Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мұздық жер бедері
Glacial landform
Тас мұздықтары – аралық мұзда қатып қалған бұрышты тау жыныстарының сынықтарынан, бұрынғы "шынайы" мұздықтардың үстіне құлаған тас құмсағынан немесе олардың аралық нәрседен тұратын ерекше геоморфологиялық жер бедерлері. Тас мұздықтары көбінесе жоғары ендіктерде және/немесе биік тауларда кездеседі, және тас құмсағының конустарынан, мұздықтардан немесе мұздықтардың соңғы мореналарынан сыртқа қарай және төмен қарай созылуы мүмкін. Тас мұздықтарының екі түрі бар: перигляциалдық мұздықтар (немесе тас құмсағынан пайда болған мұздықтар) және мұздық тас мұздықтары, мысалы, Юта штатындағы Тимпаногос мұздығы, олар көбінесе бұрын мұздықтар болған жерлерде кездеседі. Марс орбиталық ғарыш кемесі Марстағы тас мұздықтарының болу мүмкіндігін көрсететін белгілерді анықтады. Тас мұздық, әсіресе оның пайда болуы белгісіз болса, жекеленген сынықтар жиынтығы ретінде қарастырылуы мүмкін.
Rock glaciers are distinctive geomorphological landforms, consisting either of angular rock debris frozen in interstitial ice, former "true" glaciers overlain by a layer of talus, or something in between. Rock glaciers are normally found at high latitudes and/or elevations, and may extend outward and downslope from talus cones, glaciers or terminal moraines of glaciers. There are two types of rock glaciers: periglacial glaciers (or talus derived glaciers), and glacial rock glaciers, such as the Timpanogos Glacier in Utah, which are often found where glaciers once existed. Possible Martian rock glacier features have been identified by the Mars Orbiter spacecraft. A rock glacier, especially if its origin is unclear, can be considered as a discrete debris accumulation.
Құрылу
Тас мұздықтарын құру үшін қажетті екі негізгі фактор – мұздың төмен жылдамдығы және мәңгілік тоң. Көптеген мұздық тас мұздықтары мұздықтардың ыдырауынан және олардың үстіне құм-қиыршық тас жиналуынан пайда болады. Мұздық тас мұздықтары көбінесе цирк алаптарында кездеседі, онда тік беткейлерден тас-қиыршық құлап, мұздық бетіне жиналады. Мұздықтар қысқарғанда, олардың құрамы өзгереді, олардың үстіне көбірек тас-қиыршық жиналады. Соңында, мұздық мұздың орнына мұзқабатты тастар пайда болады. Мұзқабатты тас мұздықтарын қоспағанда, тас мұздықтары – перигляциалдық процесс. Бұл олардың суық климатпен байланысты, мұздық емес жер бедері екенін білдіреді, әсіресе тоңған топырақтың әртүрлі аспектілерімен. Перигляциалды тас мұздықтарының пайда болуы үшін мұздық мұздың орнына мәңгілік тоң қажет. Олар тау беткейіндегі үнемі қатып-еріген процестерден пайда болады. Перигляциалды тас мұздықтары күзгі шырша немесе қар көшкінімен келген тас-қиыршықтардың кезектесіп жиналуынан қалыптасуы мүмкін. Сондай-ақ, тас мұздықтары мұздықтардың қалдықтарынан, құм-қиыршыққа толы бөліктерінен де пайда болуы мүмкін. Климаттың өзгеруіне байланысты, жақын жердегі тас мұздықтары қысқа мерзімде синхронды қозғалыс үлгісін көрсетеді; бірақ, ұзақ мерзімді перспективада тас мұздықтарының жылдамдығы мен климаттың өзгеруі арасындағы байланыс топографиялық факторлардың және мұздық денесіндегі мұз немесе құм-қиыршық мөлшерінің жетіспеуінің салдарынан айқын болмауы мүмкін.
The two known factors that must be present in order to create rock glaciers are low ice velocity and permafrost. Most glacial rock glaciers are created by the recession of debris covered glaciers. Glacial rock glaciers are often found in cirque basins where rocky debris falls off the steep sides and accumulates on ice glaciers. As the glaciers shrink, their composition changes as they become increasingly covered with debris. Eventually, the glacial ice is replaced by ice cored rocks. With the exception of ice cored rock glaciers, rock glaciers are a periglacial process. This means that they are a nonglacial landform associated with cold climates, particularly with various aspects of frozen ground. Periglacial rock glaciers require permafrost instead of glacial ice in order to form. Instead, they are caused by continuous freezing occurring within a talus lobe. Periglacial rock glaciers can form from the alternation of rock debris incoming with autumn firn or avalanche snow. Likewise, rock glaciers can originate from debris rich remnants of glaciers. Subject to climate variation, rock glaciers in proximity tend to have a highly synchronous movement pattern over a short time scale; over long term, however, the relationship between rock glacier velocity and climate difference may not be as pronounced, due to the influences of topographic factors and lack of ice or debris budget within the glacier body.