Роберт Рождественский: Өмір және шығарма жолы

Кіріспе

Роберт Иванович Рождественский (Ро́берт Ива́нович Рожде́ственский; 20 маусым 1932 – 19 тамыз 1994) – советтік ресейлік ақын және ән жазушы, ол 1950-60 жылдардағы Хрущев ерігі кезеңінде социалистік реализмнен жаңылды. Андрей Вознесенский, Евгений Евтушенко және Белла Ахмадулина сияқты ақындармен бірге Кеңес Одағында поэзияның жаңа, сергек және еркін стилін қалыптастырды.

Ерте өмір

Роберт Рождественский Батыс Сібір крайындағы (қазіргі Алтай крайы) Косиха ауылында дүниеге келген. Ол Роберт Эйкхенің құрметіне аталған. Оның әкесі, Станислав Никодимович Петкевич, 1941 жылы әскерге шақырылғанға дейін ОГПУ, НКВД-да қызмет еткен поляк еді. Әскерде жүріп, ол 123-ші атқыштар дивизиясында өз тобын басқаратын лейтенант шеніне жетті.

Ол 1945 жылдың 22 ақпанында Латвиядағы шайқаста қаза тапты. Ол Латвия КСР-інің Темерово ауданындағы Машен ауылының жанында жерленген, кейіннен Тукумс муниципалитетінің Слампе ауылындағы жаппай қабірге қайта жерленді. Рождественскийдің туған ата-анасы ол 5 жасқа толғанда ажырасып кеткен. Анасы Вера Павловна Федорова (1913-2001) ауылдық бастауыш мектеп директоры болды және мамандандырылған институтта медицина оқыды. 1932-1934 жылдары Омбы облысының Шербакульский ауданында тұрды. Оның әкесі П. Д. Федоров осы жердегі зиратқа жерленген. 1934 жылдан кейін Рождественский ата-анасы мен әжесімен Омск қаласында тұрды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін оның ата-анасы майданға шақырылды. Рождественский әжесі Надежда Алексеевна Федорованың қамқорлығында қалды. Рождественскийдің "Мылтығымен кемпингке кететін әкем" ("С винтовкой мой папа уходит в поход") атты алғашқы өлеңі 1941 жылдың 8 шілдесінде "Омск шындығы" ("Омская правда") газетінде жарияланды.

1943 жылы ол әскери музыка мектебінде оқыды. Әжесі 1943 жылдың сәуір айында қайтыс болды. Анасы қысқа мерзімге қайтып оралып, әпкесін тіркеуге келді. Рождественский 1944 жылға дейін анасының әпкесі мен туысымен бірге тұрды. Анасы оны өзімен бірге алып, әскерде тұратын "Полк баласы" болуға тырысты. Мәскеуге жолда келе жатып, ол ойын өзгертті және Даниловский балалар үйіне түсті. 1945 жылы анасы қайтадан үйленді. Жаңа күйеуі Иван Иванович Рождественский (1899-1976) офицер болды. Роберт өзінің атын және әкесінің атын жаңа әкесінің атына өзгертті. Ата-анасы оны сол кезде екеуі де қызмет етіп жүрген Кенигсбергке алып барды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол 1948 жылға дейін Ленинградқа көшті, содан кейін Петрозаводскіге оралды.

