Кіріспе

Ирландиялық жазушы, журналист және ұлтшыл саясаткер Фрэнк Хью О'Доннелл (сондай-ақ Фрэнк Хью О'Кахан О'Доннелл), Фрэнсис Хью Макдональд есімдерімен туған (9 қазан 1846 – 2 қараша 1916) – ирландиялық жазушы, журналист және ұлтшыл саясаткер.

Ерте өмір

О'Доннелл Англияның Девон қаласындағы әскер казармасында дүниеге келді, онда оның әкесі, сержант Бернард Макдональд, қызмет өткерген. Оның анасы Мэри Кейн Ирландияның Галвей қаласына жақын Баллибайн ауылының тумасы болған. Ол Галвейдегі Эразм Смит мектебінде, Coláiste Iognáid ("Jes") білім алды, сосын Галвейдегі Корольдік колледжге түсті, онда ағылшын әдебиеті, тарих және саяси экономиканы оқыды. Колледжде оқып жүргенде ол шешендік өнерде танымал болды және колледждің әдеби және пікірсайыс клубының жиналыстарына жиі қатысып, 1864–1865 оқу жылында клуб вице-президенті болды. Оқушы кезінде де О'Доннелл өз пікірін ашық білдіріп, дау-жанжалға бейім болған. 1866 жылдың қараша айында "Әдеби және пікірсайыс клубына" сөз сөйлегенде, "Уоррен Хейстингстің Үндістанның генерал-губернаторы ретіндегі қызметі мақтауға лайық па?" деген сұраққа жауап беру кезінде О'Доннелл "Елизавета, қараңғы дәуірде Африкадағы құл саудасын бастаған екі кемені пайда табу үшін рұқсат бергеннен бастап Англияның халықаралық және колониялық саясатының негізінде жатқан принцип пен жүйені" айыптап, қызу пікір-таластың тууына себепкер болды. Оның сөздері жиналыстың төрағасы, профессор Томас Моффетті, О'Доннеллдің сөзін тоқтатуға мәжбүр етті, ол "мұндай сөздерді біздің қазіргі мейірімді Королевамыздың алдыңғыларына қолдануға болмайды" деді. О'Доннелл мұны сөз бостандығына қол сұғу деп қарастырып, жергілікті баспасөзде жарияланған хатында өзінің жоғары деңгейдегі әдеби стилінің ерте үлгісін көрсетті: "Пікірсайыс клубтары – тәуелсіз ойдың алқабы және салмақты сынның мектебі деп санаймын. Мен білімді студенттердің күшіне және бейтараптығына сенемін. Мен Остиннің ой-пікірін ұстандым, Керннің дәрістерін тыңдадым, Миллдің философиясын бойға сіңірдім. Мен сот ғылымына, экономика ғылымына, тарих философиясына қоғам талқылауларында орын беруді талап етемін. Мен бір нәрсені дұрыс айтуға батыл болмайтын ақымақтардың қорқынышты одағына аянышпен де, жек көрумен де қараймын." Бұл оқиға, қоғамның О'Доннеллдің жиналыстарда сөз сөйлеуіне кедергі келтіруге құлшынбауымен бірге, ақырында Корольдік колледждің қоғамды жұмыстан шығаруына және оның уақытша Галвей қаласындағы жалдамалы бөлмелерге көшірілуіне әкелді. О'Доннелл 1868 жылы Корольдік колледжді магистр дәрежесімен бітіріп, академиялық жетістіктері үшін бірнеше алтын медаль жеңіп алды. Осы кезде ол өзін "Фрэнк Хью О'Доннелл" деп атауды бастады, өзін Тирконнелл графы Хью О'Доннеллдің ұрпағы деп есептеді. Галвейден кеткен соң О'Доннелл Лондонға көшіп, журналистика саласында мансап жасады, ол колледждегі әріптесі Т. П. О'Коннордың жолын қуды. О'Коннордың қазіргі еуропалық тілдерді білуі оған еуропалық істер бойынша тілші ретінде танылуға көмектесті және ол О'Доннеллге ұқсас беделге ие болуына көмектесті; ол қысқа мерзімге Лондонның Morning Post газетінің штатында жұмыс істеді.

