Тақырыптар

Өзен және мұздық геоморфологиясы

Fluvial and Glacial Geomorphology · 74 мақала

  1. Құм төбелер және құм далалары

    Құм төбелері: жел немесе су әрекетінен пайдалатын құмдық пішіндер. Түрлері, құрылысы, кеңістікте таралуы туралы біліңіз. География, геология.

    #1788 · 15 мин оқу

  2. Топырақ пен тау жыныстарын эрозиялау процесі

    Топырақ пен тау жыныстарын су, жел және мұздың әсерінен бұзу процесі – эрозия. Физикалық және химиялық эрозия түрлері, себептері мен салдары туралы біліңіз.

    #2244 · 16 мин оқу

  3. Жазықтар мен далалар географиясы

    Жазықтар – тегіс, ағашсыз кең далалар. Географиядағы маңызды жер бедері, әлемдік құрлықтың 1/3-ін құрайды. Ауыл шаруашылығына өте қолайлы.

    #5520 · 2 мин оқу

  4. Өзен арналарындағы ағыс пен көпіршіктер

    Өзеннің жылдам ағысы мен көпіршікті суы – рапидтер. Рапидтердің пайда болу себептері, сипаттамалары, және өзендегі орны туралы біліңіз.

    #6259 · 1 мин оқу

  5. Жер бедерінің ойыс түрі: Аңғарлар

    Жартастар арасындағы төмен жатқан аймақ – арқа, өзендер ағатын кеңістік. Мұндай арқалар су және мұздың әсерінен пайда болады. Географиялық термин.

    #7821 · 7 мин оқу

  6. Жер көшкіні: геологиялық құбылыс және қауіптер

    Жер көшкіні – табиғи апат, топырақ пен тау жыныстарының жылжуы. Себептері, түрлері, адам әрекетінің әсері туралы біліңіз. Қауіпсіздік шаралары!

    #8717 · 9 мин оқу

  7. Мұздық әрекетінен пайда болған сопақ төбелер

    Мұздық әрекетінен пайда болған дөңгелек төбелер – друмлиндер. Пішіні, өлшемдері, пайда болуы туралы мағлұматтар. География, геология терминдері.

    #10395 · 4 мин оқу

  8. Мұздық шөгінділері және геологиялық құрылымдар

    Мұздықтар қалдырған шөкінділер: морена – мұздық аймақтарындағы таусылған және қазіргі кездегі геологиялық құбылыс. Түрлері, пайда болуы туралы біліңіз.

    #10396 · 4 мин оқу

  9. Мұздық шөгіндісінің құрамы мен сипаттамасы

    Мұздық шөгінділері: тіл – мұздықтармен тасымалданған, сұрыпталмаған шөгінді. Жаратылуы, түрлері (біріншілік, екіншілік) және мұздық қозғалысы туралы ақпарат.

    #10472 · 3 мин оқу

  10. Шөгінділер және олардың жіктелуі

    Шөгінділер – жел, су, мұз әрекетімен тозған тау жыныстарының қалдықтары. Көлемі, түзілу жолдары, тасымалдануы және шөгінді тау жыныстарына айналуы туралы ақпарат.

    #14142 · 7 мин оқу

  11. Өзен жағалауындағы су тасқан жерлер

    Су тасқынына ұшырайтын өзен жағалауындағы жерлер – суайдындар. Олардың топырағы құнарлы, шаруашылыққа қолайлы. Өзен ағысының артуымен су басқан аймақтар туралы біліңіз.

    #16183 · 9 мин оқу

  12. Мұздықтар қалдырған құм-қиыршық таулары

    Мұздықтар қалдырған құм мен қиыршық тасты ұзын қырлы төбелер – эскерлер. Еуропа мен Солтүстік Америкада кездеседі, географиялық құрылымдар зерттеуге лайық.

    #16259 · 4 мин оқу

  13. Төңкерілген өзендер мен шатқалды меандрлар

    Өзендердің шағын аңғарларда ағып өтуі, иректердің пайда болу себептері мен ерекшеліктері. Өзен ағысының географиясы, меандрлар және олардың қалыптасуы.

    #16435 · 4 мин оқу

  14. Жағалау эрозиясы және оның себептері

    Жағалау эрозиясы: толқындар, ағыстар, желдің әсерінен жағалаудың тозуы, құм мен тау жыныстарының жылжуы. Себептері мен салдары туралы біліңіз.

