Вейтель Хайне Эфраим: сарай зергері және Пруссия монетасын құнынан төмендетуші
Veitel Heine Ephraim
Вейтель Хайне Эфраим (1703-1775): ювелир, предприниматель, глава еврейской общины Берлина. Участвовал в фальсификации прусских монет во время Семилетней войны.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс сарай шенеунігі (1703–1775)
German court official (1703–1775)
Вейтель Хайне Ефрем (1703 – 16 мамыр 1775) – зергер, жібек кәсіпкері, монета шебері және Берлин/Пруссиядағы еврей қауымының төрағасы. Жеті жылдық соғыс кезінде Ұлы Фридрих соғысты қаржыландыру үшін пруссиялық монетаны бес рет девальвациялады; Ефрем мен Даниэль Иццигтің көмегімен құнсыздалған монеталар шығарылды және Пруссиядан тыс жерлерде – Саксонияда, Польшада және Курляндияда таралды. Ефрем мен оның әріптесі Ицциг монеталарды төмендету үшін мысты 70%-ға дейін қосып, оларды «Ефремдіктер» деп атауға себепкер болды. Генрих Карл фон Шиммельман, Иоганн Эрнст Готцковский және Леендерт Питер де Неуфвилл де осы құнсыздандыру саясатына қатысты. Патшаның монета саясаты соғыс қаржыландыруының маңызды бөлігіне айналды.
Veitel Heine Ephraim (1703 – 16 May 1775) was a jeweller, silk entrepreneur, mint master, and the chairman of the Jewish congregation in Berlin/Prussia. During the Seven Years' War, Frederick the Great devalued the Prussian coin five times in order to finance the war; debased coins were produced with the help from Ephraim and Daniel Itzig, and spread outside Prussia: in Saxony, Poland, and Kurland. Ephraim and his companion Itzig became infamous for adding copper, up to 70%, so as to debase the coins, which became known as Ephraimiten. Heinrich Carl von Schimmelmann, Johann Ernst Gotzkowsky, and Leendert Pieter de Neufville also cooperated in the debasement policy. The king's coinage policy became a key element of war financing.
Өмір
Вейтель Ефрем – Гамбургтен Берлинге көшіп келген, Альтонада туған зергер және еврей қауымының ақсақалы Натан Вейтель Ефремнің (1658–1748) бесінші баласы. Оның анасы Вена қаласынан келген. Ефрем отбасы Шпандауэр-страссе, 30-шы үйde тұрған. 1744 немесе 1745 жылдары Ефрем Фридрих II-нің сарай зергері болды. Олар 1738 жылдан бері таныс еді, ол кезде Рейнсберг сарайында кездескен. Кронпринц Фридрих оның алдында Ефремге қарызы болған. 1748 жылы Ефрем Потсдамда кружев жасау фабрикасын жалға алып, жетім балаларды оны өндіруге үйретті. Екі жыл өткен соң, король оны Берлин яһудилерінің бас ақсақалы етіп тағайындады. 1752 немесе 1754 жылы Ефрем Пруссия монета астыру зауытының директоры Иоганн Филипп Грауманға күміс жеткізді.
Veitel Ephraim was the fifth child of Altona born jeweller and elder of the Jewish Community Nathan Veitel Ephraim (1658–1748), who moved from Hamburg to Berlin. His mother came from Vienna. The Ephraim family lived in Spandauer Straße 30. Around 1744 or 1745, Ephraim became court jeweller of Friedrich II. They had known each other since 1738, when they met at Schloss Rheinsberg. Already as Crown Prince Friedrich was in debt to Ephraim. In 1748, Ephraim leased a factory in Potsdam for lace and had orphans taught in the production of it. Two years later, he was appointed by the King as the senior elder of the Berlin Jewry. In 1752 or 1754, Ephraim delivered silver to Johann Philipp Graumann, director of the Prussian mints.