Мансап

1950 жылы Рождественскийдің өлеңдерінің алғашқы ересектерге арналған басылымы «Шекарада» журналында жарық көрді. Сол жылы Рождественский Максим Горький атындағы әдебиет институтына түсуге тырысты, бірақ қабылданбады. Келесі жылы Петрозаводск мемлекеттік университетінің тарих және филология факультетінде оқыды. 1951 жылы қайтадан өтініш бергеннен кейін Максим Горький атындағы әдебиет институтына оқуға қабылданды. Институтта оқыған кезінде «Жаз туы» (1955), «Тест» (1956) өлеңдер жинақтарын және «Маған деген махаббат» (1955) өлеңін жариялады. Осы кезеңде Кеңес жазушылар одағының мүшесі болды. 1964 жылға дейінгі кезеңде Рождественский және оның замандастары стадиондарда тікелей эфирде көрермендерге орындаған, сәл антисоветтік сипаттағы туындыларымен танылды. 1955 жылы Алтайда жаттығу кезінде консерватория студенті Александр Флярковскиймен танысып, олар бірлесіп «Your Window» әнін жазды. 1956 жылы сыныптасы Алла Киреевамен танысты, ол болашақта әдеби сыншы, суретші және оның әйелі болды. 1956 жылы институтты бітірген соң Мәскеуге көшіп келді. Сол жерде Евгений Евтушенкомен, кейін Булат Окуджавамен және Андрей Вознесенскиймен танысты. 1957 жылы оның тұңғыш қызы, ресейлік фотограф Екатерина Рождественская дүниеге келді. 1963 жылдың 7 наурызында Хрущев пен интеллигенция өкілдерімен кездесуге қатысып, «Иә, жігіттер» поэмасы үшін сынға ілікті. Хрущев ашуланып: «Жолдас Рождественский, сізге әкелеріңіздің туын көтеріп, олардың ізімен жүру уақыты келді!» деді. Содан кейін жазалау басталды, көптеген адамдар Рождественскийді ұмытуға тырысты. Оның еңбектерін жарияламады, кездесулерге шақырмады. Бірақ кейіннен КПСС Орталық Комитетінің хатшысы Капитоновқа «Таң» өлеңі ұнамай, Роберттің Мәскеуден Қырғызстанға кетуіне себеп болды. Ол онда жергілікті ақындардың өлеңдерін орыс тіліне аударумен айналысты. 1966 жылы Рождественский Струга поэзия кештерінен алғашқы рет «Алтын гүлдесте» сыйлығын алды. 1968 жылы «Ogromnoe nebo» әнін жазды. 1970 жылдары Рождественский Кеңес Одағының Орталық теледидарында көрсетілетін «Документальный экран» телешоуының жүргізушісі болды. Бұл бағдарламада батысты қоса алғанда, түрлі тақырыптарды қамтитын деректі фильмдер көрсетіліп, көбінесе мемлекеттік пропагандамен толықтырылды. Рождественский Канн кинофестивалінде төрешілер алқасының мүшесі ретінде қатысты. Ол алғаш рет 1968 жылы фестивальге қатысып, 1973 жылы қайтадан келді және «La Grande Bouffe» фильмін және оның режиссері Марко Феррериді қолдады. Соңғы сапары 1979 жылы болды, онда ол Франсуаза Саганды Андрей Кончаловскийдің «Сибириада» фильміне жүлде беруге көндірді. 1976 жылдан бастап Кеңес жазушылар одағының хатшысы болды. 1977 жылы Кеңес Одағының Коммунистік партиясына мүше болды. 1980 жылы Мәскеуде өткен Олимпиада ойындарының ашылу салтанатында орыс тіліндегі Олимпиадалық әнұран ойнады. Рождественский оның аудармасын жасады. 1979 жылы «210 қадам» поэмасы үшін КСРО Мемлекеттік сыйлығына ие болды. 1986 жылдан бастап Осип Мандельштамның әдеби мұрасын зерттеу комиссиясының төрағасы болды. Мандельштамды оңалтуға тікелей үлес қосты. Марина Цветаеваның әдеби мұрасын зерттеу комиссиясының төрағасы ретінде Мария Цветаеваның үй-музейін ашуға көмектесті. Владимир Высоцкийдің әдеби мұрасын зерттеу комиссиясының төрағасы ретінде КСРО-да алғаш рет жарияланған Высоцкийдің «Нерв» өлеңдер жинағын құрастырды («Нерв», 1981).

