Кіріспе

Зануа – Израильдің орталық бөлігіндегі мошав. Бейт-Шемешке жақын орналасқан, Матех-Иегуда аймақтық кеңесінің құзырына бағынады. 2023 жылы оның халқы құрады.

Қазіргі тарих

Ауыл 1950 жылы Йеменнен келген көшпенділермен құрылған. Бастапқыда жақын орналасқан, халық қоныстанбай қалған Палестина ауылы Дейр Абанның құрметіне Дейрабан Гимель деп аталған. Келесі жылдары алғашқы қоныстандырушылар кетіп, олардың орнына Мароккодан келген көшпенділер қоныстанды.

Білім

Бейт-Шемеш иешивасы Заноада орналасқан. Оқушылардың көп бөлігі Рамат-Бейт-Шемеш-Алефтен. Талмудты оқудан басқа, оқу жоспарына ағылшын тілі және математика кіреді. Израильдегі көптеген басқа оқу орындарынан өзгеше, студенттер Багрут емтихандарына дайындалады. 2004 жылдан 2015 жылға дейін, жабылуға дейін, Заноа халықаралық ағылшын тілді студенттерге арналған бос жыл бағдарламасын ұсынған Ешиват Есодей Ха-Тораның да орналасқан жері болды.

Археологиялық нысанның тарихы

Ескі орны Нахал Зануа суарнасының жанында, төбеде орналасқан. Ешуа 15:34-те жазықтағы қала ретінде тілсізбеніңімен, ол шын мәнінде бір бөлігі төбелі жерде, екінші бөлігі жазықта орналасқан. Мошавтың оңтүстігіндегі биік төбедегі Хурбет Зану қираған орындары ежелгі Заноа ауылы деп есептеледі, ол египеттік хаттарда айтылған және кейін Яһуда тайпасының бір бөлігі болды (Ешуа 15:34), сондай-ақ «Екінші ғибадатхана дәуірінде қайта қоныстанды», деп Киелі кітапта жазылған (Нехемия 3:13). Біздің заманымыздың 1-ші ғасырында бұл ауыл Зеноха деп аталды. Қазіргі кезде көне орнынан электр желісі өтеді. Бұл орын ежелгілікпен толы, әр жерде ескі қоныстың іздері көрінеді. Ескі қоныстың аумағы кең, бұрын қабырғалар мен үйлер болған қираған құрылыстар бар. Сынық керамикалар кеңінен шашырап жатыр, сондай-ақ бірнеше ашық ауызды цистерналар мен үңгірлер бар. Нехемия кітабында Заноа Бабылдан оралған еврейлердің қоныстанған қалаларының бірі ретінде айтылады, олар Парсы патшасы Артаксеркс I (Ксеркс) тұсында Иерусалим қабырғаларын салуға көмектесті. Нехемия одан әрі оралғандардың бұрын елден қуылғанға дейін бұл қалада тұрған адамдардың ұрпақтары екенін жазды, және олардың барлығы бұрынғы тұрғын жерлеріне оралды. Бұл сілтеме Шефеладағы (Ешуа 15:34) немесе Яһуда тауларындағы (қазіргі Хирбет-Занута) Заноаға қатысты ма, әлде екі орынның да атауы бір болғандықтан, бұл мәселе қазіргі кезде белгісіз. Археологиялық деректерге сүйенсек, Шефеладағы Заноа Парсы кезеңінде мекендеген ауыл болған. Мишнаға (2-ші ғасыр, Мюнхен қолжазбасы, Менахот 83б) сәйкес, Заноаға жақын аңғарда ең жақсы бидай өсіп, ол ғибадатханада Омер шарапаты үшін алынған. Евсевий (3-4 ғасырлар) өзінің «Ономастикон» еңбегінде Заноаны «Элеутеропольдің (Бейт Губрин) шекарасында, Аилияға (Иерусалимге) қарайтын» ауыл ретінде айтады, және ол замандастарының арасында әлі де мекенделген. К. Р. Кондер мен Х. Х. Китченер 1881 жылы Хурбет-Зануа қираған орындарын зерттеді. 2008 жылы Пабло Бетцер Израильдің Ежелгіліктер Басқармасы (IAA) тапсырысымен орынға археологиялық зерттеу жүргізді. Бұл орынға ешқашан қазба жұмыстары жүргізілмеген.