Кіріспе

Американдық және канадалық футболдағы жартылай қорғаушының таңдаулы ойыны – бұл қалыпты емес тактика. Ол әдеттегі жүгіру ойынына ұқсас, бірақ жүгірушіге сызықтан өткенге дейін басқа қабылдауға құқылы ойыншыға пас беру мүмкіндігі болады.

Стратегия және орындау

Жартықорғаушыны пайдалану ойыны көбінесе шабуыл ойынына ұқсайды. Кейде төртінші сынып ойыншысы қорғаныстан шығып, жүгірушіге қабылдау опциясы болады. Бұл тиімді болуы мүмкін, себебі төртінші сынып ойыншысы көптеген ойындарда допты беруден немесе лақтырудан кейін аз жұмыс жасайды, ал қорғаныс оны белсенді қабылдаушы ретінде күтпеуі мүмкін. Ұлттық Футбол Лигасында (NFL), егер төртінші сынып ойыншысы ойынды ортадан бастаса, ол қабылдаушы ретінде қатыса алмайды; төртінші сынып ойыншысы пас алу үшін «мылтықтан» бастауы керек. Ойынның кілті – қорғаушыларды, әсіресе қақпашыларды жаңылыстыру. Егер қорғаушылар және/немесе қорғаныс шебі алданып, допты алып жүрген ойыншының жүгіруге тырысып жатқанына сене қойса, олар оны қуалайды, өздерінің пасқа қарсы қорғаныс міндеттерін тастап, қабылдаушыларды қорғаусыз қалдырады. Егер қақпашылар алданып қалмаса, допты алып жүрген жүгірушінің аяқталмаған пас немесе ұстап алу қаупіне бармай, жүгіруге мүмкіндігі бар. Бұл ойын бұрынғыдай танымал емес, себебі қорғаушылардан жүгіру ойынында доп ұрыс сызығынан өтіп кеткенше қабылдаушыларды қадағалау күтіледі. Жартықорғаушы опциясы көбінесе шектеулі сәттілікке жетеді және жиі қолданылмайды, әсіресе NFL-де. Ойын толығымен күтпеген жағдайға тәуелді және жақсы жаттығулар қақпашыларға допты алып жүрген ойыншы ұрыс сызығынан өтетінше қорғаныста тұруды ұсынады. Тағы бір себеп – көптеген жүгірушілердің пас беру қабілеті төртінші сынып ойыншыларымен салыстырғанда нашар. Дегенмен, кейбір командалар мен ойыншылар маусым ішінде бірнеше рет сәтті түрде опцияны қолданады; азын қолданғанда, бұл ойынды өзгертетін мүмкіндік тудыруы мүмкін. Қазіргі кәсіби футбол тарихында жартықорғаушы үш ойында бірден көп тачдаун жасаған: Грин-Бей Пакерс командасының жартықорғаушысы Пол Хорнунг 1959 жылы Лос-Анджелес Рамсқа қарсы NFL ойынында екі тачдаун пас берді; Денвер Бронкос командасының көп функциялы ойыншысы Джин Минго 1961 жылы Буффало Биллс командасына қарсы Американдық Футбол Лигасының (AFL) ойынында жартықорғаушы ретінде екі тачдаун салды; және Чикаго Беарс командасының жүгірушісі Уолтер Пейтон 1983 жылы Нью-Орлеанс Сентс командасына қарсы NFL ойынында екі тачдаун салды. Жартықорғаушы опциясы ойыны «жабайы мысық» шабуылының маңызды бөлігі болып табылады, онда жартықорғаушы тікелей допты алады.

Белгілі оқиғалар

Көптеген ерекше жағдайлар болды, онда жартылай қорғаушының опциялық пасы үлкен табысқа ие болды. Бұл ойынды алғаш рет 1910 жылы Эмпория колледжінде Гомер Вудсон Харгисс қолданған болуы мүмкін. Super Bowl XII-де «Даллас Ковбойс» командасының фуллбек Роберт Ньюхаус «Денвер Бронкос» командасына қарсы 29 ярдтық тачдаун пасын ауқымды қабылдаушы Голден Ричардсқа жіберді, бұл Super Bowl тарихында тачдаун пасын жіберген алғашқы фуллбек/жартылай қорғаушы болды. Квотербек Роджер Стаубах допты алып, Ньюхауске жіберді, ол сол жаққа қарай жүгіріп, соққылауға әрекеттенді, содан кейін Richards-қа керемет дұрыс пас берді. Бұл «Даллас» командасы үшін ойынды шешті, олар 27:10 есебімен жеңіске жетті. «Лос-Анджелес Рамс» командасы XIV Super Bowl-де жартылай қорғаушы опциясын сәтті қолданды, квотербек Винс Феррагамо допты жүгіруші Лоренс МакКатчонға берді, ол кең қабылдаушы Рон Смиткке 24 ярдтық тачдаунға пас берді. XXII Super Bowl кезінде «Денвер Бронкос» командасының квотербегі Джон Элвей жартылай қорғаушы Стив Сеуэллден 23 ярдтық пас ұстады, жартылай қорғаушы опциясымен ойнап, Super Bowl-де пас ұстаған алғашқы квотербек атанды. Бұрынғы «Сан-Диего Чарджерс» командасының жүгірушісі ЛаДайниан Томлинсон мансабында жасаған он екі пастың ішінде жеті тачдаунды опциялық паспен өткізді. Колледж футболында «Арканзас Рейзорбекс» командасы 2006 жылы Даррен МакФадденді осы рөлге тарта отырып, жартылай қорғаушы опциясын үлкен табысқа қол жеткізді. 2008 жылғы NFL маусымында Wildcat формациясының пайда болуымен жартылай қорғаушы опциясы ойынға ерекше танымал болды. Осы маусымның үшінші аптасында бұл ойын лига бойынша кемінде тоғыз рет қолданылды, оның төртеуі «Майами Долфинс» командасының жүгірушісі Ронни Браун, екеуі МакФадден және біреуі «Балтимор Рейвенс» командасының жүгірушісі Уиллис МакГахидің есебінде болды. Жартылай қорғаушы опциясын өткізу «Бойз Стейт» командасының 2007 жылғы Fiesta Bowl-де «Оклахомаға» қарсы жеңісінде сәтті қолданған көптеген қулықты ойындардың бірі болды. «Цинциннати Бенгалс» командасы Super Bowl LVI-де жартылай қорғаушы опциясын сәтті қолданды, квотербек Джо Берроу допты жүгіруші Джо Миксонға жіберді, ол 6 ярдтық тачдаун үшін кең қабылдаушы Ти Хиггинске пас берді. Ал көркем фильмде 1998 жылғы «The Waterboy» фильмінде жартылай қорғаушы опциясы жеңіске жеткен ойын ретінде маңызды рөлде болды, онда жартылай қорғаушы рөліндегі Бобби Бучер квотербек Гай Гренуиллге «Hail Mary» пасын аяқтады.