Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Биохимиялық қосылыс
Biochemical compound
Нуклеозид аналогтары – нуклеозидтің құрылымдық аналогтары болып табылады, олар әдетте нуклеобаза мен қантты қамтиды. Нуклеотид аналогтары – нуклеотидтің аналогтары, олар әдетте нуклеозидке біріктірілген бірден үш фосфат тобын қамтиды. Бұл екі типтегі қосылыстар да олардың еліктейтін құрылымынан бірнеше жолмен өзгеше болуы мүмкін, себебі құрамына кіретін бөліктердің кез келгеніне (нуклеобаза, қант, фосфат) өзгерістер енгізілуі мүмкін. Олар нуклеин қышқылы аналогтарымен байланысты. Нуклеозид және нуклеотид аналогтары терапиялық препараттарда, соның ішінде жұқтырған жасушаларда вирус көбеюін болдырмау үшін қолданылатын вирустық қарсы препараттарда қолданылуы мүмкін. Ең көп қолданылатыны – ацикловир. Нуклеотид және нуклеозид аналогтары табиғатта да кездеседі. Мысалдарға адамның вирустық қарсы виперин ақуызымен өндірілетін ddhCTP (3ʹ дезокси 3′,4ʹдидегидро CTP) және кейбір Streptomyces түрлерімен өндірілетін синефунгин (S-аденозилметионин аналогы) жатады.
Nucleoside analogues are structural analogues of a nucleoside, which normally contain a nucleobase and a sugar. Nucleotide analogues are analogues of a nucleotide, which normally has one to three phosphates linked to a nucleoside. Both types of compounds can deviate from what they mimick in a number of ways, as changes can be made to any of the constituent parts (nucleobase, sugar, phosphate). They are related to nucleic acid analogues. Nucleoside and nucleotide analogues can be used in therapeutic drugs, including a range of antiviral products used to prevent viral replication in infected cells. The most commonly used is acyclovir. Nucleotide and nucleoside analogues can also be found naturally. Examples include ddhCTP (3ʹ deoxy 3′,4ʹdidehydro CTP) produced by the human antiviral protein viperin and sinefungin (a S Adenosyl methionine analogue) produced by some Streptomyces.
Функция
Бұл препараттар В гепатиті вирусына, С гепатиті вирусына, жайылған герпеске және АИТВ-ға қарсы қолданылуы мүмкін. Фосфорилданғаннан кейін, олар нуклеотидтерге өте ұқсас болғандықтан, ДНК тізбегінің өсу кезеңіне енгізіле алатын антиметаболиттер ретінде әрекет етеді, бірақ олар тізбекті тоқтатушылар болып табылады және вирустық ДНК полимеразасын тоқтатады. Олар тек вирустық ДНК-ға ғана емес, сонымен қатар митохондриялық ДНК-ға да әсер етеді. Осы себепті, олардың сүйек миын басу сияқты қосымша әсерлері бар. Кері транскриптаза ингибиторларының нуклеозидтік аналогтарының кең отбасы бар, себебі кері транскриптаза арқылы ДНК синтезі қалыпты адам ДНК көшірмесінен мүлдем өзгеше, сондықтан олардың біріншісіне басымдықпен енгізілетін нуклеозидтік аналогтарын жасауға болады. Дегенмен, кейбір нуклеозидтік аналогтары басқа вирустарға (мысалы, В гепатитіне) қатысты NRTI және полимераза ингибиторлары ретінде де жұмыс істей алады. Аз селективті нуклеозидтік аналогтары қатерлі ісікке қарсы химиотерапиялық препараттар ретінде қолданылады, мысалы, гемцитабин. Олар сондай-ақ қан ұюын болдырмау үшін антитромбоцитарлық препараттар ретінде қолданылады, тикагрелор және кангрелор.
These agents can be used against hepatitis B virus, hepatitis C virus, herpes simplex, and HIV. Once they are phosphorylated, they work as antimetabolites by being similar enough to nucleotides to be incorporated into growing DNA strands; but they act as chain terminators and stop viral DNA polymerase. They are not specific to viral DNA and also affect mitochondrial DNA. Because of this they have side effects such as bone marrow suppression. There is a large family of nucleoside analogue reverse transcriptase inhibitors, because DNA production by reverse transcriptase is very different from normal human DNA replication, so it is possible to design nucleoside analogues that are preferentially incorporated by the former. Some nucleoside analogues, however, can function both as NRTIs and polymerase inhibitors for other viruses (e. g., hepatitis B). Less selective nucleoside analogues are used as chemotherapy agents to treat cancer, e. g. gemcitabine. They are also used as antiplatelet drugs to prevent the formation of blood clots, ticagrelor and cangrelor.
Қарсылық
Резистенттік бір ғана мутацияның нәтижесінде жылдам дами алады. Препаратты фосфорилдеп, белсендіретін ферменттерде мутациялар пайда болады: мысалы, қарапайым герпес вирусының жағдайында ацикловирге резистенттік, вирус тімидинкиназа ферментіндегі мутациядан туындайды. Нуклеозидтік аналогтарды белсендіру үшін екі фосфорилдану қажет, олардың біреуін вирус ферменті, екіншісін жақын жасуша ферменттері жүзеге асырады. Сондықтан вирус тімидинкиназасындағы мутациялар алғашқы фосфорилдану процесіне кедергі келтіреді; мұндай жағдайларда препарат тиімсіз болып қалады. Дегенмен, бірнеше түрлі нуклеозидтік аналогтар бар, ал олардың біреуіне дамыған резистенттік көбінесе сол топқа жататын басқа препаратқа (мысалы, фамцикловир, пенцикловир, валацикловир) ауысу арқылы еңсеріледі.
Resistance can develop quickly with as little as one mutation. Mutations occur in the enzymes that phosphorylate the drug and activate it: in the case of herpes simplex, resistance to acyclovir arises due to a mutation affecting the viral enzyme thymidine kinase. Since nucleoside analogues require two phosphorylations to be activated, one carried out by a viral enzyme and the other by enzymes in the host cell, mutations in viral thymidine kinase interfere with the first of these phosphorylations; in such cases the drug remains ineffective. There are, however, several different nucleoside analogue drugs and resistance to one of them is usually overcome by switching to another drug of the same kind (e. g. famciclovir, penciclovir, valaciclovir).