Кіріспе

Малайзиялық террорист (1968–2009)

Ноордин Мохаммад Топ (11 тамыз 1968 – 17 қыркүйек 2009) – малайзиялық мұсылман экстремисі. Ол сондай-ақ Ноордин, Дин Мох Топ, Му Топ, Топ М немесе Мат Топ деп аталды. Өлгенге дейін ол Индонезияның ең іздестірілген исламшыл радикалды жауынгері болды. Малайзияның Клуанг қаласында туған ол Jemaah Islamiyah (JI) және Jamaah Ansharut Tauhid (JAT) ұйымдары үшін бомба жасаушы және/немесе қаржыгер болған, содан кейін олардан шығып, одан да зорлық-зомбылыққа бейімделген Tanzim Qaedat al Jihad тобын құрды. ФБР мәліметінше, Ноордин – «жарылғыш заттар жөніндегі сарапшы», және «Джима Исламия (JI) тобының офицері, жалдаушысы, бомба жасаушысы және оқытушысы». Индонезияға келгеннен кейін ол Абдурахман Ауфи деген жалған есіммен үйленді. Оның әйелі Мунфиатун 2005 жылғы маусымда оның қайда екені туралы ақпаратты жасырғаны үшін түрмеге қамалды. Ноордин мен Азахари Хусин Индонезиядағы бірнеше бомбалау шабуылдарын ұйымдастырды деп саналады, көбінесе 2000-шы жылдардың басында. Ноордин бұрынғы Жакартадағы Филиппин консулдығын бомбалау, Жакарта қор биржасын бомбалау, 2000 жылғы Рождество қарсаңында Индонезияда және 2002 жылғы Балиде болған бомбалау оқиғаларына да қатысқан болуы мүмкін. Ноордин (лақап аты – «Ақша адамы») – жанкешті бомбалаушылар ретінде жауынгерлерді тартуға және жанкештілік әрекеттеріне қаражат жинауға маманданған идеолог болды. Малайзия және Индонезия билігінен іздеуге алынғаннан кейін көп уақыт өткен соң, ол 2006 жылы ФБР-дің үшінші ірі іздеу тізіміне енгізілді. ФБР терроризмге қарсы күрес аясында ақпарат іздеу тізіміне қосылды. Ол 2009 жылдың 17 қыркүйегінде Индонезияның терроризмге қарсы күрес бөлімшесі Densus 88 жүргізген Соло қаласындағы полиция шабуылында қаза тапты.

Бомбалау

Ноордин мен Азахари 2002 жылғы Макассар бомбалауына, 2003 жылғы Джакартадағы Marriott қонақ үйіндегі бомбалауға, 2004 жылғы Джакартадағы Австралия елшілігіндегі бомбалауға, 2004 жылғы Посодағы автобустағы бомбалауға, 2005 жылғы Балидегі бомбалауларға, 2005 жылғы Тентена базарындағы бомбалауларға, 2005 жылғы Палу базарындағы бомбалауға және 2009 жылғы Джакартадағы JW Marriott Ritz Carlton қонақ үйіндегі бомбалауға қатысқан деп саналды. 2004 жылдың қыркүйек айында Джакартадағы Австралия елшілігінің алдында автокөлік бомбасы жарылып, жанкешті бомбалаушымен бірге бірнеше адам қаза тапты, ал 140-тан астам адам жарақат алды. Бұл бомбалаудың артында Jemaah Islamiyah ұйымының, Азахари Хусин мен Ноордин М. Топтың тұрғаны күдіктелді. 2005 жылдың 1 қазанында Балидегі Джимбаран мен Кутада бомбалар жарылды. Бұл бомбалаулар салдарынан 23 адам қаза тапты, оның ішінде Ноордин оқытқан үш бомбалаушы да болды. 2009 жылдың шілдесінде Джакартадағы Ritz Carlton және JW Marriott қонақ үйлерінде екі жанкешті бомбалаушы жеті адамның өмірін қиды. Жергілікті терроризмге қарсы күрес қызметкерлері шабуылдардың артында Ноордин Топ тұрғанына "құдіретті дәлелдер" бар екенін мәлімдеді. Азахари Хусин 2005 жылдың қараша айында өткізілген рейдте қаза тапты. 2006 жылдың 24 ақпанында ФБР Ноординді "Ақпарат іздеу – Терроризмге қарсы соғыс" тізіміне үш адамның қатарына қосты. 2006 жылдың 29 сәуірінде ол Орталық Явадағы Бинагун қаласындағы қауіпсіз үйінде қарулы индонезиялық полициясының шабуылынан мүжілді. Осы қақтығыста Абдул Хади мен Жәбір қаза тапты. 2006 жылдың маусым айында индонезиялық билік органдары тапқан бейнежазбаларда Ноординнің жаңа шабуылдар жасаумен қауіптенгені хабарланды, ал полиция оның JI ұйымынан бөлініп, жеке ұйым құрған болуы мүмкін деп санайды. 2009 жылдың 8 тамызында БАҚ-та оның Орталық Явадағы Темангунг ауылының жанында полициямен атыс кезінде қаза тапқаны туралы хабарлар тарады. Алайда, индонезиялық полиция жүргізген сараптама бұл болжамды жоққа шығарды. Оқиға орнынан табылған дене 2009 жылғы Джакарта бомбалауының негізгі ұйымдастырушысы Ыбырохимге тиесілі екені анықталды.

Өлім

Индонезия Ұлттық полициясының бастығы Бамбанг Хендарсо Данури 2009 жылдың 17 қыркүйегінде Нурдиннің үш террористпен бірге полиция шабуылында қаза тапқанын мәлімдеді. Полиция 2009 жылдың шілдесінде болған жарылыс оқиғаларына қатысты күдіктілерді іздеу барысында жеті күдіктіні Орталық Явадағы Соло қаласына дейін жеткізіп, Жебрес ауданындағы Моджосонго ауылындағы үйді түн бойы қоршап алды. Шабуыл таңға жақын үй ішінде болған жарылыспен аяқталды. Төрт күдікті қаза тауып, үшеуі ұсталды. Операциядан кейін үйдің шатыры жоқ, қабырғалары қирап, күйген күйінде қалды. Денелерді сараптамаға Жакартаға жеткізді. Шабуылдан кейін табылған төрт мәйіттің ішінде Нурдиннің денесі анықталды; Индонезиядан алынған саусақ іздері Малайзиядан алынған үлгілермен сәйкес келді. Кемінде 14 ерекшелік нүктесінде ұқсастық табылды. 2009 жылдың 19 қыркүйегінде Индонезия Ұлттық полициясының өкілі ДНК-тестілеу жүргізілгенін және мәйіттің Нурдинге тиесілі екені анықталғанын мәлімдеді. Полиция қызметкерінің мәлімдемесіне сәйкес, үйді жалға алған "Сусило", Нурдиннің жақын серігі Багус Буди Праното, "Урва" атты лақап атымен және Арьо Сударсо, "Мистам Хисамуддин" атты лақап атымен рейдте Нурдинмен бірге қаза тапты. Полиция 16 қыркүйекте Солодағы базарда Индонезиялық радикал Рохмат Пуджи Прабовоны ұстағаннан кейін үйге бағытталды. Халықаралық дағдарыс тобының Оңтүстік-Шығыс Азия бағдарламасының директоры Сидни Джонс Нурдиннің қазасын "Индонезия мен аймақтағы экстремистік ұйымдар үшін ауыр және қайғылы соққы" деп бағалады, себебі "Индонезияда осы хабарды осылай тұрақты жеткізген тағы бір радикалды көшбасшы жоқ".