    #47042 · 9 мин оқу

  15. Торапты өзендер желісі

    Өрісті өзендер: арналар желісі, құмды аралдар, су тасқынына бейімділік. Седименттік жүктеме, көлбеулік, және су ағыны өзгерістері туралы біліңіз.

    #50317 · 4 мин оқу

  16. Торнадолы және көпіршікті сулар

    Ағын судың пайда болу себептері: көлбеулік, тарылу, кедергілер, ағыс жылдамдығы. Қайықпен жүзуге қолайлы, көбікті, ақ түсті су туралы ақпарат.

    #52358 · 11 мин оқу

  17. Ұзаққа созылған эрозиямен қалыптасқан жазық төбелер

    Жазық жер бедері: Пенеплен – ұзаққа созылған эрозия нәтижесінде пайдалатын төмендік. Геология, геморфология, эрозия, тектоникалық тұрақтылық.

    #55639 · 1 мин оқу

  18. Желдің әсерінен пайдалатын қарлы тізбектер

    Желдің әсерінен қар бетінде пайда болатын өрнектер – саструги. Бұл құбылыс поляр аймақтарда және желді тауларда кездеседі. Қардың эрозиясы, пішіндері.

    #70058 · 2 мин оқу

  19. Өзендер мен ағындардағы шөгінді процестері

    Өзендер мен ағындардағы шөгінді процестері: тасымалдау, құрылымдардың қалыптасуы, су тасқыны мен мұздық әсерлері. Геологиялық ақпарат!

    #72536 · 3 мин оқу

  20. Өзен-сала төсегінің сипаттамасы

    Өзен, ағын төрінің географиясы: арна, түбі, өсімдіктер, су ағыны, және құрғаған кездегі сақталуы. Су қоймалары туралы маңызды ақпарат!

    #74708 · 2 мин оқу

  21. Мұздық суларынан пайда болған дөңгелек дельтасы

    Мұздық суларынан пайда болған қаме дельтасы – мұздықтардың еруінен түзілген үшбұрышты пішіндес жер бедері. Шөгінділер, қаме және мұздық тілінен тұрады.

    #78187 · 1 мин оқу

  22. Кеуекті өзен аңғары немесе құрғақ арна

    Уади – құрғақ арнасы жаңбырдан ғана су толатын өзен аңғары. Араб топонимдерінде жиі кездеседі, испан тілінде "арройо" деп аталады. Географиялық термин.

    #90547 · 3 мин оқу

  23. Шөгінді процесі және геологиялық құрылымға материалдың қосылуы

    Шөгінділердің қалыптасуы: су, жел, мұз әрекетімен топырақ, тау жыныстары жиналуы. Геологиялық процесс, қабаттар түзілуі, химиялық өзгерістер.

    #92660 · 3 мин оқу

  24. Жырықтардың пайда болуы және дамуы

    Жарықтар – су және массалық қозғалыс әсерінен топыраққа пайда болатын үлкен ойыстар. Құрылымы, пайда болу себептері, алдын алу шаралары туралы біліңіз.

    #98777 · 8 мин оқу

  25. Мұздықтан пайда болған шоқылар және қазандық топографиясы

    Кейм – мұздық шегінуінен пайдалатын құм, қиыршық тас, және мұздық шөгіндісінен құралған төбешік. Геологиялық термин, мұздық жер бедері.

    #126851 · 2 мин оқу

  26. Желдің әрекетінен туындайтын геологиялық процестер

    Желдің геологиялық әсері: эолдық процестер, тозаң көтерілу, шөлдегі эрозия, материалдардың тасымалдануы мен шөгуі. Құрғақ аймақтарда маңызды.

    #128594 · 10 мин оқу

  27. Мұздықтардың арасындағы тау тізбегі

    Тау аралығы – екі аңғарды бөлетін тар тау тізбегі. Мұздық әрекетінен пайда болады, географиялық термин. Альпіде Grat деп те аталады.

    #129914 · 1 мин оқу

  28. Төбелік мұздық шыңы (Töbelik mұzdık shıńı)

    Тік бұрышты тау шаңырағы – мұздықтардың әсерінен пайдалатын, үшбұрышты, тік ұштарлы тау. Нунатактардың мысалы, цирк эрозиясының нәтижесі.