Саясат

1874 жылғы жалпы сайлауда ол Галвейден Парламент мүшесі болып сайланды, бірақ соттар оны саяси ықпалдасқан шешім ретінде қарады, онда О'Доннеллдің жағымсыз сайлау кампаниясы тактикасын пайдаланды. Оның орнын сайлау агенті, доктор Майкл Фрэнсис Уорд иеленді, ал 1880 жылы оның орнын Т. П. О'Коннор басты – ерекше жайт, үшеуі де сол дәуірде Корольдік колледждің әдеби және дебаттық клубының аудиторы немесе вице-аудиторы болған. 1875 жылы ол Үндістанның Конституциялық қоғамын құруға қатысты, бұл қоғам Үндістанның саяси автономиясын қолдады. 1877 жылы О'Доннелл Уотерфорд графтығының Дунгарван округінен Ұлыбритания Парламентінің депутаты болып тұрақты сайланды; ол 1885 жылға дейін орынды сақтап тұрды, сол кезде округ таратылды. Ол Парламентте жарқын және даулы тұлға болды және шешен сөйлеуімен танымал болды. Ол белгілі кедергі жасаушы болды және Шарль Стюарт Парнелл басқаратын Ирландия үкіметі лигасы үшін осындай нәтижелер берген кедергі жасау тактикасын ойлап тапқанын айтты. Шындығында, О'Доннелл өзін табиғи көшбасшы деп санады және 1880 жылдың мамырында Парнелл Уильям Шоудың орнына Ирландия парламенттік партиясының басшысы болып сайланғанда көңілі қалды. Ол британдықтарды «империялық қарақшылар» деп атады және Үндістанның Конституциялық қоғамын құрды. Оның мақсаты – Үндістанның өзін-өзі басқаруы, ал О'Доннелл мырзаның саясаттағы басты құштарлығы – Ирландия партиясының жетекшілігімен империяның наразылық білдіріп жүрген барлық халықтарының конфедерациясы болды. Бірде ол Үндістанның барлық нәсілдері мен діндерінен келген ондаған қараңғы түсті студенттерді Парламентке әкелді. Парнелл 1885 жылы О'Доннеллдің кандидатурасын ұсынуға рұқсат бермеді. Ол Ирландия парламенттік партиясынан және дәстүрлі саясаттан кетіп қалды, бірақ өзін-өзі басқару және шаруалардың құқықтарын қолдау жөніндегі жалпы мақсаттарынан бас тартпады. Партияның табысына оның соңғы және, мүмкін, ең маңызды үлесі – 1888 жылы «Парнеллизм және қылмыс» сериясы бойынша «Таймс» газетіне қарсы қозғалған ақыпаралық іс болды; іс ұтылса да, ол Парнеллді Феникс паркіндегі кісі өлтірулерді мақұлдамағанын дәлелдеген Парнелл комиссиясының құрылуына әкелді және Пигготтың жалғандарын әшкереледі.

Автор

Кейінгі жылдары О'Доннелл британдық мемлекеттік қызмет пен Ирландиядағы Рим-католик шіркеуінің бұрмашылықтарын тергей бастады. Оның "Шеннон туралы Парагвай" (1908) кітабы – бұл жергілікті саясатта, білім беруде католик дін қызметкерлерінің этикалық емес тәжірибелеріне және Батыс Ирландияның нашар экономикасын жақсарту үшін Парламент қаржылаған Тығыздалған аудандар кеңесіне қатысуына қатысты қызықты, бірақ маңызды сын. Парламент ирланд шаруаларының тұрмыс деңгейін көтеріп, осылайша "ирландтық үкіметті мейірімділікпен жоюға" болады деп сенді. О'Доннелл мұқият тергеуден кейін католик дін қызметкерлерін экономикалық дамуға бөлінген мемлекеттік қаражатты заңсыз түрде жаңа кафедральдарға, шіркеулерге және басқа да діни құрылыс жобаларына бұрған деп айыптады. О'Доннелл британ үкіметінің Тығыздалған аудандар кеңесінің қаражаты қалай жұмсалатынын тиянақты бақылауы қажет екенін айтты. Ол "Ирландияда дін қызметкерлерінің зорлық шегуімен бірге материалдық құлдырау орын алды" деп есептеді. Шіркеуге деген оның қарсылығы католик тарихшыларының наразылығын тудырды, олар оның беделін жүйелі түрде төмендетуге тырысты. Белфорт Бакс [О'Доннеллдің] "материалы оның мәнерінен жақсы" деп жазды.

Жарияланымдар

Ирландиялық парламенттік партия тарихы (2 томдық), Лондон, Лонгманс Грин және Компания, 1910 жыл.
Парагвай, Шеннон Ходжес пен Фиггис, Дублин, 1908 жыл.