Кіріспе

Багерия (;) - Сицилиядағы Палермо агломерациялық қаласындағы қала және коммуна, шамамен 10 км қала орталығынан шығысқа қарай орналасқан.

Этимология

Кейбір деректерге сәйкес Багерия атауы (ежелгі сицилиялық Baarìa арқылы) финикиялық Bayharia сөзінен шыққан, ол "теңізге қарай төмендейтін жер" деген мағынаны білдіреді. Басқа деректерде бұл атау араб тіліндегі Bāb al Gerib, яғни "желді қақпа" деген сөзден туындағандығы айтылады. Дегенмен, ең сенімді түсіндірме – араб тіліндегі بحرية (baḥriyya) сөзінен шыққандығы, ол "теңіздік, теңізге қатысты" деген мағынаны білдіреді.

Тарих

Құрылғанынан бері қала Бахария, Бахария және Бария деп аталып келді. 1658 жылы Бутера князі және Сицилияның бұрынғы вице-королі Джузеппе Бранцифорти үлкен вилла салып, аймақты Палермо элитасының демалыс үйлері үшін ең қолайлы орын ретінде орнықтырды. Ұзақ уақыттан соң, бұрышты бастиондары мен көтергіш көпірі бар қамалды Вилла Сан-Марко (Андреа Чирринчионе жобалаған) сияқты виллалар бой көтерді. Аймақта савойялық (1713–21) және Габсбургтік (1721–30) билік кезеңімен және одан кейінгі бірнеше онжылдықтарда вилла салу қарқынды дамыды. Барокко стиліндегі ең әсерлі екі резиденция – Вилла Вальгарнера және Вилла Палагония архитектор Томмазо Наполидің 1712 және 1715 жылғы жобалары бойынша салынды. Екеуі де бірнеше онжылдықтан кейін ғана аяқталды. Наполидің жобаларында Рим мен Венадағы тәжірибесінің ықпалы байқалады. Джузеппе Мариани және Арагон принці сияқты басқа архитекторлар мен тапсырыс берушілер де 1714 жылы Вилла Арагонаны (қазіргі Куто) салғанда римдік үлгілердің гравюраларын пайдаланды. 1763 жылға қарай, талғамдар өзгере бастады. Жас Г. В. Марвуглианың қадағалауымен салынған Вилла Виллароса 1760 жылы Жан Франсуа де Неуффорж жариялаған неоклассикалық жоспарларға тікелей негізделген. 1769 жылы Бутераның түпкі князінің ұрпақтарының бірі өзінің иелігін жақсы жоспарланған қалаға айналдырып, тұрғындардан жалға алуға мүмкіндік алды. Багерия Сицилиядағы Grand Tour саяхатын жасаған еуропалықтар үшін, соның ішінде Патрик Брайдон, Иоганн Вольфганг фон Гёте, Джон Соан, Карл Фридрих Шинкель және тағы да көптеген адамдар үшін танымал аялдама болды. 20 және 21 ғасырларда Багерияның барокко және неоклассикалық архитектурасы басылмаған құрылыстардың салдарынан көбінесе жасырынып қалды.

Негізгі көрікті жерлер

Вилла Палагония күрделі сыртқы баспалдағы, иілген қасбеттері және мәрмәрімен әйгілі. Оны Томасо Мария Наполи жобалаған, қазір ол көпшілікке ашық. Басқа да көрнекті ғимараттар: Бутера вилласы, Вальгуарнера вилласы, Трабия вилласы, Спедалотто вилласы, Сан-Катальдо вилласы, Вилла Виллароса, Сан-Марко вилласы, Филангери вилласы, Сант-Исидоро вилласы, Рамакка вилласы, Серрадифалько вилласы, Лардерия вилласы, Кампофранко вилласы. Суретші Ренато Гуттузоның мұражайы, оның туындыларының тұрақты көрмесі Вилла Католикада орналасқан. Вилла Кутода ежегі сицилиялық ойыншықтардың әйгілі жинағы, il Museo del Giocattolo di Pietro Piraino орналасқан.

Дін

Қаланың қасиетті покровительі – Иосифтің ресми мерекесі 19 наурыз болғанымен, Багерияда ол тамыздың бірінші жексенбісінде тойланады; діни тойлар жексенбіге дейінгі апта бойы жалғасады, сол күні салтанатты рәсімдер басталады; ал келесі дүйсенбі күні кешкі шаралар әсем фейерверкпен аяқталады.

Мәдениет және танымал тұлғалар

Багерияда XX ғасырдың көптеген белгілі тұлғалары дүниеге келді: ақын Игнацио Буттитта, саясаткер Микеланджело Галиото, фотограф Фердинандо Сцианна, суретшілер Ренато Гуттузо және Нино Гарахо (1918—1977, Рим), гангстер Джо Айелло және кинорежиссер Джузеппе Торнаторе. Торнаторе өзінің туған қаласына деген құрметін 1989 жылы көптеген наградаға ие болған «Жаңа кинотеатр «Парадизо»» фильмінде және 2009 жылғы «Баария» фильмінде көрсетті, ол қаланың 1930-шы жылдардан 1980-шы жылдарға дейінгі тарихын жергілікті отбасының өмірі арқылы бейнелейді. Қала «Құда әкесі» фильмінің үшінші бөлімінде де бейнеленген. Багерия – Дачия Маранидің осы аттас автобиографиялық шығармасының оқиғасы орын алатын жер. 1946-1947 жылдары Италия Конституциялық Ассамблеясында христиан-демократтарды өкілдік еткен Диего Д’Амико (1893–1947) Багериядан шыққан.