Кіріспе
Француз математигі Марсель Пол "Марко" Шутценбергер (24 қазан 1920 – 29 шілде 1996) – француз математигі және медицина докторы. Ол формальды тілдер, комбинаторика және ақпарат теориясы салаларында жұмыс істеді. Математикадағы формальды нәтижелерімен қатар, ол "неодарвинизмнің жақтастарына қарсы күреске" белсенді түрде қатысты, бұл оның әріптестерінен және эволюция бойынша оның ұстанымын сынағандардан әртүрлі пікірлерге әкелді. Математика мен компьютерлік ғылымда оның атымен аталатын бірнеше маңызды теоремалар мен объектілер бар (мысалы, Шутценбергер тобы немесе Чомский–Шутценбергер иерархиясы). Пауль Шутценбергер оның ұлы атасы болған. 1940-жылдардың соңында ол психолог Анн Анцелин Шутценбергерге тұрмысқа шықты, бірақ бұл неке ұзаққа солмады.
Marcel Paul "Marco" Schützenberger (24 October 1920 – 29 July 1996) was a French mathematician and Doctor of Medicine. He worked in the fields of formal language, combinatorics, and information theory. In addition to his formal results in mathematics, he was "deeply involved in [a] struggle against the votaries of [neo ]Darwinism", a stance which has resulted in some mixed reactions from his peers and from critics of his stance on evolution. Several notable theorems and objects in mathematics as well as computer science bear his name (for example Schutzenberger group or the Chomsky–Schützenberger hierarchy). Paul Schützenberger was his great grandfather. In the late 1940s, he was briefly married to the psychologist Anne Ancelin Schützenberger.
Математика, информатика және лингвистика салаларына қосқан үлесі
1953 жылы Париж III университеті Шутценбергерге екінші докторлық дәрежесін берді. Бұрынғы нәтижелерден дамытылған бұл жұмыс ақпарат теориясындағы алғашқы ықпалды француз академиялық еңбектерінің бірі саналады. Оның кейінгі тіл білімі мен комбинаторикадағы әсері ресми тіл біліміндегі екі теоремада (Чомский-Шутценбергердің санау теоремасы және Чомский-Шутценбергердің бейнелеу теоремасы) және комбинаторикадағы бір теоремада (Шутценбергер теоремасы) көрінеді. Ален Ласкоукспен бірге Шутценбергер плактикалық моноид тұжырымдамасының негізін қалады, бұл кейбір адамдар Ласкукс-Шутценбергер ағашы деп атайтын комбинаторлық құрылымның атында көрсетілген. Сонымен қатар, олар Шуберт полиномдарын ойлап тапты. Автоматтар теориясында Шутценбергерге салмақты автоматтар деп кейіннен белгілі болған автоматтарды бірінші болып анықтағандықтарын жатқызады, бұл сандық нәтиже шығаратын автоматтардың алғашқы зерттелген моделі болды. Математик Доминик Перрин Шутценбергерді "жартылай топтар теориясына терең әсер еткенімен" және "рационалды функциялар мен түрлендіргіштер бойынша терең нәтижелер бергенімен" қатар, математикаға қосқан басқа да еңбектері үшін марапаттады. Бұл мақала 1999 жылы "Алгебра және есептеулердің халықаралық журналында" қайта жарияланды. Математик Дэвид Берлински 2000 жылы жарық көрген "Алгоритмнің пайда болуы: әлемді басқаратын идея" атты кітабында былай деп жазды: «Досымның жадысына». М. П. Шутценбергер, 1921–1996.
Қызықты деректер
Борис Вианның 1948 жылғы "Et on tuera tous les affreux" романындағы "Др. Шюц" кейіпкерінің Шюценбергерден шабыт алғаны айтылады. Шюценбергер көптеген студенттерімен бірге М. Лотхер есімді анонимді жамағаттың мүшелерінің бірі.