Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Негізінен жазық және ағашсыз жер аумағы. Географияда жазық, көбінесе жазық жер деп аталады, ол әдетте биіктігі көтерілмейтін және негізінен ағашсыз кеңістік. Жазықтар аңғарлардың бойында немесе таулардың етегінде, жағалау жазықтары ретінде, сондай-ақ платолар мен жоталар ретінде кездеседі. Жазықтар – Жер бетіндегі негізгі жер бедерлерінің бірі болып табылады, ол барлық құрлықтарда кездеседі және әлемдік құрлықтың үштен бірін жуық алады. Көптеген аймақтарда жазықтар егін шаруашылығы үшін маңызды. Оларда жазықтардың және биомдардың әртүрлі түрлері бар.
Expanse of land that is mostly flat and treeless
In geography, a plain, commonly known as flatland, is a flat expanse of land that generally does not change much in elevation, and is primarily treeless. Plains occur as lowlands along valleys or at the base of mountains, as coastal plains, and as plateaus or uplands. Plains are one of the major landforms on earth, being present on all continents and covering more than one third of the world's land area. Plains in many areas are important for agriculture. There are various types of plains and biomes on them.
Сипаттама
Жазық – жердің кең, жазық аумағы, көбінесе шөптесін өсімдіктермен жабылған, биіктігі айтарлықтай өзгермейді және ағаштар аз немесе жоқ. Жазықтар аңғарлар мен таулардың етектерінде, жағалау жазықтары ретінде, сондай-ақ платолар мен үстірттерде кездеседі. Жазықтар – Жер бетіндегі маңызды жер формаларының бірі, олар барлық құрлықтарда таралған және әлемдік құрлықтың үштен бір бөлігінен астам аумақты құрайды. Аңғарда жазық екі жағынан шектеледі, ал кейде жазықтың шетін толық немесе ішінара төбелер, таулар немесе жартастар құрайды. Бір геологиялық аймақта бірнеше жазық болса, олар өткел (кейде "аралық" деп те аталады) арқылы байланысуы мүмкін. Жағалау жазықтары көбінесе теңіз деңгейінен басталып, таулар немесе платолар сияқты биік тік беткейлерге дейін көтеріледі. Жазықтар лава ағынынан, судың, мұздың немесе желдің әсерінен шөгінділердің жиналуынан, немесе төбелер мен таулардың эрозиясы нәтижесінде пайда болуы мүмкін. Жазықтардағы биомдарға шөптесін далалар (жайлы немесе субтропикалық), дала (жартылай шөлді), саванна (тропикалық) және тундра (полярлық) жатады. Кейбір жағдайларда шөлдер мен ылғалды тропикалық ормандар да жазықтарға жатуы мүмкін. Көптеген аймақтарда жазықтар ауыл шаруашылығы үшін маңызды, себебі шөгінділерден пайда болған топырақтары терең және құнарлы болуы мүмкін, ал жазық жер егін өндірісін механикаландыруға мүмкіндік береді; сондай-ақ, жазықтар мал өсіруге қолайлы жайылымдық жерлерді қамтамасыз етеді.
A plain or flatland is a flat expanse of land with a layer of grass that generally does not change much in elevation, and is primarily treeless. Plains occur as lowlands along valleys or at the base of mountains, as coastal plains, and as plateaus or uplands. Plains are one of the major landforms on earth, where they are present on all continents, and cover more than one third of the world's land area. In a valley, a plain is enclosed on two sides, but in other cases a plain may be delineated by a complete or partial ring of hills, by mountains, or by cliffs. Where a geological region contains more than one plain, they may be connected by a pass (sometimes termed a gap). Coastal plains mostly rise from sea level until they run into elevated features such as mountains or plateaus. Plains can be formed from flowing lava; from deposition of sediment by water, ice, or wind; or formed by erosion by the agents from hills or mountains. Biomes on plains include grassland (temperate or subtropical), steppe (semi arid), savannah (tropical) or tundra (polar). In a few instances, deserts and rainforests may also be considered plains. Plains in many areas are important for agriculture because where the soils were deposited as sediments they may be deep and fertile, and the flatness facilitates mechanization of crop production; or because they support grasslands which provide good grazing for livestock.
Эрозиялық жазықтар
Эрозиялық жазықтар су, өзендер, жел және мұздықтар сияқты әр түрлі денудация факторларының әсерінен тегістелген, олардың нәтижесінде беткі қабат тозып, жазыққа айналады. Осы денудация факторларының әрекетінен пайда болған жазықтар пенеплэйн (демек, жазық) деп аталады, ал желдің әсерінен пайда болған жазықтар педиплэйн деп аталады.
Erosional plains have been leveled by various agents of denudation such as running water, rivers, wind and glacier which wear out the rugged surface and smoothens them. Plain resulting from the action of these agents of denudation are called peneplains (almost plain) while plains formed from wind action are called pediplains.
Құрылымдық жазықтар
Құрылымдық жазықтар – Жер бетінің салыстырмалы түрде бұзылмаған, көлденең жазықтықтары. Олар – әлемдегі ең кең жайылған табиғи төмендіктерді құрайтын, құрылымдық тұрғыдан төмен жатқан аймақтар.
Structural plains are relatively undisturbed horizontal surfaces of the Earth. They are structurally depressed areas of the world that make up some of the most extensive natural lowlands on the Earth's surface.