1224 жылғы Әлмохад халифі Әбу Мұхаммед Абд әл-Вахид

Кіріспе

1224 жылы әл-Мұхад халифасы Әбу Мұхаммед Абд әл-Вахид әл-Макхлу' (Абд әл-Вахид I, أبو محمد عبد الواحد بن يوسف Әбу Мұхаммад ʿАбд әл-Вахид ибн Юсуф деп те аталады) 1224 жылы бір жылға жетпей халифа болды.

Өмір

Абд әл-Вахид – әлмохадтардың ұлы жаулап алушысы Әбу Якуб Юсуфтың ұлы және марқұм халифа Якуб әл-Мансурдың (1199 ж. қайтыс болды) інісі. Ол Аль-Андалустағы жорықта ерекше көзге түсіп, 1202 жылы Малаганың губернаторы, ал 1206 жылы Масмуда тайпасының хаскуралық шейхы болып тағайындалды. Одан кейін ол Сиджилмассада губернатор болып қызмет етті, ал шамамен 1221 жылы Севильяда қысқа мерзімге губернатор болды. Абд әл-Вахид 1224 жылдың ақпанында Маракешке оралғанда, оның шөбере інісі, жас әлмохад халифасы Юсуф II мұрагер қалдырмай кездейсоқ қаза тапты. Сараптың уәзирі Әбу Саид Усман ибн Джамии шашылған жасы алпыстан асқан Абд әл-Вахидті дереу шақырып, оны Марракеш әлмохад шейхтеріне ұсынды, олар оны жаңа әлмохад халифасы ретінде сайлады. Алайда, сайлаудың асығыстығы және осы процедуралардың конституциялық емес болуы оның басқа шөберелері, Аль-Андалуста билік жүргізген әл-Насирдің ағалары тарапынан дау тудырды. Басқа да әлмохад аристократтары сияқты, ағайындар да Юсуф II халифалығы кезінде олардың тәжірибесінше болған провинцияларда дербес әрекет етуге мүмкіндік беретін, тәжірибесі аз және ыңғайлырақ үміткерді күткен болуы мүмкін. Мұрагерлік амал ондаған жылдар бойы құрылған мұқият коалицияны бұзып, әлмохад отбасының әртүрлі тармақтарын бір-біріне, сарай бюрократтарына және тайпалық шейхтерге қарсы қойды. Бұл әлмохад халифалығындағы алғашқы маңызды мұрагерлік дау болды. Келіспеушіліктерге қарамастан, әлмохад коалициясы осы уақытқа дейін жаңа халифаны қолдаған. Бірақ бұл жолы жағдай басқаша болды. Бұрынғы жоғары шенеунік, Ибн Джамиидің құрбаны болған және жер аударылған Әбу Зейд ибн Юджанның көлеңкелі тұлғасының ықпалымен ағайындар Севильяда өздерінің халифасы Абдалла әл-Адилді сайлауға шешім қабылдады және Испаниядан Әбд әл-Вахид I-ге қарсы Мароккоға әскерлерді тасымалдауды бастады. Абд әл-Вахид I халифа ретінде ұзаққа соқпады. Ибн Юджан Марокконың оңтүстігіндегі байланыстарын пайдаланды, атап айтқанда Хинтата тайпасының шейхы Әбу Закария және Тинмал губернаторы Юсуф ибн Али. Олар Маракеш сарайын басып алып, Ибн Джамии мен оның жақтастарын қуып шықты (Ибн Джамии Атлас тауларында жер аударылып, соңынан қаза тапты). Халифа Абд әл-Вахид I 1224 жылдың қыркүйек айында тұншықтырылып өлтірілді. Ол тарихнамада жиі «әл-Махлу» деген лақап атымен аталады, ол «құлатылған» дегенді білдіреді.

Abd al Wahid was the son of the great Almohad conqueror Abu Yaqub Yusuf and younger brother of the late Caliph Yaqub al Mansur (d.1199). He had served with distinction on campaign in al Andalus, was appointed governor of Málaga in 1202, and sheikh of the Masmuda tribe of the Haskura in 1206. He served for some time after that as governor in Sijilmassa, and around 1221, was briefly governor in Seville. Abd al Wahid was back in Marrakesh in February 1224, when his grand nephew, the young Almohad caliph Yusuf II, was accidentally killed, leaving no heirs. The palace vizier Abu Sa`id Uthman ibn Jami'i quickly drafted the elderly Abd al Wahid, then in his sixties, and presented him before the Almohad sheikhs of Marrakesh, who promptly elected him as the new Almohad Caliph. However, the hastiness of the election and the probable unconstitutionality of these proceedings, was disputed by his other nephews, the brothers of al Nasir, who governed in al Andalus. Like other leading Almohad family nobles, the brothers had probably hoped for a less experienced and more pliable candidate, likelier to give them freer rein to carry on autonomously in the provinces, as they had enjoyed during the caliphate of Yusuf II. The succession stunt unbalanced the careful coalition that had been built up over decades, setting different branches of the Almohad family member against each other, and against the palace bureaucrats and the tribal sheikhs. It was the first serious succession dispute in the Almohad Caliphate. Despite disagreements, the Almohad coalition had hitherto loyally lined up behind the new caliph. Not this time. Instigated by the shadowy figure of Abu Zayd ibn Yujjan, a former high bureaucrat who had been disgraced and exiled by ibn Jami'i, the brothers decided to elect their own Caliph Abdallah al Adil in Seville, and set about ferrying troops from Spain to challenge Abd al Wahid I in Morocco. Abd al Wahid I did not last long as Caliph. Ibn Yujjan used his contacts in southern Morocco, notably Abu Zakariya, the sheikh of the Hintata tribe, and Yusuf ibn Ali, governor of Tinmal, who seized the Marrakech palace and removed Ibn Jami'i and his supporters (Ibn Jami'i was eventually killed, while in exile in the Atlas Mountains). The caliph, Abd al Wahid I, was murdered by strangulation in September 1224. The nickname by which he is frequently referred to in the chronicles, "al Makhlu", means "the Deposed".