Кіріспе

Джон Блайт Хейс (21 сәуір 1868 – 12 шілде 1956) – 1923 жылдан 1947 жылға дейін Тасмания штатының сенаторы болған австралиялық саясаткер. 1938 жылдан 1941 жылға дейін Сенат төрағасы қызметін атқарды. Федералдық саясатқа кірмес бұрын, 1913 жылдан 1923 жылға дейін Тасмания Парламентінің депутаты болды және 1922 жылдан 1923 жылға дейін Тасманияның премьер-министрі болды.

Ерте өмір

Хейз 1868 жылғы 21 сәуірде Тасманияның Бриджвотер қаласында дүниеге келген. Ол Элизабет (құдасы Блайт) мен Джошуа Джон Хейстің ұлы, оның әкесі фермер болған. Оның әкесінің әкесі Джон Хейс 1860 жылдары Тасмания парламентінің мүшесі болған. Хейзді анасы тәрбиелеген, бірақ оның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Ол Батыс Австралиядағы алтын іздеуге қатысып, кейін Вилунадағы кен байыту және цианид өндірісімен айналысатын мекеменің басқарушысы болды. Шамамен 1906 жылы Тасманияға оралып, Скотсдейлде жер сатып алды. 1907 жылғы 22 қаңтарда туған апасы Лора Линда Блайтқа үйленді. Оның інісі Эрнест Блайт та парламент мүшесі болды. Ол сонымен қатар гидроэлектрлік департаменттің басшысы болды. Ауыл шаруашылығы саласын басқарғаны және солдаттарды жермен қамтамасыз етудегі жұмысы үшін мақтауға ие болды. 1921 жылы Сент-Михаил және Сент-Джордж орденінің серігі (CMG) атағымен марапатталды. 1922 жылғы мәслихатта Хейстің қайын інісі Эрнест Блайт басқарған, жаңа құрылған "Ауылдық партияның" сәттілігіне байланысты Ұлттық партия азшылық үкіметке айналды. Ли Ауылдық партияның қолдауын алмады және 1922 жылдың тамызында премьер-министр лауазымынан кетті. Блайттың қолдауымен Хейс 14 тамызда штат премьер-министрі болып тағайындалды және штат тарихындағы алғашқы коалициялық үкіметті құрды. Ол үлкен қарызы бар үкіметті мұрагерлік етті, бірақ жағдайды шеше алмады және іс-қимылсыздық үшін сынға ұшырады. 1923 жылғы 16 тамызда, кеңседе бір жылдан астам қызмет еткеннен кейін премьер-министр лауазымынан кетті.

Федералды саясат

Премьер-министрлік қызметтен айырылғаннан кейін Хейс сенатор Томас Бахаптың қайтысынан туындаған бос орынға үміткерлік жасайды. Ол 1923 жылғы 12 қыркүйекте өкілеттігін бастады, сайлауда жеңіске жетіп, өз құқығымен 1925 жылғы федералды сайлауда, ал кейін 1928, 1934 және 1940 жылдары толық алты жылдық мерзімге сайланды. 1931 жылы құрылғанда ол Ұлттық партияның қалған мүшелерімен бірге Біріккен Австралия партиясына (БАП) қосылды. Сенатта Хейс ауыл шаруашылығы мәселелеріне және Тасманияға қатысты мәселелерге ден қойды. Ол 1926 жылдан 1932 жылға дейін Мемлекеттік есептер жөніндегі бірлескен комитетінде, соның ішінде төрағалық еткен кезеңде қызмет етті. 1938 жылғы 1 шілдеде Сенат Төрағасы болып сайланды, бұл лауазымды алғаш рет тасманиялық азамат иеленді. Оның сайлануы Сенат Төрағасы, Өкілдер палатасының спикері және премьер-министр лауазымдарының тасманиялықтардың (Джордж Джон Белл – қазіргі спикер, Джозеф Лайонс – қазіргі премьер-министр) қолында болуын білдірді. Хейс президенттік лауазымына келген алғашқы күндері бірнеше наразылыққа тап болды, бірақ оның шешімдері кейіннен кеңінен қабылданды. Ол 1941 жылғы 1 шілдеде, 1940 жылғы сайлауда сайланған Сенат алғаш рет отырыс өткізгенде, ерекше жағдайларда лауазымын жоғалтты. Үкімет Сенатта номиналды көпшілікке ие болғанымен, Аллан Макдональд ауырып қалды, ал Кит Уилсон әскери міндетімен шетелде болды. Бұл АЛП үміткері Джеймс Каннингхэмге Хейспен тең түсуге мүмкіндік берді. Каннингхэмнің аты Сенат ережелеріне сәйкес кездейсоқ таңдалып алынды.

Соңғы жылдар

1946 жылғы сайлауда Хейс өзінің мандатын сақтап қалмады және мерзімі 1947 жылдың 30 маусымында аяқталғанда 79 жасқа толыпты. Ол Лаунсестон қаласына зейнетке шықты, онда 1956 жылдың 12 шілдесінде дүние салды. Оған мемлекеттік салтанатты жерлеу рәсімі өткізіліп, Карр Вилла зиратына жерленді.