Ақша шашу қызметі
1755 жылдың басында Грауманның құлдырауынан кейін Вейтель Ефрем мен оның қайын інісі Мозес Френкель Кенигсберг монета астыртын орнын жалға алды. Олар табысқа жетті, сол себепті ұқсас жағдайларда оларға 16 тамызда Эфраимнің ұлдарының бірі басқарған Клевес монета астыртын орнын жалға беруге рұхсат етілді. 1755 жылдың қазанында ол Аурихтағы монета астыртын орнын жалға алды. Бір кезде Фридрих II ескі және жаңа Луи д’ор монеталарын Аурихта Фридрих д’ор монеталарына өзгертуді (мөр басуды) бұйырды. Бұл монеталарды Азиядағы Пруссияның Шығыс Үндістан компаниясы қолдана алатын, онда олардың құны 20%-ға артық болатын. 1756 жылдың 21 қарашасында Ефрем патшаға Лейпциг монета астыртын орнын жалға алу үшін 20% сыйақы ұсынды. Польша, Ресей және Венгрияда адал емес саудагерлер құндылығы төмендеген монеталарды сол жерде айналымда жүрген нағыз монеталарға айырбастап, оларды монета астыртын орнына қайта сатты. Олар өздерінің кең бизнес және халықаралық қарым-қатынастарын пайдаланып, Голландияда, әсіресе Амстердам нарығында, Англияда және Гамбургте Гамбург және Голландия биржасы арқылы қажетті алтын мен күмісті сатып алды. Ақша табудың тағы бір жолы – Англия-Пруссия келісімінен бері алынған алтын субсидияларын қайтадан балқытып, оларды басқа металдармен араластыру арқылы екі есе немесе үш есеге көбейту болды. 1759 жылдан 1762 жылға дейінгі монета операцияларының нәтижесінде түскен кіріс 29 миллион талерден асты, осылайша, мысалы, британдық субсидиялар сомасынан басып өтті. 1764 жылдың 28 қаңтарында Фридрих Ұлы Итциг пен Ефремге олардың тапқан үлкен табыстарын Пруссия экономикасына инвестициялауды бұйырды. Ефрем қайтыс болғанда зор байлық қалдырды; ол Юдишер Фридхофқа (Берлин Митте) жерленген.
After Graumann's fall in early 1755, Veitel Ephraim and his brother in law Moses Fränkel leased the Königsberger mint. They were successful, such that under similar conditions they were given the lease of the mint of Cleves, where one of Ephraim's sons took charge on 16 August. In October 1755 he leased the mint facility in Aurich. At some time Friedrich II. ordered that the old and new Louis d'or had to be changed (stamped) into Friedrich d'or in Aurich. The coins could be used by the Prussian East India Company in Asia where they were worth 20% more. On 21 November 1756 Ephraim offered the king a premium of 20% for leasing the Leipzig mint facility. In Poland, Russia, and Hungary rogue traders traded the debased coins for the true coins circulating there, and sold them back to the mint. They used their extensive business and relational foreign relations to acquire the necessary gold and silver in Holland, especially on the Amsterdam market, in England, and in Hamburg by means of Hamburg and Dutch exchange. Another way to raise money was to remelt gold subsidies received from England since the Anglo Prussian Convention and to double and triple them by mixing them with other metals. The revenue from the impact of the coin transactions from 1759 to 1762 exceeded 29 million Thaler and thus, for example, the amount of British subsidies. On 28 January 1764, Frederick the Great ordered Itzig and Ephraim that they invest the great assets they had earned in the Prussian economy. Ephraim left a fortune when he died; he is buried at the Jüdischer Friedhof (Berlin Mitte).
Жеке өмір
1727 жылы Ефрем Эльке Френкельге үйленді. Олардың төрт ұлы болды: Ефрем (1729–1803), Жүсіп (1731–1786), Захария (1736–1779) және Бенджамин (1742–1811), сондай-ақ екі қызы: Эдель (1728–1750) және Розель (1738–1803), ол Хейманн Френкельге (1748–1824) үйленді. Ефремнің шөбересі Сара Гроттхус 1800 жылдар шамасында Берлиндегі белгілі әдеби салонның иесі болды.
In 1727 Ephraim married to Elke Fraenkel. They had four sons: Ephraim (1729–1803), Joseph (1731–1786), Zacharias (1736–1779) and Benjamin (1742–1811) and two daughters: Edel (1728–1750) and Rosel (1738–1803), who married Heimann Fraenkel (1748–1824). Ephraim's great granddaughter was Sara Grotthuis, a noted literary salon hostess in Berlin around 1800.