Кіріспе

Британ тіл білімі маманы (1819–1905)

Александр Мелвилл Белл (1 наурыз 1819 – 7 тамыз 1905) физиологиялық фонетиканы оқытушы және зерттеуші болды, сондай-ақ орфоэпия және сөйлеу өнері саласында көптеген еңбектердің авторы еді. Ол сонымен қатар естімейтіндерге сөйлеуді үйренуге көмектесетін «Көрінетін сөйлеу» (Visible Speech) жүйесін жасады және Александр Грэм Беллдің әкесі болды, ол фонетика және сөйлеу бұзылыстары бойынша сарапшы еді. 1843 жылдан 1865 жылға дейін ол Эдинбург университетінде сөйлеу техникасы бойынша лекция оқыды, ал 1865 жылдан 1870 жылға дейін Лондон университетінде дәріс берді. Мелвилл Элиза Грейс Саймондсқа үйленді (туған күні 21 қыркүйек 1809, Альверсток, Гэмпшир, қайтыс болған күні 5 қаңтар 1897, Джорджтаун, Вашингтон, АҚШ), ол британдық теңіз хирургінің жалғыз қызы еді. 1868 жылы, сондай-ақ 1870 және 1871 жылдары Мелвилл Канадаға көшкеннен кейін АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Бостон қаласындағы Лоуэлл институтында лекция оқыды. 1870 жылы ол Квинс колледжінде филологиядан дәріс берді, ал 1881 жылы ұлы Грэмнің ұсынысымен Вашингтонға көшіп, «Көрінетін сөйлеу» жүйесін пайдалану арқылы саңырауларды оқытуға өзін арнады. Оның лингвистикалық өнертабысының әліпбилік таңбалары ерін, тіл, ауыз және т.б. мүшелердің әртүрлі қозғалыстарын көрнеулендіретін графикалық диаграммалар болды, сондай-ақ орфоэпияның басқа да әдістерін қамтыды. Корнуолл герцогы мен герцогинясы (кейіннен король Георг V және королева Мэри) Брантфордқа келген кезде Мелвиллден ресми шарада оларды қарсы алуын сұрады. Ол Шотландияның білім беру институтының, Шотландия Корольдік өнер қоғамының және Америка ғылымын дамыту қауымдастығының мүшесі болды, сондай-ақ басқа да қоғамдарға қатысты. Тілді насихаттау мақсатында Белл өзінің 29 модификатор мен тон, 52 дауыссыз, 36 дауысты және он екі дифтонгтар жүйесін қолданып, екі қысқаша жазу түрін жасады: Халықаралық фонетикалық әліпбиге ұқсас «Дүниежүзілік ағылшын тілі» (World English) және стенографтар үшін қолданылатын тақырыптық жазу түрі – «Line Writing». Мелвиллдің «Көрінетін сөйлеу» туралы еңбектері кең танылды және Эдуард Сегин оларды «оның ұлы Александр Грэм Беллдің телефонынан да маңызды өнертабыс» деп сипаттады, бірақ кейіннен бұл жүйе қолданыстан шығып қалды.

Саңырауларды оқытудағы басқа да үлес

1887 жылы оның ұлы Александр Грэм Белл Вольта лабораториялық қауымдастығына тиесілі интеллектуалдық активтерді сатты. Грэхам акцияларын сатудан түскен мол табысты "естімейтіндерге қатысты білімді арттыру және тарату" үшін құрал ретінде Вольта бюросын құруға жұмсады. Грэхамның саңыраулық бойынша ғылыми және статистикалық зерттеулері осыншалықты кеңейді де, бірнеше жыл ішінде оның құжаттары Мелвиллдің үйінің артындағы шарабандағы Вольта зертханасының бір бүкіл бөлмесін толыққанды иеленді. Шарабандағы кеңістік шектеулі болғандықтан және Мелвиллдің 15 000 АҚШ доллары (қазіргі ақшамен шамамен $) көмегімен Грэхам 1893 жылы жақын маңда жаңа Вольта бюросының ғимаратын салдырды.

Өлім және құрмет көрсету

Мелвилл Белл 1905 жылы 86 жасында қант диабетіне байланысты жасалған операциядан кейін пневмониядан қайтыс болды және әйелімен бірге Белл және Гроссвенор отбасыларының басқа мүшелерінің қасында, Хаббард • Белл • Гроссман • Пиллот ескерткішіне жақын, Вашингтон қаласының Рок-Крик зиратында жерленді. Вирджиния штатының Колониялық жағалауындағы Белл үйі 1987 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Беллдің дауысы, Гамлеттен алынған бір сөйлемді оқып, Смитсондар институтында 1881 жылғы графофон жазбасынан табылған.