    #130058 · 1 мин оқу

  29. Жартастың құлауынан пайда болған қиыршық тас жиынтығы

    Жартастың түбінде жиналған сынық тастар – скри және талус. Олардың пайда болу себептері, қалыптасу ерекшеліктері мен географиялық терминологиясы туралы біліңіз.

    #136843 · 5 мин оқу

  30. Жұқа таулы жер бедерінің сипаттамасы

    Жырық – географиядағы ұзын, тар, биік жер бедері. Беткейлері тіктеу, жотасы тар болады. Көлденеңі метрден жүз метрге дейін өзгереді.

    #137114 · 2 мин оқу

  31. Су арнасының көлбеулігі және еңісі

    Өзен бағытының көлбеулігі: анықтамасы, есептелуі (м/км, %). Көлбеулік өзеннің жер бедерін қалыптастырудағы рөлі, әртүрлі участалардағы өзгерістері.

    #150715 · 2 мин оқу

  32. Турбидтік тоғындардың геологиялық шөгінділері

    Турбидиттер – теңіз түбіне шөгінді әкелетін ағынның геологиялық қалдығы. Бума циклдары, шөгінді құрылымдары, литологиясы туралы біліңіз.

    #158817 · 4 мин оқу

  33. Мұздық суларынан пайда болған жазықтар

    Мұздық суларынан пайда болған жазықтар: sandur, sandr, sandar сияқты географиялық құрылымдар, мұздық шөгінділерінен қалыптасады. Исландия, Свальбард аймақтарында кездеседі.

    #160899 · 3 мин оқу

  34. Жер бетінің тозу процестері

    Жер бетін тозу процесі: делювиация, эрозия, тау жыныстарының ыдырауы, климат, геологиялық факторлар. Жер бедерін қалыптастыру және өзгерту туралы біліңіз.

    #163275 · 6 мин оқу

  35. Қиыршықтардың және топырақтың беткейден сырға қарай жылғалысы

    Көкденең беткейлерде тау жыныстары мен топырақтың гравитация күшімен жылғалысы. Көшкін, құлау, ағын түрлері мен себептері туралы ақпарат.

    #166001 · 4 мин оқу

  36. Құлаған қалдықтар мен қираулар

    Құлаған ғимараттардың қирандылары, табиғи апаттардың салдары, мүжілген заттар – бұл қиқым. Мағынасы, қолданылуы, геологиядағы ролі туралы біліңіз.

    #174612 · 4 мин оқу

  37. Мұз бен топырақ қабаттарының конусты пішінді мұздық құрылысы

    Мұздық шөгіндісі: Лас конустар мұз немесе қардан тұрады, бірақ олардың үстін топырақ жабады. Топырақ қалыңдығы мұздың еруын баяулатуы мүмкін.

    #186251 · 1 мин оқу

  38. Төбешіктер және олардың пайда болуы

    Геологиялық нұқсан: Кішкентай төбелердің пайда болуы, сипаттамасы, кеңістіктік орналасуы. Көшкін және жанартау аймақтарында қалыптасады.

    #213369 · 2 мин оқу

  39. Мұздықтардың әсерінен пайда болған жер бедері

    Мұздықтардың әсерінен пайда болған жер бедері туралы мақала. Кватернар мұз басу кезеңінде қалыптасқан, мұздық шөгінділері мен формалары сипатталады.

    #222847 · 1 мин оқу

  40. Теңіз асты каньондары: құрылысы мен қалыптасуы

    Теңіз каньондары: теңіз түбіндегі тік беткейлі аңғарлар, су ағындары мен шөгінділердің тасымалдану жолдары. Геологиялық құрылымдар мен процестер туралы біліңіз.

    #248824 · 4 мин оқу

  41. Тұнбалы ағын: су астындағы шөгінділі ағын құбылысы

    Турбидтік ағын – тез қозғалатын, шөгінділі су ағыны. Зерттеулер көрсеткендей, қаныққан шөгінділер негізгі рөл атқарады. Теңіз түбіндегі құбылыс.

    #248989 · 7 мин оқу

  42. Құлауға бейім, тез ерігіш мұздық-теңіз саз топырақтары

    Жылдам балшық – жылжымалы және суға ұқсас қасиеттері бар, көшкінге бейім глиомарин саз. Көшкінге себептері, қауіптері мен географиясы туралы біліңіз.

