Кіріспе

Италиялық сәулетші (1659–1725)

Томасо Мария Наполи (16 сәуір 1659 – 12 маусым 1725) – итальяндық сәулетші, Доминикан орденінің монахы, инженер және математик.

Өмірбаян

Палермода туған Томазо Наполи Андреа Чирринчионеден Сан-Доменико монастырында жаңадан кіруші ретінде тәлім алды. Оның алғашқы сәулеттік тәжірибесі Чирринчионе жобалаған Сан-Доменико шіркеуінің құрылысында болды. Күмісшінің ұлы Наполи доминикан орденінің ынталы мүшесі болды және азаматтық және әскери сәулет туралы кем дегенде екі трактат жариялады. Ол көп саяхаттап, Неаполь, Рим, Вена және Рагуза (қазіргі Дубровник) қалаларында болды. Ол Венаға көп рет барып, көбінесе Императорлық сарайдың қызметінде болды. 1689 жылдан 1700 жылға дейін Рагуза Республикасының ресми сәулетшісі болды. Ол 1667 жылғы жер сілкінісінен кейін сол қаланы қайта жаңартуға көмектесті. Ол жаңа кафедраль соборының құрылысына маңызды үлес қосты, Буфалини жасаған жоспарларын өзгертті, сондай-ақ 1691 жылы ректор сарайында жаңа капелланы жобалады. 1711 жылға дейін Палермоға оралып, қаланың әскери сәулетшісі, кейіннен Корольдік мүліктің сәулетшісі болып қызмет етті. Ол Сицилияға Австрия империясының барокко сәулеті туралы түсінік әкелді, әсіресе Шёнбрунн сарайының дизайнымен танымал Иоганн Бернхард Фишер фон Эрлахтың еңбектері. Дегенмен, Наполидің туындылары Карло Фонтананың және оның замандастары мен Римдегі ізбасарларының, әсіресе Сан-Лука академиясының сәулетімен де байланысты.

Шығармалары

Томмазо Мария Наполи ең алдымен Сицилиядағы Багериядағы екі вилласы үшін танымал, бұл оны сицилиялық замандастарынан ерекшелендірді. Бұл виллалар – 1712 жылы Марианна дель Боско (Католика ханшайымы) үшін салынған Вилла Вальгуарнера және 1715 жылы Палагония ханзадасы Фердинандо Франческо Гравина үшін салынған Вилла Палагония. Вальгуарнера Римдегі Санкт-Петер шіркеуінің алдындағы Палладио виллалары мен Бернинидің алаңына сілтеме жасайтын ұзын, иілген қанаттары бар ауланың айналасында салынған. Вилланың үш қабатты негізгі қасбетінің ортасында ойыс бөлік бар, онда пиано нобилеге апаратын сыртқы баспалдақ орнатылған. Балюстрадалы шатыр сызығы мүсіндермен әсемделген. Алайда, вилланың ең бағалы бөлігі – Наполи жобалаған үлкен терраса және партер, ол шығанаққа және Солунтоға көрініс ашады, бұл Сицилиядағы ең әдемі көрініс саналады. Вилла Палагония, екеуінің ішіндегі үлкенірек және күрделірек, екі қабатты қисық қасбеттеріне ие. Пиано нобиль үлкен аркалы терезелермен белгіленген. Арғы қасбеті үлкен қисықтан тұрады және екі тік қанатпен шектеледі. Жоспары өзгертілген бесбұрыш пішіндес, сондықтан Виньоланың Капрарола және басқа да бекіністі виллалары сияқты Ренессанс үлгілерін еске түсіреді. Вилланың ерекше ерекшелігі – сыртқы баспалдақ. Вальгуарнерадағы ойыс бөліктегі баспалдақтан гөрі одан да күрделі дизайнға ие, ол тік учаскелерден тұратын қос баспалдақ, ол вилланың сыртқы қабырғаларының тік және қисық сызықтарына қарсы бағытын қайта-қайта өзгертеді. Бұл баспалдақтардың дизайны Наполиге жатса да, олар кейінгі онжылдықтарда салынғандықтан, бұл нақты емес. Сол сияқты, полихромды мәрмәр қабырғалары мен айналы төбелері бар вилланың ішкі жағы да Наполи кеткеннен кейін ұзақ уақыттан соң аяқталды. Вилла Палагония Патрик Брайдон, граф де Борх, Гете және Джон Соан сияқты көптеген саяхатшылардың сүйікті тоқталыс орны болды. Наполи сонымен қатар Палермодағы Сан-Доменико шіркеуінің алдындағы алаңды және Иммакулатаға арналған бағанасы бар алаңды жобалады. Бұл жобаға Венадағы императорлық сарайдан қолдау көрсетілді. Бағананың дизайнын Наполи қайтыс болғаннан кейін Джованни Биажио Амико өзгертті. Палермодағы қазіргі уақытта қираған Седьмых Ангелов монастырында ол монахтарға Санта-Розалияның әсерлі шеруін көруге мүмкіндік беретін қорғалған террасаны жобалап, аяқтады. Ол екі қысқа трактат жариялады: Utriusque Architecturae Compendium (1688) және Breve ristretto dell'architettura militare (1723).