардың рөлі туралы әдет-ғұрыптар мен діни сенімдерге негізделген.
Салдарлар
Осы әрекеттердің соңғы нәтижесі Франция билігін корольдің төңірегінде шоғырландырды. Үкімет министрлерін алмастыру, қамалдарды бұзу және Колберттің басқа да қаржылық саясаты француздың мемлекеттік қарызын едәуір азайтты. Алайда, XVIII ғасырда аристократтардың қоныс аударуы және Версальдің ескіруі өркендеп келе жатқан саудагерлер класы мен жедел жаңалықтар таратушылар үшін маңызды орынға айналды. Франциядағы абсолютизмнің ең маңызды салдары, болжам бойынша, гугеноттардың эмиграциясы болды. Саудагерлердің эмиграциясы Франция үшін мидың ағылып кетуіне және салықтық түсімнің төмендеуіне әкеп соқты. Сонымен қатар, Жаңа Францияға кіруге тыйым салынғандықтан, олар басқа елдерге, ең әйгілісі – Он үш колонияға көшіп, баспа, шыны жасау, ағаш өңдеу, керамика, дін бостандығына (кем дегенде протестантизм үшін) деген терең сенім және қару-жарақ ұстау құқығын алып кетті. Басқа бір салдары – Францияның Еуропадағы басым ықпалының азаюы және Ұлыбритания, Испания және Священная Рим империясы сияқты басқа патшалықтардың күшінің артуы, олар өз империяларын нығайтуға тырысты. Бұл Еуропа, Америка және Африкадағы көптеген қанды соғыстарға әкелді, олардың кейбіреулерінде Франция немесе оның одақтастары жеңіске жетті (әсіресе АҚШ-тың тәуелсіздігі үшін), бірақ бұл Жаңа Францияның көп бөлігінің жоғалуына (Солтүстік Америкадағы құрлықтағы аймақтар, соның ішінде Франциядағы монархия аяқталғаннан кейін Бірінші француз империясына сатылғандары және Кариб теңізіндегі кейбір аралдар), француздың алғашқы отаршылдық империясының экономикалық артықшылығының күрт төмендеуіне, корольдіктегі қарыздардың жиналуына (француз аристократиясына қарсы саудагерлердің ықпалының өсуімен) және Еуропадағы экономикалық, дипломатиялық, саяси және мәдени ықпалдың айтарлықтай жоғалуына әкелді. Бұл өсіп келе жатқан британдық отаршылдық империяға (Жаңа Англияны жоғалтқаннан кейін де) және Франциядағы (ішінде испандық Нидерланды), Австрия (ішінде Италия), скандинавиялық елдер (соңырақ АҚШ) одақтастарына берілді. Америка Құрама Штаттарының құрылуы және Франция мен оның барлық көршілері арасындағы қымбат соғыстардың тағы бір салдары бүкіл корольдіктегі көптеген саяси және әлеуметтік проблемаларды тудырды және француз революциясына, содан кейін абсолюттік монархияның құлауына жол ашты. Бұл 1789 және 1791 жылдар аралығында конституциялық монархияның қысқа мерзімді кезеңі (кейбір парламенттік өкілеттіктерді қалпына келтіру) және содан кейін Бірінші француз республикасы (оның кезінде дәстүрлі француз дін қызметкерлері мен аристократиясы жаңа Конституциядан шығарылды), Францияға қарсы барлық еуропалық көршілердің әскери одағын күшейтті. Францияның жоғалған ықпалы келесі ғасырларда, тіпті Бірінші француз империясының пайда болуынан кейін де (ол диктатураны тоқтатты, қатты бөлінген Францияны қайта біріктірді, дін бостандығын қалпына келтірді және тұрақты коммерциялық сектордың қайта пайда болуына мүмкіндік берді, сонымен қатар континенталды Еуропада басқа монархияларға қарсы жаңа соғыстарды бастады) немесе Үшінші республика жаңа француз отаршылдық империясын құрғаннан кейін де толыққанды қалпына келтірілмеді. Бүгінгі Франциядағы Бесінші республика да басқа еуропалық конституциялық монархиялардың кейбір үлгілерін еліктейді, себебі мемлекет басшысының (монарх немесе сайланған президент) тұрақтылығы мен ықпалы аумақтық бірлікті күштердің теңгерімін сақтау арқылы қамтамасыз етеді. Өткен республикалардан айырмашылығы, ол тіпті аристократияның, діндердің немесе әртүрлі мәдениеттердің болуын конституциялық тұрғыдан қабылдайды және қорғайды, тіпті ол өзінің барлық азаматтарына еркін қол жетімді немесе тек шетелдік тұрғындарға ғана тікелей қолданылатын өзінің бірыңғай жүйесін алға тартса да, республиканың құрамдас бөліктері және (абсолютті емес) актерлері ретінде қарастырады.