Кіріспе

1952 жылы Велдстоундағы пойыз апаты, Англия

Харроу мен Велдстоун теміржол апаты – 1952 жылғы 8 қазанда сағат 8-де таңертеңгі жұмыс сағатында Велдстоун, Миддлсекс (қазіргі Үлкен Лондон) станциясында үш пойыздың соқтығысуы. Апат салдарынан 112 адам қаза тауып, 340 адам жарақат алды, олардың 88-і ауруханада қалды. Бұл Ұлыбритания тарихындағы бейбіт уақыттағы ең ауыр теміржол апаты және 1915 жылғы Квинтиншилл теміржол апатынан кейін жалпы алғанда екінші ең көп адам қаза тапқан оқиға болып табылады. Перттен келген түнгі экспресс пойзы станцияда тоқтаған жолаушылар пойызының артқы бөлігіне шағылысты. Соқтығысқаннан кейін сынықтар жақын маңайдағы жолдарды жапты және сол сәтте солтүстіс бағытында келе жатқан "қос локомотивті" экспресс пойзына тиді. Көлік министрлігінің апат туралы баяндамасы Перттен келген пойыздың жүргізушісі жергілікті пойызбен соқтығысқанға дейін ескерту сигналы мен екі қауіп сигналын өткенін көрсетті. Бұл оқиғаның себебі анықталған жоқ, өйткені Перттен келген пойыздың жүргізушісі мен көмекшісі апатта қаза тапты. Апат Автоматты ескерту жүйесін енгізуді жеделдетті, ал Британ теміржолдары жүргізушілерге сигналға жақындағанда кабинада дыбыстық және визуалды ескерту беру үшін рельстер арасындағы магниттер арқылы іске қосылатын жүйені орнатуға бес жылдық жоспарға келісті.

Оқиғалар реті

1952 жылғы 8 қазанда сағат 8:17-де жергілікті пойыз Харроу мен Уэльдстоун станциясының 4-ші платформасында тоқтады, тұман болғандықтан шамамен жеті минут кешікті. 800-ге жуық жолаушы тасыған ол, әдеттегіден көп болды, себебі келесі Тринг-Эстон рейсі жойылған еді. Жоспарланғандай, ол Трингтен баяу жолмен келіп, Харроу мен Уэльдстоунға жақындағанда жылдам жолға ауысты, станцияның оңтүстігіндегі баяу жолдарды бос вагондар үшін ашық қалдыру үшін. Сағат 8:19-да күзетші соңғы екі вагондағы есіктерді тексеріп, тежегіш вагонына қайтып келе жатқанда, Перт экспресі жергілікті пойыздың артқы жағына жоғары жылдамдықпен соқтығысты. Ол сақтық сигналын түсті шамда және екі семафор сигналын қызыл түсте өткізіп, баяу жолдардан келіп, жергілікті пойызға бағытталған қиылыс нүктесін бұзып өтті. Соқтығысу салдарынан жергілікті пойыздың барлық вагондары алға жылжып, артқы үш вагоны толыққанды қирады, соңғы екеуінің ағаш қабырғалары сынып, ал келесі вагоның болат қабырғасы үштен бір бөлігіне дейін бүгілді; үш вагон бір вагоннан аспайтын ұзындыққа дейін біріне-бірі кіріп кетті. Перт экспресінің алдыңғы екі вагоны мен үш коч локомотивтің үстіне және артына үйіліп қалды. Бірінші соқтығысудан шашыраған сынықтар жақын маңдағы жылдам жолға тарады. Бірінші соқтығысудан кейін бірнеше секунд өткен соң, Ливерпуль Лайм-стритке бағытталған экспресс осы жолмен станция арқылы қарама-қарсы бағытта шамамен 11:00-де өтті. Бұл пойыздың локомотиві әлі де қозғалып тұрған Перт экспресінің рельстен шыққан локомотивіне соқтығысып, өзі де рельстен шықты. Ливерпуль экспресінің екі локомотиві солға бұрылып, платформаға шығып, оны қиғаш басып өтіп, жақын маңдағы тұрақты ток желісіне құлап түсті, оның бір желісі сынықтардан қысқа тұйықталып, екінші желідегі ток күзетші тарапынан дереу өшіріліп, одан әрі соқтығысулардың алдын алды. Ливерпуль экспресінің алдыңғы жеті вагоны және ас үй вагоны инерциямен алға жылжып, бұрынғы сынықтардың үстінен өтіп, олардың арасында үйіліп қалды. Осы вагондардың бірнешеуі станцияның жол көпірінің астына соқтығысып, болат арқалықты жыртып алды. Соқтығысулар кезінде 16 көлік құралы, оның ішінде 13 вагон, екі жүк вагоны және ас үй вагоны қирады немесе ауыр зақымдалды. Олардың он үшi ұзындығы, ені және биіктігі белгілі бір өлшемде үйіндіге айналды. Перт локомотиві сынық үйіндісінің астында толыққанды көміліп қалды.

