Кіріспе

Антарктидадағы Брансфилд бұғазы немесе Флит теңізі (lang es) — Оңтүстік Шетланд аралдары мен Антарктида түбегінің арасында шамамен 300 миль (483 км) созылған, негізгі бағыты солтүстік-шығыс – оңтүстік-батыс болатын су кеңістігі.

Тарих

Бұл бұғаз 1825 жылы Корольдік теңіз флотының капитаны Джеймс Уэдделл, 1820 жылы Оңтүстік Шетланд аралдарын картаға түсірген Эдвард Брансфилдтің құрметіне аталған. Аргентина оны Мар де ла Флота деп атайды. 2007 жылдың 23 қарашасында MS Explorer айсбергке шағылысып, бұғазда батып кетті; 154 жолаушының барлығы құтқарылды және ешкім жарақаттанбады.

Сипаттама

Брансфилд бұғазы арқылы өтетін теңіз астындағы ойыс Брансфилд сағасы деп аталады. Ойыстың ұзындығы шамамен 400 км, ал тереңдігі 2 км. Ол Оңтүстік Шетланд аралдары мен Антарктида түбегі арасында, аралдардың артында болған жарылыс салдарынан 4 миллион жыл бұрын пайда болған. Қазіргі кездегі жарылыстар жер сілкінісі мен жанартау әрекеттеріне себеп болып отыр. Бұғазда вулкандық текті су асты тауларының тізбегі бар, оның ішінде қазіргі уақытта белсенді емес Орка тауы да бар. Дегенмен, Орка тауындағы соңғы жанартаулық белсенділік жақында болған деп саналады, себебі таудың маңындағы теңіз суының температурасында айырмашылықтар байқалады. Осы таудан термофильді және гипертермофильді микроорганизмдер табылды. Зеле таулары – Брансфилд бұғазында, Антарктида түбегінің солтүк ұшы – Прайм-Хедтің солтүстігінде орналасқан, бір бөлігі судан көтеріңкі, ал қалғаны су бетіне жақын тау жыныстарының тобы. Олар 1837–40 жылдар аралығында француз экспедициясының капитаны Жюль Дюмон д'Урвилл басшылығымен ашылып, экспедиция кемелерінің бірі – "Зеле" корветінің құрметіне аталған.

Антарктиканың ерекше қорғалатын аймағы

Лоу-Айлендтің батыс және оңтүстік жағалауындағы шамамен 1021 км² аумақты, салыстырмалы түрде беткей теңіз сулары Антарктиканың ерекше қорғалатын аймағы (ASPA 152) деп жарияланды, себебі ол АҚШ-тың Палмер станциясына жақын орналасқан балық және басқа да бентостық организмдерді түбінен сүзіп алуға жарамды екі ғана белгілі жердің бірі. Палмер станциясының ғалымдары 1970 жылдардың басынан бері осы жерден балықтарды жинап келеді, және ол қара тасбалық (Black Rockcod) және қара қанатты мұзбалық (Blackfin Icefish) сияқты бірнеше түрлердің маңызды шағылысу орталығы ретінде танылған.