    #249683 · 5 мин оқу

  43. Өзен аңғарларының террасалары

    Өзендік террасалар: өзен аңғарлары мен жайылмаларының қасындағы сопақ жазықтар. Бұрынғы жайылмалардың қалдықтары, өзен арнасының төмендеуінен пайда болған. Геология, география.

    #262104 · 3 мин оқу

  44. Нормандияның жартасты жазықтарындағы телімдер

    Нормандиядағы «valleuse» - теңізге қатынас беретін шағын ойыс. Тік борты жоқ, 3 түрі бар: тірі, өлі және биік жатқан valleuse. Геологиялық ерекшелік.

    #283249 · 1 мин оқу

  45. Өзен жаңсаруы және жер бедерін тозу процесі

    Өзен жаңсаруы: Геоморфологияда өзен төмендеген базалық деңгейге жауап ретінде ландшафты эрозиялайды. Теңіз деңгейінің төмендеуі немесе жердің көтерілуі себеп болуы мүмкін.

    #298909 · 2 мин оқу

  46. Мұздық шегіндегі морена түрлері

    Мұздық шегінде пайда болатын терминалды морена – мұздың ең шеткі нүктесін көрсететін шөгінділер жиынтығы. Эрозия, шөгінділер, мұздықтар туралы біліңіз.

    #303121 · 3 мин оқу

  47. Топырақ ағындары: пайда болу себептері мен сипаттамасы

    Толқынды сумен қабаттасқан топырақ, саз және қиыршық тас араласынан құралған жылдам ағын – лайлы ағын туралы біліңіз. Геологиялық құбылыс, жылдамдық, құрамы.

    #310394 · 4 мин оқу

  48. Өзендердің бағытын өзгерту құбылысы

    Өзен басып алу құбылысы: өзендердің арнасы ауысып, көршілес өзенге қосылуы. Тектоникалық қозғалыстар, эрозия, мұздықтар себебінен болады. Жер бедері өзгерісі.

    #317633 · 2 мин оқу

  49. Мұздық тектес шөгінділер

    Мұздықтардан пайда болған шөгінділер: геологиялық дрейф, түрлері (тилл, флювиогляциалды шөгінділер), қалыптасуы және маңызы. Геология терминдері.

    #322793 · 1 мин оқу

  50. Тас мұздықтары және олардың пайда болуы

    Тас мұздықтары – бұл мұз арасындағы тас бөлшектерінен құралған ерекше жер бедері. Олар биік кеңдіктерде кездеседі, сондай-ақ Марста да анықталған.

    #339179 · 2 мин оқу

  51. Мұздықтардың әсерінен пайда болған тас формасы

    Мұздықтардың әсерінен пайда болатын тау жыныстары – рош мутонне. Абразия мен үгілу нәтижесінде асимметриялық пішіндес, геологиялық құрылымдар туралы ақпарат.

    #351678 · 2 мин оқу

  52. Мұздықтардың құрдымдары немесе алып қазантар

    Үлкен қазан – мұздық астындағы еріген су ағынымен немесе сулы қиыршық тас ағынымен пайда болатын үңгір. Қалыптасуы, геологиялық құрылымы туралы біліңіз.

    #363289 · 1 мин оқу

  53. Өзен арналарындағы иректер және олардың пайда болуы

    Өзен арналарындағы иректер – меандралар. Бұл су ағынының эрозиялық және шөгінді процестерінен пайда болады. Сinuousity көрсеткіші арнаның иілгіштігін анықтайды.

    #378369 · 13 мин оқу

  54. Жағалау пішіндері: террасалар түрлері

    Жер бедерінің сатылы түрі – терраса. Террасаның құрамы: тегіс беткей (төсем) және тік көтерілген беткей (жар). Геологиялық құрылымдар туралы біліңіз.

    #392905 · 3 мин оқу

  55. Түзілімдердегі Бума тізбегінің құрылымы

    Боума тізбегі: тұнба шөгінділеріндегі құрылымдар. Тұнба тоқтармен қалыптасқан 5 қабаттан (A-E) тұрады, олардың әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар. Геология.