Салдары

Бірінші жедел жәрдем сағат 8:22-де келді. Өрт сөндіру, жедел жәрдем және полиция қызметтеріне дәрігерлер мен 8 шақырым қашықтықта орналасқан RAF South Ruislip әуе базасындағы АҚШ Әуе күштерінің медициналық бөлімшесі көмектесті. Бұл топқа "Алты платформаның періштесі" деген атпен танылған афроамерикалық медбике Әби Свитвин де кірді. Құтқару армиясы, әйелдер ерікті қызметі және жергілікті тұрғындардан көмек қабылданды. Бірінші жүктелген жедел жәрдем сағат 8:27-де жолға шықты, ал 12:15-ке қарай жарақат алғандардың көпшілігі ауруханаға жеткізілді. Тірі қалғандарды іздеу келесі күні сағат 1:30-ға дейін жалғасты. Станциядан өтетін барлық алты жол, тіпті зақымдалмаған баяу жолдар да, жабылды. Бұл жарақат алғандарға жүк ауласынан шыққан жедел жәрдем көліктеріне қол жеткізуге мүмкіндік берді. Баяу жолдар келесі күні сағат 5:32-де қайта ашылды. Электр жолдары Ливерпуль локомотивтері мен вагондарын шығару үшін крандармен пайдаланылды және 11 қазанда сағат 4:30-да қайта ашылды. Жылдам жолдар 12 қазанда сағат 20:00-де жылдамдық шектеуімен қайта ашылды және сол күні кешке уақытша жаяу өткел ашылды.

Шығындар

112 адам қаза тапты, оның ішінде Перт экспресінің машинисі мен вагондарды қызметкері және Ливерпуль экспресінің локомотивін жүргізушісі (вагондарды қызметкері соқтығысу салдарынан кабинадан лақтырылып, ауыр жарақат алмады). Қаза тапқандардың 102-сі оқиға орнында, ал қалған 10-ы ауруханада алған жарақаттарынан көз жұмды. 109 жолаушының қаза болуының кем дегенде 64-і жергілікті пойызға, 23-і Перт пойызына және 7-сі Ливерпуль пойызына тиесілі болды, ал қалған 14 адамның қайдан екені белгісіз; олардың кейбіреулері платформада тұрып, Ливерпуль пойызының рельстен шыққан локомотивтерінің соқтығысуынан зардап шеккен болуы мүмкін. Барлығы 340 адам жарақат алды: 183 адамға стансада шок пен жеңіл жарақаттарына ем жасалды, ал 157 адам ауруханаға жеткізілді, олардың 88-і ауруханаға жатқызылды.

Мұра

Авария Британдық темір жолдарының автоматты ескерту жүйесін (AWS) енгізуді үдетті, бұл жүйеге кейбір сала мамандары күмәнмен қарады. Олар көбірек рельс тізбектері мен түсті шамдарды орнату арқылы көбірек өмір сақталатынын болжады және шығындарды басымдыққа бөлуді ұсынды. 1977 жылға қарай Британдық теміржолының үштен бір бөлігі AWS жүйесімен жабдықталды. Апаттан кейін сарапшылар жолдың жергілікті орналасуын сынады: Тринг пойзы жылдам бағыттағы платформада тоқтауға тиіс болды, ал нүктелер мен сигналдық пост арасындағы механизмдердің ұзындығын қысқарту үшін баяу және жылдам бағыттардың қосылысы стансадан тыс жерде орналасқан еді. Бұл қосылыс 1962 жылы өзгертілді. Апаттың 50 жылдығына орай 2002 жылы ескерткіш тақта ашылды. Велдстоун тарихынан көріністер бейнеленген қабырғалық суретті жергілікті мектеп оқушылары салған, ол құрбандардың естелігіне арналды. Голландтық The Nits поп-тобы "Harrow Accident" атты ән жазды.

Локомотивтер

Ливерпуль пойызын сүйрейтін жетекші локомотив No. 45637 Юбилейлік класы 4-6-0 «Желсіз аралдар» болды. Бұл локомотив апатта ауыр зақымдар алды, соқтығысудың негізгі күшін қабылдады, ал оның қалдықтары жойылды. Ливерпуль пойызының екінші локомотиві No. 46202 Princess Royal класы 4-6-2 «Принцесса Анна» болды, ол тәжірибелік бу турбиналық Turbomotive-ден дәстүрлі формада қайта жасалған және «Принцесса Анна» ретінде бірнеше ай ғана жұмыс істеді. Апатта ол ауыр зақымдар алды, алдыңғы күтімдік шассисы жыртылып, негізгі рамасы бүкілді, экономикалық тұрғыдан жөндеуге келмейтін деп танылғаннан кейін жойылды. Бұл локомотивтің жоғалуы BR Стандарттық 8P Pacific класын енгізуге әкелді, ол тәжірибелік үш цилиндрлі 4-6-2 No. 71000 Глостер герцогы, бүгінде сақталған. Перт пойызы No. 46242 Коронация класы 4-6-2 «Глазго қаласы» локомотивімен сүйретілді. Бұл локомотив ауыр зақымдар алды, бірақ қайта құралып, 1963 жылға дейін қызмет етті. Тринг пойызы LMS Fowler 2-6-4T No. 42389 локомотивімен сүйретілді, ол бункері алға қарап жүрді. Бұл локомотив зақымдалмады және 1963 жылға дейін қызмет етті. «Желсіз аралдар» және «Принцесса Анна» есімдік тақталары Донкастер грамматикалық мектебінің теміржол қоғамына тиесілі болды және мектепте сақталады.