Кіріспе

Химиялық қосылыс

Фондапаринукс (саудалық атауы Arixtra) – төмен молекулалық салмақты гепариндерге химиялық тұрғыдан жақын антикоагулянтты дәрілік препарат. Оны Viatris компаниясы сатады. Alchemia компаниясы жасаған генериктік нұсқасын АҚШ-та Dr. Reddy’s Laboratories компаниясы сатады.

Медициналық қолданыстар

Клиникалық жағдайларда, ол ортопедиялық ота жасаған пациенттерде терең тамыр тромбозын алдын алуға, сондай-ақ терең тамыр тромбозы мен өкпелік эмболияны емдеуге қолданылады. Фондапаринукс тоғыз күн ішінде ишемиялық оқиғалар қаупін азайту тұрғысынан енокспаринге ұқсас, бірақ маңызды қан кетуді айтарлықтай төмендетеді және ұзақ мерзімді өлім-жәнеж аурушаңдық деңгейін жақсартады. Ол стрептокиназамен бірге қолдану мүмкіндігі зерттелген.

Басқа агенттермен салыстыру

Фонапаринукс LMWH немесе фракцияланбаған гепаринге қарағанда бір потенциалды артықшылығы – гепаринмен шақырылған тромбоцитопения (HIT) қаупі айтарлықтай төмендеуі. Сонымен қатар, fondaparinux-ты PF4-ке байланыспайтындықтан, HIT диагнозы қойылған пациенттерде антикоагулянт ретінде қолдануға қатысты жағдайлар тіркелген. Дегенмен, бүйрек арқылы шығарылуы бүйрек функциясы бұзылған пациенттерде қолдануға қарсы көрсетім береді. Тікелей фактор Xa ингибиторларынан өзгеше, ол антитромбин III арқылы жанама әсер етеді, бірақ гепариннен айырмашылығы, фактор Xa-ға қатысты таңдамалы әсерге ие.

Әрекет ету механизмі

Фондапарукс – синтетикалық пентасахаридтік Xa факторын тежегіш. Фондапарукс антитромбинмен байланысып, оның Xa факторын тежеуін күшейтеді. Молекуланың тотығушы шетіндегі O метил тобынан басқа, фондапарукс құрамындағы бес мономерлік қант бірлігінің құрамы мен тізбегі, полимерлік гликозаминогликандар – гепарин мен гепаран сульфатын (ГС) химиялық немесе ферменттік ыдырату арқылы бөліп алуға болатын бес мономерлік қант бірлігінің тізбегімен сәйкес келеді. Гепарин мен гепаран сульфаты ішінде бұл мономерлік тізбек антикоагулянтты фактор антитромбиннің (АТ) жоғары туыстық байланыс орны құрайды деп саналады. Гепарин немесе ГС-ті АТ-мен байланыстыру антитромбиннің антикоагулянттық активтілігін 1000 есеге арттырады. Гепариннен өзгеше, фондапарукс тромбинге әсер етпейді.