Роберт Бенсли: 18 ғасыр ағылшын актерінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Ағылшын актері (шамамен 1740–1817)

Роберт Бенсли (шамамен 1740–1817) – 18 ғасырдағы ағылшын актері, оны Чарльз Лэмб «Элияның эсселерінде» ерекше мақтаумен еске алады.

Өмір

Оның ерте өмірі бұйырмаған, бірақ отбасысы кедей емес еді: інісі сэр Уильям Бенсли Британдық Шығыс Үндістан компаниясы директорларының бірі болған. Роберт Вестминстер мектебінде оқыған болуы мүмкін. Ол Америкада теңіз жаяу әскерінің лейтенанты болып қызмет еткен, басқа туысының ықпалы арқасында шен алған; осы қызметте ол солдаттар үшін театрлық қойылымдарға қатысқан болуы мүмкін; бір ерте өмірбаянында Томас Отуэйдің «Жетім» пьесасындағы рөлі айтылады. Ол Роджер Кембл және Стаффордширдегі тағы бір труппамен бірге ойнаған көрінеді. 1768 жылы Йохан Зоффани Чарльз Маклиннің Шейлок рөліндегі суретін жасады. Суретте Маклиннің қызы Мария Маклин Портия рөлінде, ал Бенсли Бассиано рөлінде бейнеленген, ал Джейн Лессингхэм диастың астында. Суреттің ерекшелігі сол жақта Лорд Мэнсфилдтің бейнесінің болуы, ол суретті тапсырыс берген болуы мүмкін, қазір ол Лондондағы Тейт галереясында сақталуда. [[Файл:Шейлок рөлінде Чарльз Маклин, 1768 ж. Жохан Зоффань. Шейлок рөлінде Чарльз Маклин, Бассиано рөлінде Бенсли және Портия рөлінде Мария Маклин. Джейн Лессингхэм Нерисса рөлінде (пилястраның табанында), Йохан Зоффань, 1768 ж.]]. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Бенсли 1798 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Knightsbridge казармасында қысқа уақыт төлемші болып қызмет еткен көрінеді. 1809 жылы туысының қайтысы оның өмірінің соңғы жылдарында қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз етті; ол 1817 жылы Стэнморда қайтыс болды және сол жерде жерленді. Ертеде оны әнші Изабелла Маттокспен байланыстырған әңгімелер болған, бірақ ол 1772 жылға дейін үйленбеді, ол Бристольде Франсина Августина Честонмен кездескенде, ол оның атынан құлап жатқанда оны құтқарып қалды. Олардың 1802 жылы Ганновер алаңында үйленген Елизавета есімді қызы болған болуы мүмкін. Бенслиге ең жоғары баға Лэмбтен келді, ол актерді Малволио рөлінде «испандық биіктігімен» «керемет» сипаттады. Басқа сыншылар оған соншалықты жоғары баға бермеді. Тіпті оның жақтастары Бенслидің актерлік өнерінде танылатын жетістікке жету үшін айтарлықтай физикалық кемшіліктерді жеңуге тура келгенін мойындады: оның көзі мен сызбасы көркемдікке ие емес, дауысы тым мұрындық, ал қимылдары тым ұсақ және жарамсыз болған. Бірақ осы қасиеттері оны репертуарлық жүйенің қатаң талаптарымен жүктелген көптеген рөлдерге жарамсыз еткенімен, олар оның стиліне сәйкес келетін рөлдерде оған көмектесті. Өмірі бойында ол қатаңдық пен салтанаттылықты талап ететін рөлдерде, олар жасалма болса да, өте жақсы ойнады. Ол әрқашан әкелік қамқорлықты немесе қатал моралист рөлінде өзінің орындылығын сезінді. (Лэмбтың Яго рөліндегі оны мақтауы ерекше жағдай.) Зейнеткерлікке шыққан кезде оның стилі (кейбіреулер Джеймс Куинды еске түсіретін) ескірген, оны Гарриктың неғұрлым нәзік стилі ығыстырды, ол Бенслиді «Құбыжық Боб» деп атады. Ол бір кезде Томас Бенсли (1833 жылы қайтыс болған) баспагерлер отбасының бас өкілі болған баспагерлер отбасымен жаңылыстырылған. Сахнада ол жай ғана мырза Бенсли болды, бірақ ол кейбір есептерде Уильям және тіпті Ричард деп аталса да, мырза Найт оның есімінің Роберт екенін көрсетті.

His early life is obscure, but his family was not poor: an uncle, Sir William Bensley, was among the directors of the British East India Company. Robert may have attended Westminster School. He is said to have served in America as a lieutenant of marines, attaining his commission through the influence of another relative; in this capacity, he may have participated in theatrical entertainments for soldiers; one early biography mentions a role on Thomas Otway's The Orphan. He appears to have acted with troupes of strolling players, including those of Roger Kemble and another in Staffordshire. In 1768 Johan Zoffany created a painting of Charles Macklin in the role of Shylock. Macklin's daughter Maria Macklin was included as Portia and Bensley as Bassiano in the painting and Jane Lessingham is at the foot of the dias. The painting is unusual in that it includes Lord Mansfield to the left who may have commissioned the painting which is now in The Tate in London. [[File:Charles Macklin as Shylock, c. 1768 by Johann Zoffany. png|thumb|323x323px|Charles Macklin as Shylock, Bensley as Bassiano and Maria Macklin as Portia. Jane Lessingham is in the part of Nerissa (pictured at the foot of the dais), by Johan Zoffany c. 1768. After retirement, Bensley appears to have served as paymaster at the Knightsbridge Barracks for a short time before retiring in 1798. The death of an uncle in 1809 left him financially secure for the last years of his life; he died at Stanmore in 1817 and is buried there. Though early rumor linked him to singer Isabella Mattocks, he did not marry until 1772, when he met Francina Augustina Cheston in Bristol after having accidentally caused her to fall from her horse. They may have had a daughter, Elizabeth, who married in Hanover Square in 1802. The greatest praise for Bensley came from Lamb, whose description of the actor as Malvolio praises his "magnificent" air of "Spanish loftiness." Other critics were less laudatory. Even his defenders admitted that Bensley had to overcome notable physical deficiencies to make a mark as an actor: his eye and features were said to lack expressiveness, his voice was too nasal, and his movements too jerky and awkward. But if these qualities made him unsuited for many of the roles that the rigors of the repertory system thrust him into, they also worked to his advantage in roles that fit his style. Throughout his career, he excelled in roles that required rigidity and solemnity, whether artificial or not. As a doting parent or stern moralist, he was always in his element. (Lamb's praise of his Iago is decidedly unusual.) By the time of his retirement, his style (which reminded some of James Quin) had become quite thoroughly dated, supplanted by the more nuanced style of Garrick, who reputedly nicknamed Bensley "Roaring Bob." He was at one time mistakenly associated with the family of printers of whom Thomas Bensley (died 1833) was the chief representative. On the stage he was simply Mr Bensley, but though he is named William and even Richard in some accounts, Mr Knight shows that his name was certainly Robert.