Кіріспе

1156–1838 жылдар аралығында Англияның Девон және Корнуолл аймақтарындағы қалайыға салынатын салық.

Девон мен Корнуолл аймақтарында қалайы салығы тазартылған қалайыға салынатын салық болатын, ол Корнуолл герцогтігіне төленетін және Станар қалаларында басқарылатын. Салыстың ең көне сақталған жазбалары 1156 жылы жиналғанын көрсетеді. Ол 1838 жылғы қалайы бажылдары туралы заңмен жойылды.

Әдіс

Отын балқытылғаннан кейін, ол блоктарға құйылды және сынақтан өту үшін Станар қалаларына апарылды. Бастапқыда пішіні анық емес болған бұл блоктар 19 ғасырда тікбұрышты параллелепипедтерге айналды, жиегі сүйірленді және салмағы белгілі болды. Блоктардың қайда балқытылғанын көрсететін мөрмен белгіленді. Станар қаласындағы герцогтіктің өкілі металл сапасын тексеру үшін блоктардың бұрыштарын сынап көрді. Сәтті сынақтан өткен және бажы салынып болған соң, герцогтіктің мөрі қойылып, блоктарды сатуға рұқсат берілді. 16 ғасырға дейін сынақ жылына екі рет – жазғы күн тоғысында және Михайлов күнінде өтті, бірақ кейіннен жарты жыл сайын жүргізілді. Эдмунд, Корнуоллдың 2-ші графы тұсында Корнуоллдегі баж бір фунт салмағына жарты пенни болды. Эдуард I оны жүз фунтқа төрт шиллинг деп белгіледі, және ол содан кейін өзгеріссіз қалды. Девондағы баж бір шиллинг, алты жарым пенс жүз фунтқа тең болды. 1213 жылы Корнуоллде 200 марка, ал Девонда 200 фунт кіріс үшін үшінші тарапқа берілді, бұл Девонның кірісі Корнуоллдан әлдеқайда жоғары екенін көрсетті (сол дәуірдегі бір марка фунттың үштен екі бөлігіне тең еді). 1337 жылға қарай Корнуолл герцогы Эдуардтың кірісі Корнуоллде 4000 маркаға жетті, бірақ бұл өте табысты жыл болды, ал әдеттегі кіріс 3000 марканы құрады. Сол жылы Девоннан 273 фунт 19 шиллинг 53/4 пенс кіріс түсті. 1471 жылы Корнуоллдегі кіріс 1705 фунт 0 шиллинг 5 пенс, Девондағы кіріс 190 фунт 17 шиллинг 111/2 пенс, ал 1602 жылы тиісінше 2623 фунт 9 шиллинг 8 пенс және 102 фунт 17 шиллинг 93/4 пенс болды. Бірлескен кіріс Карл I тұсында 6000 фунтқа дейін жеткен болуы мүмкін, ал 19 ғасырдың басында шамамен 9620 фунтқа дейін тіркелді. 1838 жылы жойылған кезде кіріс 11000 мен 12000 фунт аралығында болды.

Орналасқан жерлер

Қалайы қалалардағы қалай өндіру залдары деп аталатын ғимараттарда ақша ретінде қолданылды. 1305 жылы Эдуард I-нің жарғысында Корнуолл қалайының сапасын анықтау үшін Лоствитель, Бодмин, Лискеард, Труро және Хелстон қалалары көрсетілген. Чарльз II кезінде Труро қаласының орнына Пензанс қаласы қойылды. Девон қаласында Эдуард I-нің жарғысы Тависток, Эшбертон және Чагфорд қалаларын анықтады, ал 1328 жылы оларға Плимптон қосылды. 1837 жылға қарай, сапаны анықтау Девондағы Морвеллхамда ғана, ал Корнуолдағы Калсток, Сент-Остелл, Труро, Хелстон, Хейл және Пензанс қалаларында жүзеге асырылды.

Жою

Бұл баж 1838 жылғы 16 тамызда "Қыстайынан алынатын салықтар туралы" заңмен жойылды. Корнуолл герцогтігіне бұрынғы 10 жылдық монета айналымынан түскен табысқа негізделген, үкіметтен жыл сайынғы 16 216 фунт стерлингтік өтемақы төленді. Осы заң шетелден алынып келген қалайыға салынатын импорттық баж мөлшерін де төмендетті.