In 1950, the first adult publication of Rozhdestvensky's poems appeared in the magazine At the Frontier(ru). Rozhdestvensky attempted to enter the Maxim Gorky Literature Institute in the same year but wasn't accepted. He spent the following year studying at the historical and philological departments at Petrozavodsk State University. In 1951, after reapplying he was able to attend the Maxim Gorky Literature Institute. During his studies at the institute, he published the collections of poems Flags of Spring (1955) and Test (1956), and published the poem "My Love" (1955). He also became a member of the Union of Soviet Writers during this time. During the following period until 1964 Rozhdestvensky and his contemporaries became known for the transgressive mildly anti Soviet work which they would perform in front of live audiences in stadiums. In 1955, while practicing in Altai, Rozhdestvensky met with a student at the conservatory, Alexander Flyarkovsky, with whom he created his first song "Your Window". In 1956, he met classmate Alla Kireyeva. future literary critic, artist and wife. After graduation in 1956 he moved to Moscow. It was there he would meet Yevgeny Yevtushenko and later Bulat Okudzhava and Andrei Voznesensky. In 1957 he fathered his first daughter Russian Photographer Yekaterina Rozhdestvenskaya(ru). On March 7, 1963, he participated in a meeting with Khrushchev and the intelligentsia, and was vilified for the poem "Yes, Boys." "Khrushchev cried out in a fury:" Comrade Rozhdestvensky, it's time for you to stand under the banners of your fathers! "A punishment followed, many tried to forget about Rozhdestvensky. They didn’t publish him, they didn’t invite him to meetings Then, for some reason, Kapitonov, secretary of the CPSU Central Committee, didn’t like the poem "Morning", as a result Robert was forced to leave Moscow for Kyrgyzstan altogether. He worked there, translating the poems of local poets into Russian "

In 1966, Rozhdestvensky was the first to receive the Golden Wreath from the Struga Poetry Evenings. In 1968, he co wrote a song "Ogromnoe nebo". In the 1970s, Rozhdestvensky was the host of the Documentary Screen(ru)(Ru: Документальный экран) television show which aired on Soviet Central Television. It presented documentary stories discussing various often topics including the west and was often marred by state propaganda

Rozhdestvensky appeared at the Cannes Film Festival as a member of the jury. He first appeared at the festival in 1968, he returned in 1973 and supported La Grande Bouffe and its director Marco Ferreri, his final visit was in 1979 where he persuaded Françoise Sagan to give the prize to Andrei Konchalovsky's Siberiade. Since 1976, he was the Secretary of the Union of Soviet Writers. He became a member of Communist Party of the Soviet Union in 1977. In 1980, the Olympic anthem in Russian was sounded at the opening ceremony of the Olympic Games in Moscow. Rozhdestvensky provided the translation. In 1979, he was awarded the USSR State Prize for the poem "210 Steps". From 1986 Chairman of the Commission on the Literary Heritage of Osip Mandelstam. He took a direct role in the rehabilitation of Mandelstam. As the Chairman of the Commission on Literary Heritage of Marina Tsvetaeva he helped the opening of the Maria Tsvetaeva House Museum(ru). As Chairman of the Commission on Literary Heritage Vladimir Vysotsky, he compiled the first published book of poems "Nerve" by Vysotsky in the USSR " Nerve " (1981).

Ауру және өлім

1990 жылдың басында Рождественскийдің миында ісік анықталды. Ақын бұл қайғылы жағдайға сарказммен жауап берді: "Менің миымда тауық жұмыртқасының көлеміндегі ісік бар, (осындай жұмыртқаларды кімнен тудырып алған екен деп ойлаймын?!)." Францияда сәтті ота жасалғаннан кейін Рождественский аман қалды және өмірінің соңына дейін шығармашылықпен айналысты. 1993 жылдың қазан айында ол "Қырқ екі хатқа" қол қойды. Бірақ Эдуард Шевелев оның қолы (ақын Михаил Дудиннің қолы сияқты) жалған екенін айтады. Рождественский 19 тамыз күні 1994 жылы Переделкинода жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Переделкино зиратында жерленді. Сол жылы Мәскеуде "Роберт Рождественскийдің соңғы өлеңдері" жинағы жарық көрді.