1873 жылға дейінгі Швеция валютасы: Риксдалер туралы
Swedish riksdaler
Швецияның 1873 жылға дейінгі валютасы – риксдалер. Тарихы, атының шығу тегі, басқа елдердегі ұқсас валюталар туралы біліңіз. Швеция ақшасы туралы мағлұмат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1873 жылға дейін Швециядағы валюта бірлігі
Pre 1873 currency unit in Sweden
Швециялық риксдалер – 1604 жылы алғаш рет соғылған швед монетасының атауы. 1777 мен 1873 жылдар аралығында Швецияның валютасы болды. Далер, доллар сияқты, неміс талерінің атымен аталған. Германияда, Австро-Венгрияда, Нидерландыда және Дания-Норвегияда осыған ұқсас атаулар – рейхсталер, рейксдаалдер және ригсдалер қолданылған. Риксдалер әлі де Швецияның қазіргі заманғы валютасы – крона үшін халық арасында қолданылатын термин ретінде пайдаланылады.
The svenska riksdaler was the name of a Swedish coin first minted in 1604. Between 1777 and 1873, it was the currency of Sweden. The daler, like the dollar, was named after the German Thaler. The similarly named Reichsthaler, rijksdaalder, and rigsdaler were used in Germany and Austria Hungary, the Netherlands, and Denmark Norway, respectively. Riksdaler is still used as a colloquial term for krona, Sweden's modern day currency.
Жазу-есептеу жүйесі
Далер 1534 жылы енгізілді. Бастапқыда ол халықаралық қолданысқа арналған және 4 маркаға бөлінді, содан кейін марка 8 эреге, ал эре 24 пеннингке бөлінді. 1604 жылы атауы риксдалер («патшалық далері», салыстыраңыз: Reichsthaler) деп өзгертілді. 1609 жылы риксдалердің құны 6 маркаға дейін өсті, ал қалған швед ақшасы құнсызданып, риксдалер өз құнын сақтап тұрды. 1624 жылдан бастап далер күміс пен мыстан дайындалды. Мыстың төмен құнына байланысты, ірі пластиналы ақша (plåtmynt) шығарылды. Бұл тіктөртбұрышты мыс кесектер болды, салмағы кейде бірнеше килограммға жететін, ең ірісі 10 далерге тең болып, салмағы шамамен 100 кг-ды құрады. Олар 1776 жылға дейін айналымда болды. Күміс тапшы болған кезде күміс далерінің құны мыс далерге қатысты өсті, екі валюта арасындағы айырбас бағамы ақырында үш бірегей қатынасқа келді. Мыс ақша номиналы К.М. немесе КМТ деп белгіленсе, S.М. немесе SMT күміс ақшаны білдірді. Пластиналы ақшаның ауырлығы мен көлемі Швецияны Еуропада банкноттарды шығаруға алғашқы ел болуға итермеледі. Бұл банкноттарды 1661 жылы Стокгольм банкі шығарды. Банкноттар артық өндіріс салдарынан құндылығының көп бөлігін жоғалтты, бірақ жедел мәселені шешуге көмектесті. Олар 1667 жылға дейін қолданыста болды. 1681 жылы күміс далер құнсызданып, бір риксдалер екі күміс далерге тең болды. 1712 жылы тағы бір құнсыздану нәтижесінде бір риксдалер үш күміс далерге теңелді. 1768 жылдың шілдесінің соңында ауыр пластиналы ақша жойылды, бірақ 4 тамызда қажеттілік туындағандықтан қайта енгізілді.
The daler was introduced in 1534. It was initially intended for international use and was divided into 4 marks and then a mark is further subdivided into 8 öre and then an öre is further subdivided into 24 pennings. In 1604, the name was changed to riksdaler ("daler of the realm", c. f. Reichsthaler). In 1609, the riksdaler rose to a value of 6 mark when the other Swedish coins were debased but the riksdaler remained constant. From 1624, daler were issued in copper as well as silver. Because of the low value of copper, large plate money (plåtmynt) was issued. These were rectangular pieces of copper weighing in some cases several kilograms, with the largest one worth 10 daler and weighing almost ). They circulated until 1776. As silver became scarce, the silver daler rose in value relative to the copper daler, with the exchange rate between the two eventually being set at a ratio of three to one. Denominations in copper money were marked K. M. or KMT, with S. M. or SMT denoting silver money. The cumbersome size and weight of plate money eventually prompted Sweden to become the first country in Europe to issue banknotes. These were issued by Stockholms Banco in 1661. The notes lost much of their value due to over production but succeeded in alleviating the immediate problem. They were issued until 1667. In 1681, the silver daler was debased, so that one riksdaler became equal to two silver dalers. A further debasement in 1712 resulted in one riksdaler equalling three silver daler. At the end of July 1768 the heavy plate money was abolished but reintroduced on 4 August out of need.