    #415786 · 4 мин оқу

  56. Өзен профиліндегі градиент өзгеру нүктесі

    Өзен арнасындағы күрт беткей өзгерісі – никпойнт. Геоморфологиядағы маңызды түсінік, эрозия процестері мен өзеннің дамуымен байланысты.

    #416417 · 4 мин оқу

  57. Шөгінділердің жиналу заңы және Экснер теңдеуі

    Өзен арналарындағы шөгінділердің жиналуын зерттейтін Экснер теңдеуі туралы мақала. Шөгінді көлемі мен арна төсемінің өзгеруі арасындағы байланыс түсіндіріледі.

    #416678 · 1 мин оқу

  58. Сағаланың астындағы ойыс көлдер

    Сағала тобесіндегі шомылу көлдері: пайда болу себептері, қалыптасу факторлары, тереңдігі. Судың эрозиялық күшімен жасалған табиғи ойыстар туралы біліңіз.

    #418189 · 1 мин оқу

  59. Құлаған тас және топырақ ағыны: Sturzstrom құбылысы

    Жер көшкінінің бір түрі – Sturzstrom (тас құлағы). Ол үлкен көлемдегі тау жыныстары мен топырақтан тұрады, қашықтыққа жылдам қозғалады. Себептері: жаңбыр, сілкініс, жанартау.

    #420177 · 1 мин оқу

  60. Сұйықтармен бөлшектердің тасымалы және домалап жүру құбылысы

    Жертанудағы сальтация – су, жел сияқты сұйықтармен бөлшектердің тасымалдануы. Өте маңызды процесс, өзендерде, шөлдерде, далаларда кездеседі.

    #425497 · 2 мин оқу

  61. Өзен арналарының түрлері мен ағыс еңісіне қарай жіктелуі

    Өзендер мен арналардың түрлері: лимонологиядағы су ағынының мөлшері (2% төмен немесе жоғары) арна типін анықтайды. Браидталған, жалпы арналы және т.б.

    #425598 · 2 мин оқу

  62. Мұздық суларымен шөгінділердің жиналуы және құйылма жайылмалардың қалыптасуы

    Мұздықтардың еруінен пайда болатын шөгінділер: шығару шағылы (outwash fan) – мұздық сулары арқылы тасымалданған, дөңгелек пішінді шөгінді жиынтығы. География, геология.

    #431288 · 1 мин оқу

  63. Су арналарының пайда болуы және топырақ эрозиясы

    Жер бетіндегі су ағынымен пайда болатын шағын арналар – рильдер. Топырақ эрозиясы, су тасқыны, ландшафт дизайнында қолданылады. Геоморфология термині.

    #439164 · 3 мин оқу

  64. Су астындағы мұздың түбіне бекітілуі

    Мұздың түбіне бекінуі: Су астындағы мұз қабаттары өзендерде, теңіздерде қалыптасады. Судың қысуынан және суықтан пайда болады, қауіпті құбылыс.

    #439913 · 1 мин оқу

  65. Аңғарлар мен салалы өзендер жүйесі

    Өзен салалары: Ірі өзенге қосылатын салалы алқаптар, су жүйесінің реті, қосылған жерлер туралы географиялық мағлұмат. Өзендердің жіктелуі.

    #440853 · 1 мин оқу

  66. Таулы аймақтардағы құрғақ ағын құбылысы

    Таулардағы құрғақ ағын құбылысы: сулы топырақ, тас бөлшектерінің жылдам қозғалысы, қауіптері мен геологиялық ерекшеліктері. Қазақстанда да кездеседі.

    #441489 · 7 мин оқу

  67. Құрлықтан келген шөгінділер және теңіздерге әсері

    Теңіз шөгінділері: құрлықтан келген тау жыныстарының эрозиясы, мұндай шөгінділердің пайда болуы, құрамы және теңіз суының тұздылығына әсері туралы ақпарат.

    #453733 · 1 мин оқу

  68. Downcutting

    #465906 · 1 мин оқу

  69. Headward erosion

    #474466 · 2 мин оқу

  70. Aufeis

    #483948 · 2 мин оқу

  71. Overbank

    #484095 · 1 мин оқу

  72. Ice dune

    #491624 · 1 мин оқу

  73. Siltation

    #497456 · 3 мин оқу

  74. River bifurcation

    #506024 · 7 мин оқу