Riksdaler есеп жүйесі
1776 жылы жаңа валюта жүйесі жарияланды, ол 1777 жылдың басында қолданысқа енгізілді. Жаңа валюта 48 скиллингке (екі ескі өреге тең, кейде шиллинг деп, көшелі шиллингтермен жазылады) бөлінген риксдалерге негізделген, әр скиллинг 12 рундстикенге бөлінген. Бұрынғы мыс монеталардың құны жартысына дейін төмендетілді, ал соңғы күміс монеталар ғана номиналды құнын сақтап қалды. Жаңа валюта банкноттар (фиат ақша) және күміс пен мыс монеталар түрінде шығарылды. Бастапқыда банкноттарды тек Riksens Ständers Wexel Banco (Риксденс Стендерс Вексель Банкосы) шығара алатын, бірақ 1789 жылы Riksgälds Kontor (Швеция Ұлттық борыш кеңсесі) құрылды және оған өз банкноттарын шығару құқығы берілді. Риксдалер specie күмістен соғылды, риксдалер banco Банк шығарды, ал риксдалер riksgälds борыш кеңсесі шығарды. Банк пен Борыш кеңсесі мыс монеталар шығарды. Риксдалер specie 25,5 грамм таза күмістен соғылды және Скандинавияның қалған бөлігінде және Солтүстік Германияда қолданылатын рейхсталер specie (немесе ригсдалер specie) монетасына сәйкес келді. Ал банкноттар сейньоражға байланысты инфляциядан ауыр зардап шекті. 1803 жылы екі қағаз ақшаның құны бір-біріне теңестірілді, 1 риксдалер banco = 1 1/2 риксдалер riksgälds. 1830 жылы күміс монеталарға шағылыстыру бағамы да бекітілді, 1 риксдалер specie = 2 2/3 риксдалер banco = 4 риксдалер riksgälds. Riksens Ständers Wexel Banco мыс монеталарының құны (күміске қатысты) банк қағаздарының құнына сәйкес төмендеді. Осылайша, 1830 жылдан бастап 1 риксдалер specie үшін 128 банк скиллингі болды және олар 1834 жылы риксдалер specie-нің жаңа стандартты бөлімшесі болды, скиллинг banco деп аталды.
In 1776, a new currency system was announced, which came into use at the beginning of 1777. The new currency was based on the riksdaler subdivided into 48 skilling (worth two old öre, sometimes spelled schilling with the plural schillingar), with each skilling further subdivided into 12 rundstycken. Pre existing copper coins were halved in value and only the most recent silver coins retained their face values. The new currency was issued in banknotes (fiat money) and silver and copper coins. At first, only the Riksens Ständers Wexel Banco (the Bank of the Riksdag of the Estates) could issue banknotes but, in 1789, the Riksgälds Kontor (Swedish National Debt Office) was established and given the right to issue its own banknotes. The riksdaler specie was minted in silver, the riksdaler banco was issued by the Bank and the riksdaler riksgälds was issued by the Debt Office. Both the Bank and Debt Office issued copper coins. The riksdaler specie was minted in 25.5 g fine silver and corresponded to the Reichsthaler specie (or rigsdaler specie) used in the rest of Scandinavia and Northern Germany. In contrast, the banknotes suffered heavily from a seigniorage induced inflation. In 1803, the values of the two paper moneys were tied, with 1 riksdaler banco = 1 1/2 riksdaler riksgälds. In 1830, the exchange rate to the silver coinage was also fixed, with 1 riksdaler specie = 2 2/3 riksdaler banco = 4 riksdaler riksgälds. The value of the copper coins of the Riksens Ständers Wexel Banco fell (relative to silver) in line with the bank's paper money. Thus, from 1830, there were 128 bank skilling to the riksdaler specie and these became the new standard subdivision of the riksdaler specie in 1834, carrying the name skilling banco.
Монеталар
1770 жылдары жаңа валюта енгізілгенге дейін монеталар 1 өре K. M., 1, 2, 4, 8 және 16 өре S. M., 1 және 2 далер S. M. және 1 риксдалер номиналында шығарылды. 1777 жылғы реформадан кейін күміс монеталар 1/24, 1/12, 1/6, 1/3, 2/3 және 1 риксдалер номиналында шығарылды. Riksgäldskontoret 1799 және 1802 жылдар аралығында 1/4 және 1/2 скиллингтік жеребелерді (pollet) шығарды, содан кейін Riksens Ständers Wexel Banco-ның 1/12, 1/4, 1/2 және 1 скиллингтік номиналдағы шығарылымдары 1802 жылдан бастап болды. 1830 жылы мыс пен күміс монеталар арасындағы қатынас және әртүрлі қағаз ақшалар шығарылымы бекітілгеннен кейін, мыс 1/6 скиллинг, сонымен қатар 1/12, 1/8, 1/4 және 1/2 риксдалер номиналындағы жаңа күміс монеталар енгізілді. Жаңа күміс монеталардың барлығы .750 сынамада соғылды және салмағымен байланысты болды. 1/12 скиллинг, 1/24, 1/6 және 1/3 риксдалер монеталарын шығару тоқтатылды. 1835 жылы жаңа мыс монеталар 1/6, 1/3, 2/3, 1 және 2 скиллинг банко номиналында, сонымен қатар күміс 1/16 риксдалер монеталары енгізілді. 1/12 риксдалер монеталарын шығару тоқтатылды. 1849 жылы мыс 4 скиллинг монетасы, ал 1851 жылы күміс 1/32 риксдалер монетасы енгізілді. Осы соңғы екі монета, құны тең болғандықтан, сәйкесінше 1855 және 1853 жылдарға дейін ғана соғылды.
In the 1770s, before the introduction of the new currency, coins were being issued in denominations of 1 öre K. M., 1, 2, 4, 8 and 16 öre S. M., 1 and 2 daler S. M. and 1 riksdaler. After the reform of 1777, silver coins were issued in denominations of 1/24, 1/12, 1/6, 1/3, 2/3 and 1 riksdaler. The Riksgäldskontoret issued 1/4 and 1/2 skilling tokens (pollet) between 1799 and 1802, followed by issues of the Riksens Ständers Wexel Banco in denominations of 1/12, 1/4, 1/2 and 1 skilling from 1802. In 1830, following the fixing of the relationship between the copper and silver coinages and the various paper money issues, copper 1/6 skilling were introduced, together with a new silver coinage in denominations of 1/12, 1/8, 1/4 and 1/2 riksdaler. The new silver coins were all struck in .750 fineness and were weight related. Production of 1/12 skilling, 1/24, 1/6 and 1/3 riksdaler ceased. In 1835, a new copper coinage was introduced, consisting of 1/6, 1/3, 2/3, 1 and 2 skilling banco, along with silver 1/16 riksdaler pieces. Production of the 1/12 riksdaler ceased. Copper 4 skilling coins were introduced in 1849, followed by silver 1/32 riksdaler in 1851. These last two coins, which were equal in value, were only minted until 1855 and 1853, respectively.
Банкноттар
1661 және 1667 жылдар аралығында Stockholms Banco банкноттары риксдалер specie (50-ден 1000-ға дейін), күміс далер (50-ден 1000-ға дейін) және мыс далер (12 1/2-ден 1000-ға дейін) түрлерінде көп мөлшерде шығарылды. Қағаз ақшаны өндіру 1701 жылы қайта басталды, оны Kongliga (кейін Riksens) Ständers Wexel Banco шығарды. Осы банкноттардың көптегені шығарылған кезде қолмен жазылған құнымен басылды. Басылған номиналдары 6, 9, 12, 24 және 36 мыс далер (далер KMT) болды. 1777 жылы 2 және 3 риксдалер номиналында банкноттар енгізілді, бірақ қолмен жазылған сомасы бар банкноттар 1836 жылға дейін шығарыла берді. 1802 жылы 8, 12 және 16 шиллинг номиналындағы кішкентай банкноттар енгізілді, одан кейін 1803 жылы 10 және 14 шиллинг банкноттары енгізілді. Riksgälds Kontor 1790 жылы қолмен жазылған номиналдары бар банкноттарды енгізді. 1791 жылы 12, 16 және 24 шиллинг, 1, 2 және 5 риксдалер, ал 1816 жылы 10, 50 және 100 риксдалер басылды. Riksgälds Kontor 1834 жылы қағаз ақша басып шығаруды тоқтатты. 1834 жылдан бастап Riksens Ständers Wexel Bank 8, 12 және 16 шиллинг банко және 2 және 3 риксдалер банко банкноттарын шығарды. Шиллинг банко банкноттары 1849 жылға дейін, ал риксдалер банкноттары тек 1836 жылға дейін шығарылды. 1835 және 1836 жылдар аралығында Rikes Ständers Bank 32 скилинг банко, 2, 6 2/3, 10, 16 2/3, 33 1/3, 100 және 500 риксдалер банко номиналында банкноттарды енгізді. Бұл банкноттарда риксдалер риксгальд (1, 3, 10, 15, 25, 50, 150 және 750) және риксдалер specie (1/4, 3/4, 2 1/2, 3 3/4, 6 1/2, 12 1/2, 37 1/2 және 187 1/2) номиналдары да көрсетілді. Осы банкноттардың соңғысы 1857 жылы шығарылды.
Between 1661 and 1667, Stockholms Banco issued notes in a large range of denominations of riksdaler specie (50 up to 1000), silver daler (50 up to 1000) and copper daler (12 1/2 up to 1000). Paper money production resumed in 1701, with issued from the Kongliga (later Riksens) Ständers Wexel Banco. Many of these notes had the value written in by hand at the time of issue. Printed denominations were 6, 9, 12, 24 and 36 copper daler (daler KMT). In 1777, banknotes were introduced in denominations of 2 and 3 riksdaler, although notes with hand written amounts continued to be issued until 1836. In 1802, smaller denominations of 8, 12 and 16 schillingar were introduced, followed by notes for 10 and 14 skillingar in 1803. The Riksgälds Kontor introduced notes with handwritten denominations in 1790. Printed denominations of 12, 16 and 24 schillingar, 1, 2 and 5 riksdaler were introduced in 1791, followed by 10, 50 and 100 riksdaler in 1816. The Riksgälds Kontor ceased printing paper money in 1834. From 1834, the Riksens Ständers Wexel Bank issued notes for 8, 12 and 16 schillingar banco and 2 and 3 riksdaler banco. The schillingar banco notes were issued until 1849 but the riksdaler notes were only issued until 1836. Between 1835 and 1836, the Rikes Ständers Bank introduced notes in denominations of 32 skilling banco, 2, 6 2/3, 10, 16 2/3, 33 1/3, 100 and 500 riksdaler banco. The notes were also marked with the denominations in riksdaler riksgälds (1, 3, 10, 15, 25, 50, 150 and 750) and riksdaler specie (1/4, 3/4, 2 1/2, 3 3/4, 6 1/2, 12 1/2, 37 1/2 and 187 1/2). The last of these notes were produced in 1857.
1855 жылдан бастап ондық жүйе
1855 жылы екі реформа жүргізілді: ондық жүйе енгізілді және негізгі валюта бірлігі "банкодан" "риксгалдқа" ауыстырылды (кейіннен ол riksdaler riksmynt деп аталды). Бір риксдалер specie 4 риксдалер riksmynt-ке тең болды, ал әр риксдалер riksmynt 100 эреге бөлінді. 1855 жылғы реформалар қоладан 1/2, 1, 2 және 5 эре, күмістен 10, 25 және 50 эре, 1 және 2 риксдалер riksmynt және 1 риксдалер specie монеталарынан тұратын жаңа монета жүйесін енгізді. Күміс монеталардың тазалығы бұрынғыдай .750 болды, сондықтан 10 эре монетасының салмағы небәрі 0,85 граммды құрады. 1858 жылдан бастап Rikes Ständers Bank 1, 5, 10, 50, 100, 500 және 1000 riksdaler riksmynt номиналындағы банкноттар шығарды. 1869 жылы Sveriges Riksbank бұл банкноттарды шығаруды өз мойнына алды, және олар 1873 жылға дейін қолданыста болды. 1873 жылы Скандинавиялық ақша одағы riksdaler riksmynt-ті жаңа валюта – кронамен алмастырды. Одақтың бірдей құнды кронасы үш скандинавия валютасын 1 крона = 1/2 Даниялық ригсдалер = 1/4 Норвегиялық специдалер = 1 шведтік риксдалер riksmynt есебімен алмастырды.
In 1855 two reforms took place, the introduction a decimal system, and a switch in the main currency unit from "banco" to "riksgälds" (which was renamed as the riksdaler riksmynt). One riksdaler specie was equal to 4 riksdaler riksmynt, each of which was divided into 100 öre. The reforms of 1855 introduced a new coinage, consisting of bronze 1/2, 1, 2 and 5 öre, silver 10, 25 and 50 öre, 1 and 2 riksdaler riksmynt and 1 riksdaler specie. The silver coins retained the .750 fineness of the preceding issues, causing the 10 öre coin to weigh just 0.85 grams. From 1858, the Rikes Ständers Bank issued banknotes for 1, 5, 10, 50, 100, 500 and 1000 riksdaler riksmynt. Production of these notes was taken over by Sveriges Riksbank in 1869, with the notes issued until 1873. The Scandinavian Monetary Union replaced the riksdaler riksmynt in 1873 with a new currency, the krona. An equal valued krone/krona of the monetary union replaced the three Scandinavian currencies at the rate of 1 krone/krona = 1/2 Danish rigsdaler = 1/4 Norwegian speciedaler = 1 Swedish riksdaler riksmynt.